Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 374

8

AD VALVAS — 6 APRIL 1984

Na veel vertraging in ontwerpfase lijkt het dan eindelijk zover:

In 1985 maakt Vietnam Nederlandse rolstoelen KerstmisT.972. Massale Amerikaanse bombardementen op Vietnam. Een golf van verontwaardiging gaat door heel Nederland. Het zwaar geteisterde Vietnam wordt door de Amerikanen zelfs geen Kerstbestand gegund. Het Medisch Comité Nederland-Vietnam besluit in Vietnam een ziekenhuis op poten te zetten. De Nederlandse universiteiten adopteren afdelingen daarvan, de VU de afdeling revalidatie. De medische faculteit haalt liefst 160.000 gulden bijeen om de revalidatieafdeling uit te kunnen rusten. Er wordt een unieke taalloze film ontwikkeld over revalidatie van geamputeerden bij wijze van kennisoverdracht. Er komen stagiaires uit Vietnam naar de VU om het revalidatie-werk beter te leren én de eerste aanzet wordt gegeven voor het bekende rolstoelproject. Het zal tot de eerste helft van 1985 duren voordat de werkelijke productie van de eerste rolstoelen in Vietnam zelf start. Abusievelijk is vorige week het laatste deel van het artikel „In 1985 maakt Vietnam Nederlandse rolstoelen" niet afgedrukt. Deze week plaatsen wij het eerste nogmaals, m a a r nu met het tweede erbij, omdat voor een goed begrip van de zaak integrale lezing noodzakelijk is. Redactie. Gelukkig heeft het revalidatieproject van de VU niet te lijden onder het nogal kleingeestige ontwikkelingsbeleid van minister Schoo, die voorlopig slechts drie projecten uitzonderde van haar onverbiddelijke afbouwbeleid in Vietnam. Daar zitten geen VUprojecten bij maar de VU is voor h a a r revalidatieproject niet afhankelijk van het politieke stuntwerk van Schoo, zij put uit een externe financieringsbron. Het doel van het rolstoelproject is het opzetten in Vietnam van een productiesysteem van handbewogen rolstoelbuitenwagens. Het wordt al gauw duidelijk, dat daartoe een speciale voor gebruik in Vietnam geschikte stoel ontwikkeld dient te worden die met behulp van in het land zelf aanwezige materialen en technieken vervaardigd kan worden. Uiteindelijk zal Vietnam op dit p u n t geheel onafhankelijk van het donorland moeten worden. Wim Otto, medewerker aan de VU is zojuist terug van een be-

Surinamers niet uitwijzen Surinaamse studenten, die als gevolg van de deviezenbeperkende maatregel van h u n vaderland in financiële moeilijkheden komen, zullen in geen geval het land worden uitgewezen. Dit heeft minister Deetman de Tweede Kamer laten weten. Zoals bekend mag aan Surinaamse studenten in Nederland met ingang van het volgend studiejaar geen geld meer worden overgemaakt wanneer zij h u n studie ook in Suriname kunnen volgen. De P P R en de EVP hadden de minister gevraagd of er al schot kwam in het zoeken naar een oplossing van de benarde positie van de Surinamers. De minister gaf toe nog geen zicht te hebben op de omvang van het probleem, zijn ministerie is nog druk doende het geheel te inventariseren. Er is overleg met minister Schoo van Ontwikkelingssamenwerking en zodra dit tot een oplossing heeft geleid zal de Tweede Kamer dat worden gemeld, aldus Deetman.

Jaap Kamerling zoek aan Vietnam. Hij neemt het project over van Marcel Meijer, die op zijn beurt in 1980 pionier Wilbert Nieuwstraten opvolgde. We spreken met Wim, Marcel en coördinator J. C. Netelenbos. Wim was om drie redenen in Vietnam. Hij verzamelde informatie om een nieuw kennisoverdrachtsproject voor de behandeling van spastische kinderen op te zetten, het is de bedoeling dat hij een soort instructieboek gaat schrijven. Voor het Comité Twee voerde hij besprekingen i.v.m. een project voor gehandicapte kinderen: een speciale inrichting van schoolgebouwen. En last but not least besprak hij de mogelijkheden voor het opzetten van een productie-lijn voor de rolstoelen. De VU participeert ook nog in het zogeheten stagiaire-project van de Nederlandse universiteiten. Zo kwamen er regelmatig Vietnamese revalidatie-artsen n a a r de VU om kennis te nemen van de know how op revalidatie-gebied die de VU biedt. Het stagiaire-project zal tot eind 1985 voortduren, dat was destijds al afgesproken. Alleen komen er al dit jaar op de VU geen stagiaires meer. Wim: „Dat zou niet zinvol zijn want de in aanmerking komende artsen zijn óf allemaal al eens hiervóór n a a r het buitenland geweest óf ze beheersen het Engels onvoldoende. Het is bovendien beter dat zij a c h eerst de in eigen land beschikbare kennis volledig eigen maken." Terug naar het rolstoelproject. Hoe is het eigenlijk gekomen dat de productie van die rolstoelen zo lang op zich heeft laten wachten? Van Vietnamese zijde werd sterk aangedrongen op het ontwerp van het derde meest ingewikkelde type, zo schrijft Wim in zijn verslag. Dat gaf aanzienlijke vertraging omdat het een hele tijd duurde voordat men definitief besloot het toch bij de eerste twee typen te laten. Marcel: „We onderscheiden drie typen: het fietskettingmodel, de Vliegende Hollander en het type met twee handles. De Vietnamezen voelden het meest voor het derde maar de technische problemen daarbij waren erg groot. Daarvoor was zoveel nieuwe technologie nodig en dat zou zo d u u r worden dat de VU en de TH Eindhoven waarmee we samenwerkten samen besloten dat type niet te ontwerpen."

Prijs gewonnen Op de TH die door de VU als een soort onderaannemer was aangezocht om het ontwerp te maken had men aanvankelijk wel moeite met dat besluit. Men wilde in Eindhoven echt iets innoverends maken, een rolstoel die onver-

woestbaar was in de bush bush van Vietnam. De benodigde materialen daarvoor waren -.geer hoogwaardig en erg duur. Reden waarom uiteindelijk werd besloten ermee te stoppen. Zonde want er was toen al vreselijk veel tijd en energie in gestopt. Assistent-ontwerper Verbeek (inmiddels niet meer op de TH) heeft er nog steeds geen vrede mee dat het zo is gelopen. Hij is bang dat financierder het ICCO hier geen genoegen mee zal nemen en van verdere financiering van de productie-voorberei-ding zal afzien. Netelenbos: „Hij wilde iets prachtigs maken waar we hier in Nederland geweldig trots op zouden kunnen zijn, iets waar we prijzen mee konden winnen. De Vietnamezen zijn echter opportunistischer. Die pakken alle hulp. Willen gewoon een goeie stevige fiets, simpel ook, omdat ze hem ter plaatse moeten kunnen maken met de lastechnieken die ze daar hebben. En de toekomstige financierder zal er wel begrip voor hebben dat het uiteindelijk om de mogelijkheid van eigen productie

niet gekomen. Overigens heeft Eindhoven ook met de T h a n H u u 1 een prijs indutrieële vormgeving in de wacht weten te slepen. In Eindhoven begon men trouwens ongeduldig te worden dat het ontwerpen zo lang ging duren. Langer dan men er tijd en geld voor over had. Op de TH legt men zich ter afronding van de ontwerpfase nu toe op een grondige evaluatie van Vriendschap 1 en 2 en nog dit jaar komen de aangepaste ontwerpen gereed. De vertraging in het ontwerpproces heeft trouwens ook een voordeel opgeleverd. Alle beleidskwesties rond de rolstoelproduktie zijn inmiddels in Vietnam in handen gekomen van één en hetzelfde ministerie van Sociale Zaken en Oorlogsinvaliden. Dat betekent dat men voor een groot aantal zaken niet meer afhankelijk is van andere ministeries. Lange-termijn-planning werd mogelijk en het is ook makkelijker geworden over bepaalde benodigde materialen en onderdelen te beschikken. Toch is dat laatste ook n u nog een probleem. Het streven is steeds geweest een rolstoel te ontwerpen die zonder enige vorm van materiële steun door äe Vietnamezen in produktie kon worden genomen. Voor het opstarten van de produktie-lijn, n ä het ontwerpen het grote doel, is echter een tweetal onderdelen in ieder geval niet beschikbaar: de kogellagers en de buis voor het hoofdframe. In Nederland wordt zo'n buis machinaal gedraaid en is hij veel sterker dan de met de hand gemaakte buizen in Vietnam. Wim Otto: „De komende anderhalf jaar zullen we de middelen moeten orga-

eindelijk één type rolstoel moeten komen waarin de ervaringen met zowel het Oostduitse type als de twee Nederlandse worden verwerkt. Volgens Wim zijn de Nederlandse typen stukken beter, m a a r hij acht de Vietnamezen capabel genoeg zelf het beste uit de typen te halen. De geplande produktie in Ba Vi was tot n u toe 300 stoelen per jaar. Het aanvankelijke streven om binnen enkele jaren 2000 rolstoelen per jaar te produceren was inmiddels niet reëel gebleken. Duizend stuks in 1986 is n u voorlopig het streefgetal. Maar om dat te halen zal er nog heel wat moeten gebeuren. Men rekent dan ook op de Nederlandse steun ondanks de enorme vertraging die is opgetreden in het hele project. Welke steun wij ook zullen geven bij de rolstoelproduktie zij dient in principe eindig te zijn. Er zullen hoe dan ook garanties moeten komen dat de Vietnamezen op den duur in eigen behoeften kunnen voorzien, zo eindigt Wim zijn verslag.

Afbouwen hulp onverstandig Wim hekelt verder het afbouwen van de hulp aan Vietnam door de Nederlandse regering fel. Die afbouw komt er hard aan. Veel investeringen op lange termijn, door de Vietnamezen gedaan met het oog op een langlopend samenwerkingsverband dreigen n u een groot deel van h u n n u t te verliezen. Wat is de politieke zin hiervan? De pogingen van het Westen Vietnam in een isolement te brengen werken alleen maar ave-

Marcel Meijer, Wim Otto en Netelenbos (foto AVC/VU) gaat en niet om het allermooiste type." Over die Vietnamese werkelijkheidszin praat Netelenbos overigens wel erg makkelijk. Uit het interview dat Maarten van Dullemen in oktober 1982 voor het Vietnam-bulletin maakte met Wilbert Nieuwstraten en Marcel Meijer begreep Maarten iets anders. Namelijk dat de Vietnamezen er maar moeilijk toe te brengen waren niet het beste van het beste, dat voor hen niet betaalbaar was, te willen hebben. Wilbert toen: „Het is een grote stap geweest om te zeggen: 'zoals zij het in Nederland doen is het niet beter dan wij het doen. Het beste is zoals wij het kunnen realiseren.' Dat is een inzichtsniveau dat na zoveel jaren gegroeid is." Verbeek, om commentaar gevraagd, ontkent dat hij het beste van het beste had willen maken. Ik heb juist gezegd dat je aan dat moeilijke type niet moest beginnen, maar de Vietnamezen wilden het. Nieuwstraten ging daar op in omdat hij vreesde, dat Vietn a m anders met een ander donorland in zee zou gaan". De omgekeerde lezing dus. Het is wel duidelijk, dat het op dit p u n t niet zo lekker is gelopen. Onze geïnterviewden wilden ook niet samen met Verbeek tegelijk geïnterviewd worden. Dat leek hen niet zinvol. Verbeek betreurt dat. Hij heeft intussen een brief n a a r het CvB geschreven waarin hij zijn versie uiteenzet.

Vriendscliap-3 Maar goed de Than H u u nummer 3 ofwel Vriendschap 3 is dus

niseren om de Vietnamezen zowel de materialen als de machines die ze nog missen te verschaffen. In de tussentijd kan dan het verbeterde type klaarkomen en dan kunnen we de produktie verder gaan voorbereiden. We moeten ook nog een technicus vinden die de produktie in Vietnam gaat begeleiden. Misschien is er op de TH in Eindhoven wel weer iemand te vinden die daar zin in heeft. Men heeft wel in de gaten dat er nieuw leven in het project is gekomen.

Duizend per jaar

In Vietnam is men intussen zelf al met een bescheiden rolstoelproduktie begonnen. Maar dan a a n de hand van een Oostduits ontwerp dat werd aangepast aan de eigen behoeften en mogelijkheden. De produktie vindt plaats in een speciale werkplaats bij het Orthopedisch Centrum Ba Vi en is in handen van twee ingenieurs die ook waren betrokken bij de evaluatie van de Nederlandse rolstoel. Tweederde van de onderdelen wordt ter plekke gemaakt, de rest wordt van elders in Vietnam aangevoerd. Het bezoek van Wim aan deze werkplaats begin dit j a a r gaf hem een geweldige stimulans. Hij informeerde uitvoerig naar de manier waarop de rolstoel wordt geproduceerd, met welke machines en welke materialen en inventariseerde de knelpunten. Samen met de ingenieurs kwam Wim tot de conclusie dat inpassing van de produktie van de Nederlandse rolstoel in het bestaande produktieproces heel goed mogelijk is. Ook volgens de ideeën van het Vietnamese ministerie zou er uit-

rechts, zo leert de geschiedenis. In economisch opzicht wordt de wederopbouw van het land fors gefrustreerd. En politiek gezien wordt zo de afhankelijkheid van de Sowjet-Unie alleen maar groter. Vietnam zelf is daar allerminst gelukkig mee. Het liefst bouwt men aan een socialistische maatschappij, geënt op de specifieke Vietnamese situatie dus beslist niet dogmatisch. Al te grote of te eenzijdige invloed van de grote socialistische blokken werkt in dat opzicht niet gunstig. Met afbouw wordt een kans op discussie met een Westers land om zeep geholpen. Wim wil de ogen niet sluiten voor de schending van de mensenrechten in Vietnam. Nog steeds zitten er duizenden Vietnamezen zonder vorm van proces in heropvoedingskampen. Maar het aantal gevangenen is de laatste jaren aanmerkelijk gedaald. Een onderzoek van Amnesty International heeft dat onlangs bevestigd. En de nog steeds voortdurende bezetting van Cambodja is historisch heel goed te verklaren. In 1977 ging het Pol Pot regime van Cambodja over tot de aanval op Vietnamees grensgebied. De relatie met China werd ook slechter. Zo werd Vietnam omringd door vijanden in het Noorden en het Westen. Waarop het besloot eerst' het weerzinwekkende regime-Pot te verdrijven - Pot heeft 2 miljoen Cambodjanen laten vermoorden - en het vervolgens uit veiligheidsoverwegingen bezet te houden. Wim Otto wil dit laatste niet goed praten, maar isolatie van Vietnam nü acht hij hoe da,n ook verkeerd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen