Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 505

7

AD VALVAS — 29 JUNI 1984

Slechts helft van de macht „Ik heb nu pas dat boekje van Joke Smit gelesen, althans een artikeltje eruit. Daaruit blijkt een stuk vijandschap tegen mannen. Met die kant van het feminisme voel ik niet mee."

ï .1

Bovenstaande woorden zijn van CDA-fractieleider Bert de Vries in een interview met Bibeb in Vrij Nederland (5 mei 1984). Het merkwaardige van de uitspraak van De Vries is n u juist dat het boek van Joke Smit helemaal geen vijandschap tegen mannen bevat. Wat Joke Smit wèl doet is signaleren hoe de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen is ontstaan en hoe die nog steeds in stand wordt gehouden. „We willen", zo schrijft ze, „alleen maar de helft van de macht". Voor de groep mensen die meer dan de helft van

de macht bezit natuurlijk geen geliefde uitspraak. Joke Smit was een van Nederlands meest bekende feministen. Tot aan h a a r dood - zij overleed in 1981 op ach ten veertigjarige leeftijd - was zij niet alleen betrokken bij veel aktiegroepen, m a a r schreef ze ook een groot aantal artikelen. Zowel wetenschappelijke als populaire 'damesbladverhalen'. Haar artikel uit 1967, dat werd gepubliceerd in De Gids - 'Het onbehagen bij de vrouw' wordt vandaag de dag gezien als het startschot voor de tweede feministische golf. In dat artikel beschreef ze het leven van vrouwen als huisvrouw, en wat daar soms mee mis kan gaan. Ook mannen komen in h a a r verhaal veelvuldig a a n de orde. Zoals in de

Geen feministisch examen „Het is natuurlijk van de gekke, absurd dat twee vrouwen het maken. Mannen sijn struisvogels". Met deze uitspraak legt Groeneredacteur Greert Mak in het boek Mannen, wat is er met jullie gebeurd precies de vinger op de zere plek. Niet alle mannen zijn immers notoire seksisten, vijftien j a a r vrouwenbeweging is niet aan iedere m a n ongemerkt voorbij gegaan, maar geen m a n is op het idee gekomen seksegenoten n a a r h u n ideeën hier omtrent te vragen. Anja Meulenbelt en Maijo van Soest hebben de uitdaging wel aangedurfd. „We hébben er als vrouwen belang bij dat mannen veranderen, en niet alleen dat, ook hoe se veranderen. Voor veel vroU' wen is het aansien van de wereld in de afgelopen vijftien jaar gron-

dig veranderd. Het kan niet anders of ook met mannen is er veel gebeurd," merken ze in het voorwoord van h u n boek op. Dat vanuit een deel van de vrouwenbeweging al direct kritiek op h u n initiatief kwam („zijn jullie gezwicht voor de Grote Verzoening") hebben we maar op de koop toegenomen. Meulenbelt en Van Soest hebben met een twintigtal mannen gep r a a t over h u n ervaringen, veranderingen, ideeën en twijfels. Met elkaar vormen de mannen geen doorsnee van de Nederlandse mannelijke bevolking, de schrijfsters spreken van een voorhoede: ze hebben mannen opgezocht die „nagedacht hébben over hun bijdrage aan een rechtvaardiger wereld". Met hen praatten ze over h u n jeugd, h u n relaties met (feministische) vrouwen, h u n ei-

gen onderdrukking als homo. Jood, Surinamer of Marokkaan en vooral hoe ze onder invloed van het feminisme veranderd zijn.

BOEKENTIJDSCHRIFTEN Het ene interview is boeiender dan het andere, logisch omdat niet iedere m a n evenveel interessants te melden heeft. Wat daarbij echter ook een rol speelt is dat Meulenbelt en Van Soest niet he-

volgende uitspraak: „Als een man trouwt kiest hij een levenspartner, een vrouw kiest in de meeste gevallen bovendien een levenswijze, het huisvrouwschap." Over deze, tot voor kort vanzelfsprekendheden, gaan bijna al h a a r verhalen. Het aardige daarvan is echter dat door de schrijfstijl van Joke Smit die vanzelfsprekendheden helemaal niet meer zo vanzelfsprekend zijn. Zij stelt de meest vreselijke misstanden aan de kaak, maar weet dat op zo'n wijze te doen dat zij dat op een aardige manier relativeert. Dat is h a a r door de vrouwenbeweging overigens niet altijd in dank afgenomen. Zeker niet toen zij in Vrij Nederland de balans opmaakte van tien jaar vrouwenbeweging. Daarin stelde zij voor dat het n u weer eens tijd werd dat „feministen met beide benen op de grond gingen staan" en zich gingen bemoeien met de plaatsen waar de échte beslissingen worden genomen: de poUtiek. Dat was natuurlijk vooral tegen het

lemaal geslaagd zijn in h u n streven mannen met een verschillende maatschappelijke achergrond a a n het woord te laten. Op Arie Pais n a zijn het allemaal linkse mannen, met een duideUjke oververtegenwoordiging aan gogen en logen. Waarom geen arbeiders, christenen, werklozen of noem maar op aan het woord gelaten? Zijn onder die groepen geen mannen te vinden die nagedacht hebben over h u n positie? Misschien wreekt zich hier het feit dat de schrijfsters vooral mannen uit h u n vrienden- en kennissenkring geïnterviewd hebben, aangevuld met de poUtici Pais, Den Uyl en Vredeling. Het ging Meulenbelt en Van Soest terecht niet om het uitdelen van certificaten of cijfers: de mannen zijn niet goedgekeurd door het „Centraal Comité van het Nederlands Feminisme". Een man als Vredeling die m a a r niet wil geloven dat sommige mannen h u n echtgenotes slaan zou dan afgekeurd worden, teinvijl hij in EEG-verband veel voor de gelijk-

zere been van het radikale deel van de vrouwenbeweging. Door hen is Joke Smit tot a a n h a a r dood - en ook daarna - verketterd. ^ De vraag mag echter wel gesteld worden wat de geschriften van Joke Smit ook vandaag de dag nog voor waarde hebben. En dat is - helaas zou je bijna zeggen nog heel wat. De vijfurige werk- " dag, die ontsproten lijkt te zijn aan het brein van Marcel van Dam, werd door Joke Smit al in 1978 gepropageerd. Ook het belang van bemoeienis met de nationale politiek wordt steeds meer erkend. Het Kamerbreed Vrouwenoverleg, waarin alle vrouwen in de Tweede Kamer zitting hebben, is opgericht n a a r een idee van Joke Smit. Veel hebben zij echter nog niet bereikt. Wat dat betreft is „het land waar vrouwen willen wonen" nog heel ver weg. (R. V.) Joke Smit, Er is een land waar vrouwen willen wonen. Feministische Uitgeverij Sara, 1983. Prijs: /25.-.

berechtiging van vrouwen heeft gedaan. Dit uitgangspunt van de schrijfsters heeft ook tot gevolg dat iedere man zijn verhaal kwijt kan. Meulenbelt én Van Soest zijn niet op zoek n a a r het feministisch waarheidsgehalte van 's mans ervaringen, opvattingen en ideeën. Dat daardoor de interviews soms wat oppervlakkig en weinig kritisch overkomen is jammer, maar niet onoverkomeniyk. Deze a a n pak heeft namelijk wel geleid tot twintig verschillende verhalen waaruit in ieder geval blykt dat er niet één soort vrouwvriendelijke m a n bestaat. Het beled van de m a n in tuinbroek die door zijn feministische vriendin n a a r de mannenpraatgroep wordt gestuurd waar „Rembrandtesk tegen elkaar aangevleide mannen elkaar soenen en elkaar diep in de ogen kijken" blijkt niet te kloppen. (L. E.) Marjo van Soest en Anja Meulenbelt, Mannen, wat is er met jnllie gebeurd? interviews, Feministiesche Uitgeverij SARA, prijs ƒ29,50.

Goeroe Jezus en de kerk „De stichter van de christelijke kerk, Jesus, was geer radicaal. Hij vroeg sijn volgelingen alles op te geven: hun werk, hun geld. Ook contacten met ouders waren niet heilig; men moet God meer lief hebben dan sijn familie." „Vanuit de kerk wordt nogal eens hoogmoedig gekeken naar wat we 'sekten' noemen: kleine groeperingen die er vreemde gedachten op na houden, maar verder maatschappelijk en politiek niet relevant sijn. Wanneer dit de populaire visie op de sekten is, besef ik dat ik als predikant van de gereformeerde kerk van Amsterdam lid ben van een sekte." Dr. R. Kranenborg heeft zich de vraag gesteld wat voor de kerk naar voren komt uit het verschijnsel sekte. Hij stapt af van de ivoren toren die de kerk in deze nogal eens wil beklimmen, al is het alleen maar om de numerieke gelijkheid die kerk en sekten in een plaats als Amsterdam innemen. De kerk ziet zich meer en meer in een zwakkere positie geplaatst ten opzichte van de sekten. Daar spelen onder meer de praktische hulpmiddelen een rol bij, die de sekten h u n volgeUngen bieden om op die manier de geestelijke verrukking te bereiken. Yoga, meditatie, parapsychologie en occultisme geven een geprogrammeerde mogelijkheid het goddelijke te ervaren. Kan de kerk ook

bepaalde technieken gaan gebruiken die het christelijk geloof in zijn beleving kunnen verdiepen? Het probleem daarby is, dat die methoden moeilijk los te denken zijn van h u n oorspronkelijke doel. Zo komt bij yoga de hindoeïstische oorsprong om de hoek Idjken. Dat heeft een demonisch karakter, luidt de traditionele kritiek uit de kerk, in tegenstelling tot wat het christelijk geloof predikt. Wordt Christus echter het doel van de oefeningen, dan zou er geen bezwaar tegen zijn. De sekten, „religieuze bewegingen" noemt Kranenborg ze liever, wordt nogal eens het gebruik van radicale wervingsmethoden, „love-bombing" en hersenspoelen verweten. „Schuilt daar een gevaar voor de geestelijke gezondheid?" luidt de door de reportage van een speciale commissie van de Tweede Kamer onlangs actueel geworden vraag. Cijfermateriaal toont aan dat het uiteindelijk resultaat van die wervingsacties m a a r magertjes is. Een kennismakingsworkshop van de Amerikaanse Moon-sekte zag bijvoorbeeld slechts zes procent van de deelnemers lid worden van h a a r „Verenigingskerk". En de zware groepsdrang die verscheidene sekten tentoonspreiden wordt door de leden zelf in de meeste gevallen niet als negatief ervaren. Op zich ook niet zo verwonderlijk: wanneer het corset van de groep te zwaar wordt, verlaten de

Foto Bram de Hollander leden h u n sekte wel. Een p u n t waar Kranenborg wat gemakkelijk aan voorbijgaat. Voor Kranenborg is het essentieel voor de kerk om zich te realiseren wanneer zy h a a r standp u n t ten opzichte van de sekten bepaalt, dat ook kleinere kerken en kloosterculturen zich schuldig maken a a n dergelijke praktijken. Bü alle kritiek is het ook belangrijk om te beseffen dat veel in de ogen van de twintigste-eeuwse westerUng vreemde gebruiken h u n grondslag vinden in het land van oorsprong van de desbetref-

fende sekte: de minderwaardige positie van de vrouw bij de Hare Krishna's en sommige islamitische groepen bijvoorbeeld. Het zijn juist de beangstigende excessen zoals de collectieve zelfmoord in Guyana van de volgelingen van de Peoples Temple die het negatieve beeld van de sekten bepalen. Het werkelijke gevaar van de sekten, waar de kerk op dient te letten als ze zich bezighoudt met de ontmoeting met die bewegingen, ligt m de vraag: „Komt er nog iets terecht van de echte gerechtigheid.

de barmhartigheid en van de vrede?" poneert Kranenborg aan het eind van zijn boek. Want de van oorsprong goede bedoelingen van veel sekten willen nogal eens op de achtergrond gedrongen worden door een fanatieke organisatie. Kan een positief antwoord gegeven worden op die vraag, dan zou „Jezus als goeroe" geen blasfemie hoeven te betekenen. (A.B.) Dr. R. Kranenborg. Ëen nieuw licht op de kerk? Bijdragen van nieuwe religieuze bewegingen voor de kerk van vandaag. Uitgeverij: Boekencentrum B.V., prijs: /29,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen