Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 391

AD VALVAS — 13 APRIL 1984

7

an het racisme rechtse intellectuele organisatie GRECE (Croupe de Recherche et d'Etudes pour la Civilisation Europe'ene). Voor Eysenck was dat geen beletsel om zitting te nemen in een soort comité van aanbeveling van het blad, een comité de patronage, noch om erin te schrijven. Overigens betoonde ook de eerder genoemde etholoog Konrad Lorenz zich enthousiast over Nouvelle Ecole: hij liet zich in 1975 door het blad interviewen, waarbij hij racistische uitlatingen weer nauwelijks schuwde.

Glimmerveen Dan is er het Engelse tijdschrift The Mankind Quarterly al even obscuur. Het werd lange tijd uitgegeven door de antropoloog prof. R. Gayre, een man die zich in zijn publicaties onder andere baseerde op het werk van de beruchte nazi-rasbioloog Hans. K. Günther, bijgenaamd „rassen-Günther". In 1978 werd als opvolger van deze Gayre voorgedragen Roger Pearson, stichter van The Northern League, een organisatie waarvan - voor alle duidelijkheid - „rassen-Günther" mede-oprichter was en waarvan ook

,,onze" Joop Glimmerveen nog lid is geweest. Het zal duidelijk zijn om wat voor gezelschap het hier gaat. Eysenck n u was lange tijd lid van de honorary advisory board van The Mankind Quarterly. Het blad heeft zich met name zeer actief betoond ter verdediging van de ideologie der apartheid. Verder liet Eysenck zich interviewen door het Duitse blad Neue Antropologie, waaraan behalve de naam Günther ook Jürgen Rieger verbonden was, een man die nauw heeft samengewerkt met de neo-nazistische Nationale Partei Deutschlands (NPD). De link tussen Rieger en Eysenck is door Jacques Janssen in zijn artikel in Jeugd en Samenleving ook op een ander gebied aangetoond: beiden werkten namelijk mee aan een in 1981 verschenen boek met als titel Das unvergängliche Erbe, een rechtsextreem pleidooi voor het ongelijkheidsdenken. Onder de schuilnaam Jörg Rieg gaat Rieger daarin nog eens uitvoerig in op de intelligentie-verschillen tussen zwart en blank, zoals Jensen die in 1969 heeft ,,aangetoond". De meest opvallende aspecten van het boek zijn

wel dat het een zachte vorm van het hakenkruis als vignet draagt én dat het is uitgegeven door een organisatie die zich Thule-Seminar noemt. Een naam die duidelijk verwijst n a a r het vooroorlogse Thule-Gesellschaf t, één van de voorlopers van Hitler's NSDAP en oprichter van de nazikrant Völkische Beobachter. „Laten we eindelijk weer erkennen, wat de biologie en het gezonde verstand ons zeggen:" staat er in het motto van Das unvergängliche Erbe, „dat de mensen niet gelijk zijn, dat er natuurlijke verschillen in rang zijn en dat we de prestaties van de hoogbegaafden, de elite bitter nodig hebben om de wereldcrises van de eeuw-wisseling de baas te kunnen." En dan volgt het voorwoord van Hans Jürgen Eysenck, die nog eens beweert: „Er zijn tegenwoordig een groot aantal onweerlegbare bewijzen, dat de algemene intelligentie en bepaalde andere vaardigheden (...) alle zeer sterk genetisch bepaald zijn." Hij laat zich niet uit over rasverschillen, maar de teneur van zijn betoog en het feit dat hij zich in het gezelschap begeeft van tal van neofascistische auteurs laat

Raciale theorieën van psychologen beginnen binnen een veranderend politiek klimaat weer belangstelling op te wekken. De weer toenemende interesse voor de racistische ongelijkhei4sopvattingen van de psycholoog Eysenck bewijst dat het racisme als intellectuele traditie tot de dag van vandaag voortleeft. Ondanks de overstelpende bewijzen van de onzinnigheid ervan. UP-redacteur Marcel Metze van KU-Nieuws analyseerde deze traditie en hield een interview met Michael Billig, een Engelse psycholoog, die Eysenck's politiek geïnspireerde wetenschappelijke activiteiten bestudeerde. wat dat betreft weinig te raden over. Het meest treffend voor de teneur van dit boek is wellicht de uitspraak van Alain de Benoist: „Alle waardevolle mensen zijn broeders, ongeacht h u n ras, h u n land, de tijd waarin ze leven." Wie weet wat dat „waardevol" betekent, mag het zeggen. Das unvergängliche Erbe markeert in epaald opzicht een overgang van de openlijke biologische rassentheorieën, die in het boek nog steeds te vinden zijn, n a a r een nieuwe vorm van racisme: het zogenaamde etnopluralisme.

Endlösung

Partei Deutschlands (NPD) en de Nederlandse Volksunie te leren valt, is het oude - direct aan naziDuitsland ontleende - fascisme en racisme niet meer populair te maken. Deze partijen zijn allemaal in elkaar gezakt; de naziideologie en het biologisch racisme zijn té nauw verbonden aan de Endlösung, aan de uitroeiing der joden in de Tweede Wereldoorlog. Het etnopluralisme legt dan ook niet langer de nadruk op aangeboren, raciale verschillen, m a a r op de verschillen in cultuur die de etnische groeperingen van elkaar onderscheiden. Maar het etnopluralisme is slechts een wolf in schaapskleren.

Zoals uit de geschiedenis van het National Front, de Nazionale

Michael Billig, psycholoog University of Birmingham en auteur „L'internationale raciste" in interview:

Baciale theorieën worden weer belangrijk Uw hoek ademt een beetje de conspiracy-„gedachte"; er is niet alleen sprake van ideologische overeenkomsten, maar ook van allerlei practische kontakten tussen mensen. Wat vindt u van die interpretatie? „Nee, nee, er is geen sprake van een samenzwering; dat woord houdt in dat een groep samenzweerders dingen plant en bewust tracht te beheersen. Maar het feit dat mensen tot netwerken behoren - en dat doen we allemaal - is iets anders dan een complot. Het gaat om de verspreiding van ideeën; en ideeën zullen zich verspreiden, mensen zullen kontakten hebben - in de vorm van organisaties waar ze toe behoren of in de vorm van academische netwerken." De omvang van de verschijnselen, die u beschrijft, is me niet erg duidelijk. Het staat vast dat er enkele beroemde psychologen bij betrokken sijn, maar dat sijn er niet zoveel. Wat is het relatieve belang van dese mensen? „U bedoelt mensen als Eysenck en Jensen"} In de Engelse psychologie is het denk ik erg belangrijk geweest. Als je een ruwe indruk wilt krijgen en het aantal citaties neemt, dan komt Eysenck eruit als de meest geciteerde Britse psycholoog. Dat bleek enkele jaren geleden nog in het bulletin van de Britse Psychological Association. Eysenck is zéér invloedrijk geweest in de Britse psychologie." En hoe sit het met Jensen? „Voor wat betreft de Verenigde Staten heeft Jensen (hij is Amerikaan) niet dezelfde status als Eysenck in Engeland, maar hij is een bekende figuur. Hij geniet aanzien bij vele psychologen, hy is zeker geen randfiguur."

ftf

Marcel Metze UP/Nijmegen

I f f

Denkt u dat de invloed van Jensen en Eysenck op populaire opinies erg groot is geweest? „Van Eysenck denk ik dat zeker. Zijn Penquin-'boeken', waaronder Fact and Fiction in Psychology en Sense and Nonsense in Psychology zijn bestsellers geweest en op grote schaal gelezen. Hij is waarschijnlijk door leken méér gelezen dan welke Britse psycholoog dan ook. Bovendien is hij nogal eens op radio en televisie verschenen." Bestaan The Mankind Quarterly, Neue Antropologie en Nouvelle Ecole nog? „Mankind Quarterly wel; er is een nieuwe hoofdredacteur en de inhoud lijkt het laatste jaar wat respectabeler. Ik heb het niet en détail bekeken, maar het lijkt erop dat ze de extreem-„racistische" artikelen er nu uitlaten. Maar het heeft nog steeds dezelfde basis-„filosofie" en dat is: aantonen dat raciale verschillen belangrijk zijn. Verder gaat ook Nouvelle Ecole nog door; van Neue Antropologie weet ik het niet, ik heb al een tijdlang geen n u m m e r meer gezien."

Kunt u sich voorstellen dat raciale theorieën, gebaseerd op ideeën van' psychologen - misschien in niewwe vormen ~ weer belangrijk wor- ~ den? „Jawel. Niet zelfstandig, op zichzelf staand, maar wel als onderdeel van een politiek klimaat. Bijvoorbeeld: u kent het werk van Martin Barker (een Brits filosoof, a u t e u r van het boek The New Racism, en hoe hij uitlegt dat racistische thema's h u n weg vinden in een algemene conservatieve filosofie. Het is best voorstelbaar dat één van de thema's in zo'n filosofie van psychologische aard zou kunnen zijn." Noem eens wat onderdelen van so'n mogelijke psychologie? „Wel, er zouden twee thema's kunnen worden gehaald uit een 'eugenetica'-achtige psychologie. Het één is een algemeen elitair thema: we moeten ons concentreren op het onderwijs aan de leiders, de knappen, en ons niet zo druk maken over de opvoeding van de minder knappen, de zwakkeren. Kortom: ideeën zoals Galton die al had. En het andere thema is het racistische: dat b e p a a l ^ de rassen, in het bijzonder d é ' zwarten, minder intelligent zijn dan blanken en dat daarom meer nadruk gelegd zou moeten worden op onderwijs aan blanken."

Quasi-wetenschappelijk De wetenschappelijke status van dese bladen is betrekkelijk laag en hun oplage klein. Is het wel de moeite waard hier veel drukte over te maken? „Het is waar dat het niet zo'n belangrijke bladen zijn. Maar: er zijn twéé thema's in mijn boek. U concentreert zich tot n u toe op één thema: de betrokkenheid van Jensen en Eysenck. Het andere thema is de netwerken van de extremisten zélf en de manier waarop zij hebben geprobeerd rassentheorieën te presenteren in quasi-„wetenschappelüke" vermomming. Dit is dus een extra thema in de wijzen waarop rascistische ideologieën worden gepropageerd. Het gaat nu eens niet om haat-„opwekkende" pamfletten of moderne equivalenten van de Stürmer, het gaat ook om de quasi-„filosofische" achtergrond van het racisme. En het gaat dus ook

cist bent. Wat ik bedoelde was dat er in de psychologie een zekere traditie is geweest én nog steeds is, die eugenetische, elitaire en racistische ideeën uitspreekt en tegelijkertijd beweert dat deze ideeën - deze onderliggende politieke filosofie - géén politieke filosofieën zijn, maar objectieve feiten, pure objectieve wetenschap."

Michael Billig (foto Marcel Metse) niet alleen om een of twee psychologen, die trouwens zelf niet betrokken zijn bij racistische organisaties." Het grootste gevaar is dus dat hun ideeën door extremisten misbruikt worden? „Ja, dat is een gevaar. Er is ook het andere thema, dat ik in het boek aansnijdt, en dat is dat mensen als Eysenck en Jensen vaak n a a r voren brengen dat zij rationele wetenschappelijke ideeën presenteren, terwijl het in feite politieke redeneringen zijn."

Objectief? In het begin van uw boek segt u dat de mensen die u beschrijft veel nadruk hebben gelegd op de onafhankelijkheid van de wetenschapper en de objectiviteit van de wetenschap. In de Duitse vertaling, die ik gelesen heb, lijkt het er bijna op dat u mensen die dat doen vereenselvigt met racisten; of gaat dat te ver? „O ja, dat gaat véél te ver. Het is natuurlijk niet zo dat je, als je probeert objectief te zyn, een ra-

Maar is dat echt voorstelbaar in het hedendaagse Engeland? „Ja, hoor, deze aspecten komen voor in het rechtse denken, bijvoorbeeld in het werk van de Salisbury Group, een intellectuele stroming die het Britse equivalent is van de Franse Nouvelle Droite. De Salisbury Group geeft een tijdschrift uit en brengt een filosofie n a a r buiten, die overeenstemt met eugenetische denkbeelden en met de eugenetische traditie in de psychologie." (M. M., UP, Nijmegen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen