Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 9

AD VALVAS — 2 SEPTEMBER 1983

Nieuwe rector professor Drenth:

„Het gaat niet meer om systemen, het sfaat nu om de mensen*' „Wat mij opvalt in deze functie is de snelle wisse­ ling van het ene aan­ dachtsveld naar het ande­ re. Alles komt achter el­ kaar in je agenda en je moet daarom enorme sprongen maken. Ik kan dat wel als voorzitter van mijn vakgroep, maar in deze functie is dat alle­ maal veel intensiever. Er is een groot aantal bestuur­ lijke lijnen, er zijn veel overleglijnen. Je gaat in het begin op je intuïtie af, maar ik merk vooralsnog wel dat ik nog een grote achterstand heb op de zit­ tende bestuurders." Pro­ fessor dr. P. J. D. (Pieter) Drenth (48) geeft zijn eer­ ste indrukken weer van zijn nieuwe functie van rector magnificus, een functie die hij op 5 septem­ ber a.s. zal aanvaarden. Prof. Drenth is sinds 1967 hoogleraar in de arbeids­ en organisatiepsychologie. „Mijn eerste liefde was de testpsy­ chologie. Ik ben indertijd afgestu­ deerd als bedrijfspsychologie bij professor Waterink, m a a r de test­ psychologie heeft aan de VU al­ tijd deel uitgemaakt van de be­ drijfspsychologie, of de arbeids­ en organisatiepsychologie, zoals het tegenwoordig heet. Nog altijd besteedt mijn vakgroep veel aan­ dacht aan de testontwikkeUng, de laatste tien jaar vooral voor de ontwikkelingslanden." „Na mijn afstuderen in 1958 ben ik voor mijn n u m m e r selektie­of­ ficier bij de Koninklijke Marine­ geweest. Die tijd heb ik kunnen gebruiken om mijn dissertatie te schrijven. In 1960 ben ik bij Wate­ rink gepromoveerd."

Hidde van der Veen „Omdat ik het idee had dat de interesse die ik had, de kwantita­ tieve methode, hier niet erg ge­ waardeerd werd, ben ik daarna n a a r Amerika gegaan. Ik heb er anderhalf j a a r gewerkt bij Stan­ dard Oil Company of New Jersey. Indertijd werd daar al, zij het ­ vergeleken met t h a n s ­ primitief, met computers gewerkt; hier ge­ beurde dat nauwelijks. Ik had statistiek als bijvak gedaan en colleges wiskunde gelopen omdat ik dat een leuke k a n t van het vak vond. Iedereen verklaarde je voor gek als je die belangstelling had, want de psychologie was toen nog sterk fenomenologisch; er was nog een sterke Duitse oriëntatie en de nadruk lag op de 'verste­ hende' psychiatrie."

(„Meaning of working") uitge­ voerd n a a r de betekenis die ar­ beid voor mensen heeft. Kunt u somaar afscheid van uw vak nemen? „Ik vind het een uitermate boei­ end vak en ik zou niet graag van­ af n u fulltime bestuurder wor­ den. Maar, je moet er ook weer niet te dramatisch over doen. Als h e t mij gegeven is tot mijn 65ste jaar bezig te zijn en dat word ik in het jaar 2000, ben ik veertig jaar i n de wetenschap aktief geweest. Het moet toch kunnen om er in

„De beleidslijnen zijn er wel, m a a r de richtlijnen uit Den Haag zijn niet specifiek genoeg om con­ crete beslissingen te kurmen ne­ men. J e zit hier wel met je neus op de direkte problematiek. Het gaat n u om de mensen, niet meer om de systemen. Het wordt persoon­ lijker, vaak zal dat betekenen: schrijnender." De rector magnificus van de VU speelt een belangrijke rol in wat ik maar sal noemen de wereld van de christelijke wetenschap... „Ik ben net n a a r Toronto ge­ weest, waar ik de huidige rector moest vervangen. We voerden daar overleg met het Institute for Christian Studies en het Calvin College over de komende,confe­ rentie van christelijke instellin­ gen voor hoger onderwijs, die in Amsterdam gehouden zal wor­ den. Een moeilijk probleem was de positie van de universiteit van Potchefstroom. De VU staat op h e t standpunt dat deze universi­ teit op geen enkele wijze mag par­

" #

tBT

Week voorsprong „Toen ik terugkwam uit Amerika was Nederland niet een achterge­ bleven gebiedje, de kwantitatieve methode en de positivistische be­ nadering werden snel populair. Van vreemde eend in de bijt was ik opeens één van de voorlopers geworden, of in ieder geval: ik had een enorme voorsprong." „Professer Wijngaarden had mij per telex gevraagd zijn vak, de psychodiagnostiek, over te ne­ men. Dat vak n a m nameUjk een wending die de zijne niet was. Ik werd toen meteen in het diepe ge­ gooid. Op de boot terug, herinner ik mij nog, heb ik toen de boeken doorgenomen, ik wilde in ieder geval een voorsprong van een week op mijn studenten hebben. Het vak is later uitgebouwd tot de testpsychologie." Drenths vakgroep heeft de laat­ ste jaren deelgenomen aan inter­ nationaal georiënteerde onder­ zoeksprojekten. In 1970 begon met steun van Z.W.O. een Euro­ pees onderzoek n a a r het functio­ neren van verschillende vormen van vertegenwoordigend overleg in bedrijven, zoals in Nederland de ondernemingsraden. Op het ogenblik wordt een internatio­ naal vergelijkend onderzoek

^^f^^^ifm'

foto A VC die periode twee of vier j a a r uit te stappen. Verder is het voor mijn vak ook nuttig, vooral omdat ik mij bezig houd met theorieën over organisatie en management, par­ ticipatie en leiderschap."

Schrijnend Het sijn moeilijke tijden voor de universiteiten, kijkt u tegen de ko­ mende periode op? „Ja, het is een moeilijke tijd en ik denk dat het op korte termijn niet beter'zal worden. De moeilijkste beslissingen op macro­niveau zijn n u genomen, de TVC­opera­ tie is rond, maar er zijn heel wat zaken die nog ingevuld moeten worden."

ticiperen in de organisatie van de conferentie. Het probleem was dat er al een cheque van Potchef­ stroom lag. We moesten ervoor zorgen dat dat weer ongedaan ge­ m a a k t werd. Het standpunt van de VU is namelijk: De conferentie hier en geen geld van Potchef­ stroom, of wel een cheque, maar dan geen conferentie hier, maar op Vlieland of in Apeldoorn, bij voorbeeld." „Dat is geen koppige eigenzinnig­ heid van de VU, m a a r een logi­ sche voortzetting van het beleid t.o.v. de apartheid, zoals dat ja­ renlang gevoerd is. Ik vind dat een kwestie van geloofwaardig­ heid." De VU staat voor een bepaalde ma­

nier van wetenschap bedrijven, u ook? „Met het vraagstuk van de relatie tussen wetenschap en wereldbe­ schouwing houd ik mij al gerui­ me tijd bezig. In onze oorspronke­ lijke opleiding van Waterink werd dat heel belangrijk gevon­ den, zij het dat dat op een manier vertaald werd die ik n u niet meer zou onderschrijven: I n ieder on­ derdeel moest je je geloofsovertui­ ging en levensbeschouwing tot uiting brengen. Die houding moest leiden tot een geheel ande­ re psychologie. Dat denken is wel geëvolueerd. J e moet ook niet ver­ geten dat Waterink in eerste in­ stantie theoloog en ethicus was en pas later via de pedagogiek in de psychologie terecht gekomen is."

Er is geen christelijke psy­ chologie „Jaren geleden heb ik eens een stuk in het subfaculteitsblad ge­ pubUceerd dat erop neer kwam dat er geen christelijke psycholo­ gie bestond. Dat is n u niet meer revolutionair, m a a r ten opzichte van onze opleiding wel een afwij­ kende mening. Voor wat betreft mijn eigen vak, de psychologie, k a n ik mij heel goed vinden in één van de „stromen van instem­ ming" van Verhoogt. Een empiri­ sche wetenschap op zich zelf is niet christelijk of niet­christelijk. Wel is een dergelijke wetenschap ingebed in levens­ en wereldbe­ schouwelijk kader: de keuze van het onderwerp en van de benade­ ringswijze, de condities waaron­ der wordt geëxperimenteerd en ook de toepassing en implemen­ tatie van de onderzoeksresulta­ ten vallen onder de verantwoor­ delijkheid van de onderzoeker." Hierin speelt de levens­ en we­ reldbeschouwing uiteraard een doorslaggevende rol. Van de ver­ antwoordelijkheid voor wat er met de resultaten gebeurt is een goed voorbeeld wat er is gebeurd met het onderzoek van de Ameri­ k a a n Jensen, die onderzoek ge­ d a a n had n a a r erfelijke factoren van intelligentie. Hij was tot be­ paalde conclusies gekomen die in de populaire pers en in de politiek racistisch werden geïnterpre­ teerd. Daaraan k u n je zien dat je als onderzoeker goed moet oppas­ sen dat je resultaten niet ver­ keerd gebruikt worden, dat je daarvoor verantwoordelijk bent. M a a r hier a a n zijn ook grenzen. J e mag deze lijn ook weer niet zo ver doortrekken dat je zegt: Re­ sultaten mogen niet gepubliceerd worden als ze verkeerd kunnen worden gebruikt. Dat zou het eind van de wetenschap zijn."

Scheidende rector prof. H. Verheul:

„Soms zal ik dit werk erg missen" Vier jaar geleden werd pro­ fessor H. Verheul rector magnificus van de Vrije Universiteit. In die vier ja­ ren gebeurde er veel met de 'universiteiten. Forse be­ zuinigingen kondigden zich aan. Aan de andere kant was er ook vreugde aan de VU: in 1980 werd het eeuwfeest gevierd. Over deze en andere zaken een gesprek met de schei­ dende rector. De rector magnificus is lid van het College van B estuur, maar ook voorzitter van het College van De­ canen; verder heeft de rector nog .tal van representatieve functies. "Hebt u sich als vreemde eend in de bijt gevoeld? „2^ker geen vreemde eend in de bijt. Ik heb in het college met veel 'plezier samengewerkt met colle­ gae die ik in deze vier j a a r daar 'heb meegemaakt en vruchtbaar met hen samengewerkt. Ik heb getracht zoveel mogelijk als één van de vijf leden van het college

I i

op te treden. Toch zit je als rector i n een wat andere positie, je hebt ook andere taken, zoals het voor­ zitterschap van het College van Decanen. Als rector heb je daar­ door eigen informatiekanalen en binnen het CvB een eigen bron van informatie. Dat brengt met zich mee dat de rector in het con­ tact tussen faculteiten en het CvB een eigen rol kan vervullen, en dat plaatst de rector toch in een wat aparte positie." „De derde taak van de rector is d a t hij in de wetenschappelijke contacten met andere instellin­ gen de universiteit vertegenwoor­ digt. De rector heeft zitting in het rectorencollege, waarvan alle Ne­ derlandse rectores lid zijn, m a a r is ook actief in het contact met buitenlandse instellingen." Hoe wordt in kringen waarin u in dat verband verkeert tegen de VU aangekeken? „In het collegiale overleg ervaar ik niet dat de VU in een aparte positie wordt geplaatst. Onmis­ kenbaar is het zo dat de drie bij­ zondere instellingen op bepaalde p u n t e n h u n eigen positie wel eens moeten verdedigen. Ik ontmoet veel begrip voor die eigen positie. Wij doen volwaardig mee en wor­ den ook als zodanig erkend."

„In het buitenland, zeker bij de geestverwante instellingen, zijn er bepaald verwachtingen ten aanzien van de VU. In deze vier j a a r heb ik met veel plezier veel aandacht aan die instellingen ge­ geven. Er zijn daar ontwikkelin­ gen gaande die voor ons erg inte­ ressant zijn. Wij moeten ons daarvoor niet afsluiten, maar in open dialoog blijven. Ook met die instellingen die n a a r de mening van sommigen wat achter blijven bij de ontwikkelingen a a n de VU."

Grenzen In de pers is nogal eens wat kritiek te vernemen, vooral waar het gaat om het hanteren van de doelstel­ ling in het overleg met andere in­ stellingen. Het lijkt er op dat men het optreden van de VU, met name in het geval van de reorganisatie bij tandheelkunde, niet helemaal eerlijk vindt. „Ik heb niet aUes gelezen wat daarover geschreven wordt, m a a r ik herken de discussie. Over de problematiek bij tandheelkunde het volgende: De VU heeft een eigen personeelsbeleid. Aan hoog­ leraren en medewerkers in vaste dienst en anderen worden ge­ vraagd in te stemmen met de

doelstelling. Dat brengt met zich mee dat de VU wat betreft het personeelsbeleid op essentiële punten, de benoembaarheid een bepaalde functionarissen, af­ wijkt van andere Instellingen. Het CvB heeft herhaaldelijk, ove­ rigens met instemming van de universiteitsraad, betoogd dat we dat eigen personeelsbeleid voe­ ren. Als je dat uitspreekt zijn er grenzen a a n fusies en samenwer­ kingsverbanden. In een gelijk­ waardige samenwerking met an­ dere instellingen zouden we uit­ eindelijk op grenzen kimnen stuiten die we niet k u n n e n over­ schrijden. Ik vind dat niet oneer­ lijk, integendeel. Deze duidelijke stelUngname van de VU heb ik juist als eerlijk ervaren. En op dat principe heb ik geen kritiek ge­ hoord." Het afgelopen jaar is er nog al wat opwinding geweest over kwali­ teitsmetingen, de VU werd onaan­ genaam getroffen door het oordeel van de Raad van Advies voor liet Wetenschappelijk Onderwijs (RA WB) Hoe denkt u over dese ac­ tiviteiten?.

Vervolg op pag. 23

' iï

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen