Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 83

AD VALVAS — 7 OKTOBER 1983

VU­socioloog Martin Hetebrij promoveerde op een poging: de „drie­lagen­methodologie"

i

jVerbeter sociaal­wetenschappelijk onderzoek en begin bij de methodoloog „Ik denk dat er sterke gevoelens van onzekerheid in de sociale wetenschappen bestaan over de manier waarop je onderzoek moet doen." Martin Hetebrij, socioloog aan de VU en als methodoloog verbonden aan de vakgroep onderwijskunde, hield zich bezig met de vraag waarom de sociale wetenschappen zo slecht functioneren. Vorige week donderdag promoveerde hij op een poging om er wat aan te doen: de „drie­lagen­methodologie". Niet aan de VU, maar aan de katholieke Nijmeegse zusteruniver­ siteit. „Daar had ik het gevoel meer ruimte te hebben bij Albinski, die mijn promotor werd, hoewel het ook een traditionele methodoloog is."

I

„Er is heel veel know­how aanwe­ |zig in de sociale wetenschappen, apar veel daarvan staat nog niet lop papier, is nog niet gecodifi­ Iceerd. Daar is nog geen tijd voor Igeweest," aldus Hetebrij. „Wat Iwe moeten doen is gaan 'recori­ Istrueren', dat wil zeggen het on­ Iderzoeken van onderzoeksmetho­ Iden. Proberen boven ­water te krijgen hoe men z'n onderzoek heeft gedaan, n a te gaan welke ordening er onder de oppervlakte aanwezig was om zo tot verbete­ ring te komen." De sociale wetenschappen heb­ ben een relatief korte geschiede­ nis van een eeuw of anderhalf, het empirisch onderzoek in ons land dateert van eerst na de Tweede Wereldoorlog. Bij de an­ dragologie loot, die als studierich­ ting gaat verdwijnen, is het nog rnaar vijftien jaar geleden. „Men heeft wel pogingen gedaan, maar de tijd was te kort om wat men aan het doen was onder woorden te brengen," zegt Hetebrij. Hetebrij denkt dat methodologen ­^anders moeten gaan werken. Dan kan er veel verbeteren. „Methodologen zijn steeds veel te veel mensen geweest die onder­ zoekers voorschrijven hoe het hoort. Een van de oplossingen die men in de sociale wetenschappen heeft gekozen was dat men zich ging oriënteren op beproefde on­ derzoeksmethoden van elders, met name de natuurwetenschap­ pen. Ook werden methoden van­ uit de economie overgenomen. Voor een deel was dit succesvol. Het kwam ook een beetje voort uit het gevoel van achterstand. Van­ uit dat gevoel Is, geloof ik, ook het vak methodoloog ontstaan. Me­ thodologen, da,t zijn mensen die studie maken van regels voor het doen van onderzoek en het voor­ schrijven ervan. Maar eigenlijk zouden het intermediairs moeten zijn tussen de praktische onder­

uitgangspunt koos zij geijkte on­ derzoeksmethoden, die best ble­ ken te passen daarbij. Daarnaast bleek er op allerlei punten zonder dat het als onderzoeksmethode stond aangegeven duidelijk infor­ matie in het proefschrift te staan over hoe zij het onderzoek had gedaan. Die was tussen de regels door te len. Haar reactie was: inderdaad zo en zo heb ik het ge­ daan, maar ik had het nooit zo kunnen vertellen." Zo haal je know­how naar boven. Volgens Hetebrij zal de ontwikke­ ling van verschillende, concurre­ rende researchprogramma's, on­ danks overlappingen van

zoekers en de wetenschapstheore­ tici." De jonge doctor legt zijn „drie­ lagen­methodologie" uit. Het ontwikkelen van researchpro­ gramma's is niet zozeer een be­ leidsprobleem als wel allereerst een methodisch probleem, be­ toogt hij in zijn proefschrift. ,, Wetenschapstheoretische dis­ cussies leveren op zichzelf niet veel op. Empirisch onderzoek op zichzelf ook niet, omdat je in je gegevens verzuipt, je jezelf verga­ loppeert met analytische hoog­ standjes. Wat je nodig hebt is een verbinding tussen die twee. De methodoloog als intermediair. Dat is­ie niet. Wat ik geprobeerd heb is het wel te worden. Ik kwam zo op het terrein van de weten­ schapstheoretici, de wijsgeren." „Ik ben uitgegaan van de ideeën van Lakatos, een van de leidende theoretici van dit moment. Die ontwikkelde een methodologie voor researchprogramma's, waarvoor hü bouwstenen ont­ leende aan de wiskunde en na­ tuurwetenschappen." Andere namen, belangrijk voor de ont­ wikkeling van Hetebrij's drie­la­ gen­methodologie, waren Karl Popper, A. D. de Groot en L. Lau­ dan.

onderzoeksterreinen, moeten worden bevorderd. „Je hebt ook te maken met verschil in politieke visies. Je moet ervoor waken dat op langere termijn een behoorlij­ ke diversiteit gewaarborgd blijft ondanks wellicht politieke druk. We hebben een pluriforme sa­ menleving en die moeten we zien te houden." Aan het eind van zijn dissertatie, waar hij dat laatste als „globaal idee" op basis van zijn drie­lagen­ methodologie oppert, zegt hij ook dat de theoretische discussies meer gewicht moeten krijgen. „Het is gevaarlijk die weg te va­ gen, omdat ze ontzettend belang­ «j.i­'pr

­^*

'•­^ ' ' •* i V ^ \­.vfvif,*.­'\ ,

^'s^i' '.(>

Bewijs In zijn proefschrift werkte hij twee toepassingen („bewijzen") uit. Een ervan had betrekking op een onderzoek n a a r de relatie tus­ sen pleegouders en pleegkinde­ ren, dat eind van de jaren zeven­ tig werd afgesloten met een pro­ motie. Hetebrij: „Ik stelde de onderzoek­ ster allerlei vragen vanuit de drie­lagen­methodologie. Wat waren h a a r theoretische uit­ gangspunten, de toegepaste me­ thodes, wat waren h a a r uitwer­ kingen en welke theorieën ont­ wikkelde zij? Bij haar gekozen

iffliiB fffliiia^iiaiQ«ïnMïïr^«nniin!rüiii^|ïïi^ iBCiiiUikiuciwaiiwi

i V * if

liiiite'S>iiïié"^j^ii:^^.Vi;~|^^

A'"

Dr. Martin Hetebrij (Foto Bram de Hollander)

Dinsdag 11 oktober

20.00 uur: PH'31, Prins Hendriklaan 31. Eerstejaars kafé: spelletjes­ avond. 20.00 uur: VE 90. Van Eeghenstraat 90. De start van drie kring­ avonden over „christelijke" opvoeding. Hoe ervaar je die en hoe ga je er mee om. 20.30 uur: Filmhuis De Lange Adem, Tilanusstraat 60A. „Themroc" van Claude Faraldo. Toegang: / 4,­.

Woensdag 12 oktober

Vrijdag 7 oktober |20.00 uun Soeterijn, Linnaeusstraat 2. Het Sistren Collective uit J a ­ maica met „QPH". Een succesvolle vrouwentheatergroep uit het Caraïbisch gebied. Voorstellingen ook op 8 en 9 oktober. 20.30 uur: De BaUe, Kleine­Gartmanplantsoen 10. „Een zee van tijd". Première van dit stuk van het Spiegeltheater: vier vrouwen en een man zitten onverwacht met elkaar opgezadeld.

!^ondag 9 oktober 11.45 uur: De Bankraskerk, Max Havelaarlaan 435 in Amstelveen. „Verschil in denken en d o e n . . . toch gemeenschap? " een bijeenkomst van de Raad van Kerken in Amstelveen/Bui­ tenveldert. 12.00 uun Amstelkerk, Amstelveld. De Amsterdamse Studenten­ ekklesia. Kees Kok: Religie als viering van het leven.

13.00 uur: VU­hoofdgebouw, zaal KC­07. In het kader van het Kuy­ per­Katheder houdt dr. W. Albeda vijf voordrachten. De eerste op deze dag: Het corporatisme en de „Sociale Kwes­ tie" van de 19e eeuw. 20.00 uur: VE 90, Van Eeghenstraat 90. Eigen werk: Peter van den Berg en Bas Sebus met „Gal en Gul" ofte wel: „Hoe vertel ik het mijn buurvrouw". (Een ieder die wat van zich zelf wil laten horen of zien: tel. 548 2668).

Donderdag 13 oktober 12.30 uur: De IJsbreker, Weesperzijde 23. Lunchpauzeconcert. En­ semble Ileana Melita met een K u r t Weill­programma. Toe­ gang: vrij. 13.00 uur: Kerkzaal 16e verdieping van het VU­hoofdgebouw. Mid­ dagpauzedienst met voorganger ds. S. A. Boonstra. 20.30 uur: De Balie, Kleine­Gartmanplantsoen 10. SLAA: Dichter bij de tekst. J a n Knijper in gesprek met de dichter C. O. Jellema.

Vrijdag 14 oktober 20.15 uur: De Amsterdamse Gesprekskring, Van Gentstraat 23. C. Keule over „De Ziel". Is de ziel hetgeen dat na overlijden als essentie overblijft en/of is er de universele wereldziel?

rijk zijn. Maar ze moeten gericht zijn op het becommentariëren van researchprogramma's, dus geen vage en algemene discus­ sies." Martin Hetebrij maakt een klaar onderscheid tussen het politiek­ ideologisch georiënteerde debat en de op consensus gerichte „dis­ cours". „Daarmee heb ik een tamelijk forse kritiek op de huidige manier waarop men in de sociale weten­ schappen met elkaar omgaat. Die is namelijk erg negatief en ver­ oordelend. Men kraakt anderen af en neemt ze niet meer serieus. Gekissebis en gekibbel en min­ achting van wij zijn wetenschap­ pelijk en zij niet. Mensen als Piet Vroon in de Volkskrant, die een bepaalde stijl op zijn vakgebied de psychologie verdedigt en links en rechts mensen kraakt die het an­ ders doen zonder te erkennen dat zij op h u n manier proberen zaken te ontwikkelen."

Voorwaardelijke financiering Hoe kijkt Hetebrij aan tegen het systeem van de voorwaardelijke onderzoeksfinanciering? „Aan het eind van de promotie kreeg ik een dergelijke vraag, maar die kon ik niet meer beantwoorden omdat de pedel binnenkwam. Mijn stelling is dat ik in feite te­ gen de voorwaardelijke financie­ ring ben zoals die plaatsvindt. De intentie is prima. Men wil het ontstaan van goede programma's stimuleren. Maar de manier waarop, daar gaat het dan wel om. Naar mijn idee zal de voor­ waardelijke financiering groten­ deels slechts 'organisatorische' programma's opleveren, dat wil zeggen programma's waarbij de verbinding tussen de projecten alleen betreft de verdeling van personele en materiële middelen zonder helder inhoudelijk ver­ band." „Wat zou moeten gebeuren is streven n a a r organisatorische én inhoudelijke programma's. Je moet mensen bij elkaar brengen die bij elkaarhoren en niet omdat ze in dezelfde vakgroep zitten. Nu worden ze instellingsgewijs bij el­ kaar geveegd ook al hebben ze heel verschillende visies. Met name voor de sociale wetenschap­ pen zal de voorwaardelijke finan­ ciering een fake worden, omdat mensen te vaak moeten doen of ze bij elkaar horen. In de bèta­we­ tenschappen overheerst het pro­ gramma met het gelijke theoreti­ sche en methodische kader. Het 'Einstein'­programma, iedereen zit met dezelfde soort vragen, de instrumentaria zijn er in de vorm van cyclotrons, etc. en zo is er weinig of geen onenigheid over hoe je je domein moet opvatten." Hetebrij vraagt zich af of het niet goed zou zijn over de grenzen van de universiteiten heen te kijken. „Het kan in de praktijk zijn dat de ene helft van een vakgroep bij het ene en de andere bij een ander programma hoort en dat deze de­ len heel goed verenigbaar zijn met delen op andere instellingen. J e hebt landelijke werkgemeen­ schappen waarmee je een hele­: boel zo kunt opvangen zonder programma's volledig aan elkaar te koppelen." (J.v.d.V.)

Audities NSO Het Nederlands Studenten Or­ kest (NSO) gaat ook dit jaar weer op tournee. In een drietal weken wordt intensief gerepeteerd en een tournee gemaakt langs een groot aantal Nederlandse steden en wellicht ook in Engeland. Au­ ditie in Amsterdam is op 10 okto­ ber, van 17.00 tot 21.00 uur, op de Raamgracht 6­8. Het is aan te raden om van te voren een telefo­ nische afspraak te maken: 830262. Advertentie

88 duizend meter onderwijs aan banden

"^^^ MEDIATHEEK (na 28 ol<tober)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen