Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 68

AD VALVAS — 30 SEPTEMBER 1983

Academisch Ziekenhuis VU waarschijnlijk tweede Ma

, ,Reageerbuisbabies'': de "Mijn ideaal is altijd ge­ weest om een grote dikke moeder te worden, al vanaf dat ik drie jaar ben wil ik dat en toen ik ging trouwen bleek dat ik geen kinderen kon krij­ gen, ja dat is gewoon rampsalig, je wilt allebei dolgraag kinderen en ja, dat viel weg," aldus een vrouw in het program­ ma Rondom Tien dat de NCRV dit voorjaar uit­ zond. Voor deze en ande­ re vrouwen is er nu een oplossing die hun. ideaal misschien toch nog in vervulling laat gaan: een „reageerbuisbaby" of de betere term: een in vitro fertilisatie, in ge­ woon Nederlands: een buitenlichamelijke be­ vruchting. In Rotter­ dam is zo'n bevruchting voor het eerst in Neder­ land gelukt. De eerste Nederlandse „buisba­ by" werd in mei gebo­ ren, de artsen waren bij­ na nog blijer en trotser dan de ouders. De pers maakte deze geboorte met grote koppen be­

Het magische jaar 1984 nadert. Science­fictionbeelden over de toekomstige periode van de ge­ schiedenis staan in onze hoofden gegriefd door boeken van Aldous Huxley en George Orwell. Alles wordt controleerbaar, alles wordt bestuurbaar en alles zal gaan zo­ als de „machthebbers" dat willen. In het licht van angst en emotio­ nele waardeoordelen wordt ook vaak de ontwikkeling van de „reageerbuisbaby" gezien. De term is geladen met emoties en angstige beelden. Ze is dan ook volkomen verkeerd gekozen. „Het is een onding" aldus dr. W. de Jong, chirurg en lid van de ethische commissie van het VU ziekenhuis. „De in vitro fertilisa­ tie met embryo­overplaatsing is gewoon een onvruchtbaarheids­ behandeling. De eicel en de zaad­ cel worden buiten het lichaam van de vrouw bij elkaar gebracht en als de bevruchting heeft plaatsgevonden weer geplaatst in de baarmoeder. Reageerbuisba­ by's bestaan niet, ik heb er nog nooit één gezien en ik denk ook dat je ze niet zou moeten maken als je dat zou kunnen". De term is waarschijnlijk in zwang geraakt doordat de be­ vruchting in het laboratorium plaatsvind. Wat gebeurt er pre­ cies bij een in vitro fertilisatie?

Bevruchting in het laboratorium Deze kunstmatige bevruchting buiten het lichaam is speciaal van belang voor vrouwen met een onherstelbare verstopping in de eileiders. De eitjes kunnen dan niet in contact komen met zaad­ cellen waardoor bevruchting on­ mogelijk wordt. Bij in vitro fertilisatie n u wordt een rijpe eicel uit de eierstok ge­ haald en daar worden in het labo­ ratorium zaadcellen bijgevoegd. Mits er voldaan wordt a a n eisen

kend. Wéér een stap ver­ der in de medische we­ tenschap. Wat voor stap? De medi­ ci zijn enthousiast, uit andere hoeken klinken nog wel wat bezwaren. Ethici en theologen ver­ zetten zich in meer of mindere mate vanuit hun overtuiging tegen deze nieuwe behande­ lingsmethode. Maar ook vanuit humanistische en maatschappelijke hoek komen geluiden van kritiek. Waar zijn we mee bezig? Waar gaat dit naar toe? Is het gewoon een nieuwe on­ vruchtbaarheidsbehan­ deling of een stap op een weg waar ook de medici het eind niet van kun­ nen zien ? Mensen­ kweek? Allemaal „per­ fecte exemplaren" in een Huxley wereld? Mis­ schien hoort deze stap wel gewoon bij deze maatschappij, een sa­ menleving die eigen be­ zit, vooruitgang en „more of the same" hoog van temperatuur en voedingsbo­ dem kan bevruchting plaatsvin­ den: de celdeling begint. Als er van bevruchting sprake is, kan de bevruchte eicel (embryo) in de baarmoeder worden geplaatst waar het zich kan nestelen. De zwangerschap verloopt dan ver­ der gewoon. Het hele proces d u u r t tussen de 26 en 42 uur. In de eierstok zit een blaasje met rijpe eicellen. Bij de ovulatie barst zo'n blaasje en ontsnapt de rijpe eicel. Op het juiste tijdstip wordt het blaasje wat de eicel bevat, aangeprikt met een fijne naald (Laparosco­ pie) waarna het leeggezogen wordt. Met het vocht van het blaasje komt ook de eicel mee. Van te voren is een hormoon toe­ gediend waardoor meerdere eitjes tegelijkertijd vrijkomen. Gemid­ deld zo'n 4 tot 6. Al die eitjes wor­ den in het laboratorium bij sper­ m a gevoegd en als de bevruchting heeft plaatsgevonden terugge­ plaatst in de baarmoeder. Omdat de kans op innesteling tussen de 25 en 40% ligt worden er altijd meerdere embryo's terugge­ plaatst. Het is voorstelbaar dat men 6 embryo's heeft en er maar 4 inbrengt. De andere twee worden ingevroren en bewaart voor de volgende keer. Dat scheelt een Laparoscopic. Via in vitro fertili­ satie zijn al over de 100 zwanger­ schappen tot stand gekomen, vooral in Engeland en Australië, m a a r ook in Nederland zijn al en­ kele vrouwen via buitenlichame­ lijke bevruchting zwanger gewor­ den. Ook het Academisch Ziekenhuis van de VU wil de in vitro fertilisa­ tie gaan toepassen. Zij wordt dan n a Rotterdam de tweede kliniek in Nederland waar vrouwen op deze manier geholpen kunnen worden. Projectleider is Dr. J. Schoemaker van de afdeling Ver­ loskunde en Vrouwenziekten. „Wij hebben een voorstel voor in virto fertilisatie aan de directie

in haar vaandel heeft staan. Een cultuur waarin de vrouw nog steeds alleen maar een echte vrouw is als zij een kind heeft. De eerste buisbaby ligt in de wieg en Nederland maakt zich ­ in navol­ ging van o.a. Engeland en Australië ­ op voor een manier om on­ vruchtbaarheid bij vrouwen te behandelen. Ook het Academisch Ziekenhuis der Vrije Universiteit (AZVU) wil één van de klinieken worden waar in vitro fertilisatie plaats kan vinden. Ze kunnen zo beginnen, het wachten is op een aantal groene lichten van directie en bestuur en een advies de commissie medische ethiek. Er is al een wachtlijst, de voorberei­ dingen zijn getroffen. Men is klaar voor een eerste proefronde. Een peiling van meningen die op de VU over dit on­ derwerp leven.

Piet Verboeven van het ziekenhuis gedaan. De di­ rectie heeft n a a r aanleiding daarvan een uitspraak gevraagd a a n de commissie medische ethiek. Het wachten is daar nog op. We willen uiteraard wel eerst duidelijk weten wat het stand­ p u n t van het ziekenhuis is voor­ dat we eraan beginnen. We zijn op dit moment technisch zover dat we in principe morgen zou­ den kunnen starten. We hebben alle voorbereidingen getroffen, de zaak doorgerekend enz." „Het is de bedoeling eerst een proefperiode te draaien van bij­ voorbeeld een jaar. We hebben al jaren een lijst van mensen die op een andere manier niet meer te helpen zijn. De selectie van de pa­ tiënten hebben we al zo'n beetje ter hand genomen. Dat wil zeg­ gen wij weten wie we straks het eerst gaan aanschrijven met de vraag of ze mee willen doen of niet. Als we starten zal dat waar­ schijnlijk met een groep van on­ geveer 50 personen zijn. Maar nogmaals: als de directie zegt het gaat niet door, dan gaat het niet door."

Ingreep zelf Er is al heel wat af gediscussieerd over in vitro fertilisatie. De dis­ cussies spitsten zich echter voor­ al toe op de randvoorwaarden die rond de ingreep zouden moeten worden gesteld. De ingreep zelf staat blijkbaar niet ter discussie. Dr. de Jong van het AZVU: „Nee, de ingreep lijkt mij inderdaad niet ter discussie staan. Het is een gewone infertiliteitsbehandeling, een kinderloosheidsbehandeling. Over andere onvruchtbaarheids­ behandelingen hebben we ook

nooit gepraat waarom over deze dan wel." Zo blijft de beslissing over toepas­ sing ja of nee, binnen de medische professie. Gerrit Kimsma, me­ disch filosoof aan de VU vindt dat er eerst politieke beslissingen moeten worden genomen. „Deze handelingen overstijgen de auto­ nome beslisbevoegdheid van en­ kele onderzoekers of een commis­ sie medische ethiek. In deze maatschappij denken wij dat techniek neutraal is en dat tech­ nische handelingen op zichzelf een soort ethische nulwaarde hebben. Het praten over deze me­ dische handelingen zelf vereist een behoorlijk abstractienivo en dat is moeilijk. Kijk wat ik wil zeggen is dit; als je op papier k u n t zetten hoe je iets moet doen dan wordt het ook bijna neutraal. Alle emotionaliteit die er omheen zit k u n je er voor bijna 100% uitha­ len." „Probeer je dan toch iets over deze handeling te zeggen dan k u n je zeggen dat het een technische handeling is met een boodschap voor de toekomst. Een handeling waar een aantal verborgen nor­ men in zitten waarmee je een uit­ spraak doet over de toekomstige samenleving. Dat is hoe je het ook wendt of keert een politiek stand­ punt. Dat is niet neutraal, inte­ gendeel het is een stap op weg n a a r Orwell. Dat schrikbeeld moet ons niet te­ genhouden toch nieuwe dingen op te pakken maar je moet wel heel goed weten dat er niets meer neutraal is, ook een medisch technische handeling niet. Daar­ mee creëer je een bepaald soort samenleving, je moet je afvragen watje in stand houdt. Ik denk dat daar de essentie zit rond dit soort handelingen: Wil je het type sa­ menleving dat hieraan vast zit. Die vraag zul je moeten beant­ woorden en dat is een stuk ethiek dat gewoonlijk niet aan de orde komt". „Ik denk dat de politieke beslis­ sing heel goed moet worden voor­ bereid maar uiteindelijk door het parlement genomen moet wor­ den. We doen het wel of we doen het niet. En als je het wel doet onder welke voorwaarden en wel­ ke eisen moeten er gesteld wor­ den". „Wat je óók bij die politieke be­ slissing moet betrekken zijn de toekomstige risico's. Die moet je gaan inschatten en zeggen of die aanvaardbaar zijn ja of nee afge­ zet tegen het geluk van het aan­ tal vrouwen die voor deze behan­ deing in aanmerking zouden ko­ men". Het zou hier gaan om circa 1200 tot 1500 vrouwen per jaar in Nederland.

Verschrikkelijk Aan de ene kant zijn er in de maatschappij steeds meer vrou­ wen die afzien van kinderen, ter­ wijl aan de andere kant de emo­ ties en het doorzettingsvermogen van vrouwen die in vitro fertilisa­ tie willen ongelooflijk groot zijn. De vrouw aan het begin van dit artikel staat niet alleen. Een an­ dere vrouw uit hetzelfde pro­ gramma zei het volgende als ant­ woord op de vraag wat zij ervan vond toen ze hoorde dat ze geen kinderen zou kunnen krijgen: „ Verschrikkelijk natuurlijk, het was voor ons het ergste wat ons op dat moment kon overkomen om definitief te horen dat het niet mo­ gelijk is. Vooral als je op visite bent en jeself in kringen beweegt, dan wordt er dus gesproken over, ja, kinderen meestal, en ja dan sit je daar, je voelt je dan een beetje bui­ tengesloten, jij kan daar niet over meepraten want jij hebt se niet. En als een kind siek is ja wat moet je dan seggen". Een ander reageert daarop: „Ja het is inderdaad so, je bent in ge­

;«<*

*%

De term „reageerbuisbaby" spraerb^lo voorstelling van saken, soals op(Fok>:

'I

selschap van vrouwen die allt '^^ maal kinderen hebben en dan t PlJ' het logisch dat er steeds over ku ^^ deren gepraat wordt. Ik kan n "^'^ nog een keer herinneren toen M' '­^^r me eigenlijk so hoog sat dat ik eet '^^ foto van m'n hond gepakt heb ei ^^' set vind je niet dat ie al aardu ^^' gegroeid is? Ja, dan valt er wel ea ^ ^ pijnlijke stilte, dan beseffen men­ ^' sen wel waar se eigenlijk mee beai ^^ ^ sijn." Ook Dr. de Jong: „De emoties van oiii v|ir) mensen zijn heftiger, anders ol iHai vreemder van aard dan we ooii s^n vermoedden, dat wordt hoe lan­ om ger hoe duidelijker. Hoe dat komt „X)a weet ik niet maar ik heb het gC' trie; voel dat die emotie er 50 ä 100 jaai geleden niet zo uit hoefden te to men. Kinderloos zijn was toen ei! ken en dat was dan erg, punt. O eige echtparen die n u bij ons koma and zijn er zo bezeten van ­ in de post tQó tieve zin van het woord ­ om een ren kind te hebben dat ze er alles vooi kwa over hebben. De vrouw, maar ook ren de man. Als je zegt dan moet jt Dat vier keer geopereerd worden da« I3at zeggen ze: als 't moet vijf keer en i | c dan gaan ze er met z'n tweeen r^ill tegenaan. Zoiets is helemaal d^h nieuw hoor, een heel nieuw psy­ ié I chologisch effect, zoals we zovesl hele nieuwe onbegrijpelijke dingen te genkomen op dit moment, dingei i^al die we niet begrijpen maar wel dé ^ registreren." gezi zou

Kinderen moet Volgens dr. Schoemaker is kinde­ ren krijgen net zo goed een drift als eten en drinken. „Er zijn men­ sen die geen leven voorstellen zonder kinderen, eigen kinderen dan wel. Een kind van eigen gene­ tisch materiaal. Ze zien aUeen m a a r kans om de verhouding tus­ sen de beide partners uit te druk­ ken in een kind. En dat is geblok­ keerd. Ik zou het ontzetteiiJ

I^ÜE

Öïr beel jee) iée l#i.

niet kèt. nog vfe« van Dat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen