Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 473

AD VALVAS — 8JUNI1984

5

Huishouden kost tijd maar korter werken kost weer geld

Het dilemma van de alleenstaande werknemer Alléén een huishouden voeren en toch werken met een baan van veertig uur, kan dat eigenlijk wel? Voor enkele honderden VU-werknemers, die deze combinatie van taken als een slijtageslag ervaren, is dit geen moeiijke vraag. Als je ze vraagt of deeltijdwerk dan geen oplossing is hoor je heel vaak: „Ja, maar dan kom ik als alleenstaande financieel in de problemen". Je moet dus de keuze maken tussen of een volle werkweek naast het huishouden zonder op een cent te hoeven kijken óf deeltijds werken en wat royaler in je tijd zitten maar met de knip op je Portemonnaie. Nu is die keuzevrijheid er nog maar die dreigt aan banden te worden gelegd als straks ook deeltijdwerkers gedwongen worden mee te doen aan de arbeidstijdverkorting. In feite leveren zij nu al hun prijscompensaties in voor extra vrije dagen, die begin 1987 mogelijk worden omgezet in atv per week of per dag: een vrije vrijdagmiddag bijvoorbeeld. Het Comité „Verontruste Deeltijders" protesteert in zijn pas verschenen nota „Spijt van deeltijd" tegen dit „onbehoorlijke" beleid. Het acht dat in strijd met het streven naar herverdeling van werk, de bevordering van deeltijdwerk ten bate van de werkgelegenheid en het emancipatiebeleid. Wij gingen na hoe het zit met de atv voor deeltijdwerkers bij het WO en interviewden een paar alleenwonende VU-werknemers.

ATV Óók voor parttimer Volgens het comité is het wel duidelijk, dat de regering van mening is, dat arbeidstijdverkorting (atv) onverkort van toepassing is óók op ambtenaren, die nu al een deeltijdbaan hebben. Op 20 mei nam de Tweede Kamer weliswaar de PPR-motie Beckers aan, die inhield dat deeltijdwerkers die nu reeds minder dan 32 uur per week werken gevrijwaard moeten blijven van atv. (Werkt men meer dan 32 uur dan zou men wel onder een arbeidstijdverkortende maatregel moeten vallen voor zover de arbeidstijd daardoor niet beneden de 32 uur komt te liggen.) Maar wat deed het kabinet? Het legde de motie naast zich neer. Het niet toepassen van atv op deeltijdwerkers zou minder extra banen opleveren, redeneerde men. Wat natuurlijk waar is maar deeltijdwerkers leveren ook maar gedeeltelijk arbeidstijd in en dat levert minder extra banen op. Bovendien hebben deeltijdwerkers al een bijdrage geleverd aan de werkloosheidsbestrijding en zou de bereidheid om zulke bijdragen te leveren niet moeten worden ontmoedigd. Het lijkt er overigens op, dat het comité de zaak wat ernstiger voorstelt dan zij in werkelijkheid is. In de nota zelf wordt al gesignaleerd, dat deeltijdwerkers de mogelijkheid hebben om hun functie na de atv weer aan te vullen tot de oude omvang. Dat wordt echter aan de departementen zeit overgelaten wat inderdaad geen garantie is dat elke deeltijdwerker gebruik kan maken van die mogelijkheid. Ook zou minister Rietkerk van Binnenlandse Zaken hebben gesteld dat van deze mogelijkheid slechts in zeer beperkte mate gebruik dient te worden gemaakt. In een recente circulaire van BiZa van 11 april lezen wij echter dat minister Rietkerk het verzoek doet om waar mogelijk deeltijdwerkers, met name zij die minder dan 32 uur werken, als zij dat willen de mogelijkheid te bieden hun arbeidsduur weer aan te vullen tot de oude omvang ten laste van de voor herbezetting beschikbare middelen. Met dat laatste wordt gedoeld op de prijscompensatiepot waaruit nieuwe banen moeten worden gecreëerd, waarom het allemaal begormen is. Bijna tweederde van de voor atv ingeleverde prijscompensatie (62.5 procent) mag worden gebruikt voor nieuwe banen en compensatie voor deeltijdwerkers.

Compensatie Nu gelden richtlijnen van minister Rietkerk nog niet automatisch voor de universiteiten en

winkels die zaterdags vreselijk vol zijn. Ik moet zoveel dingen doen dät ik haast niet meer weet waar ik moet beginnen. Ik doe dan maar het hoognodige omdat ik echt wel moe ben na zo'n week, de zondag heb ik dan nog om bij te komen. Als ik weer 20 uur werk kan ik dingen als boodschappen doen, paspoort verlengen en het huishouden door de week doen zodat ik het weekend echt vrij voor mezelf heb."

Joke Joke, (38) werkzaam bij de accountantsdienst voor de volle 40 uur: „Je moet alles op die ene zaterdag doen. Het huis schoonmaken, de boodschappen doen want je wilt zaterdag toch alles voor de week in huis hebben. Soms, als het nodig is en ik bijvoorbeeld logees krijg, neem ik een halve dag vrij om het huis schoon te maken. 's Avonds na je werk heb je daar geen zin meer in. Dat gaat dan wel van je vakantiedagen af. En als er iets kapot is en de loodgieter moet komen kost me dat ook een halve dag. Maar ik heb weer vóór op part-timers, dat als ik naar de huisarts moet ik dat in de tijd van de VU kan doen. Van een partti-

Joke: „Enerzijds ben je duur uit als alleenstaande maar anderzijds ben je financieel ook onafhankelijk. Als je iets duurs wilt kopen kun je besluiten een tüdje brood te eten. Dat kan je een gezin niet aandoen. Ik heb gekozen om full time te werken omdat ik wat reserve wil hebben. Ik wil ook goed op vakantie kunnen gaan. Als ik korter zou gaan werken zou ik die reserve missen." Thelma en Henk kozen voor korter werken, zij vinden vakanties ook erg belangrijk. Dat zij desondanks toch met deeltijdwerk uitkomen heeft voor een deel te maken met hixn lage huur. Beiden hebben een huur van ongeveer 200 gulden, Henk zelfs inclusief energiekosten. Thelma leeft bovendien erg sober en geeft weinig aan kleding uit. Vroeger ging ze vaak naar het theater en kon ze er een motor op na houden. Maar nu ze voor haar hobby edelsmeden heeft gekozen heeft ze haar motor moeten verkopen en gaat ze minder uit. Henk geeft ook weinig geld uit aan eten en kleding maar gaat des te meer uit. Hij is filmgek en houdt ook van theater. Met een goedkope woning en sober leven kun je dus een heel eind komen

overigens niet op die spreidingsbereidheid. Formeel bevordert de VU het werken in deeltijd. Zelfs dat zou trouwens niet echt nodig zijn want deeltijdarbeid heeft op de VU en trouwens alle universiteiten een hoge vlucht genomen. Van 1977 tot 1982 steeg het percentage deeltijdwerkers op de VU van 23 naar 34 procent. Zowel bij TAS als WP scoort de parttime baan hoog: resp. 38 en 31 procent. (Op de VU evenveel mannen als vrouwen. Landelijk tachtig procent vrouw). Personeelszaken voert in de praktijk geen actief beleid al is men niet onwelwillend. Veel klachten, dat deeltijdwerk ergens niet zou kunnen krijgt PZ niet. Wat veel VU-werknemers niet weten is, dat een keuze voor deeltijdwerk niet definitief hoeft te zijn. Voor parttimers en afdeling is een proeftijd mogelijk die maximaal twee jaar mag duren en waarna beide nog terug kunnen als het van één van beide kanten niet bevalt. Het streven is om die proefperiode zo kort mogelijk te houden want anders wordt het zo moeilijk omschakelen maar het kan tot twee jaar duren vertelt Dassen.

Jaap Kamerling hogescholen die onder de minister van O en W vallen. Totnogtoe bestond bij de instelling en ook bij minister Deetman de neiging om arbeidstijdverkorting te gebruiken als mogelijkheid om op de formatie te bezuinigen. De vakbonden pikten dit niet en eisten, dat het inleveren van prijscompensatie zichtbaar zou moeten leiden tot nieuwe banen. Volgens ABVA-bestuurder Bartels heeft de minister de bonden op dit punt gelijk gegeven in de onderhandelingen die nog gaande zijn over dit punt. Ook verwacht hij, dat Deetman zijn collega Rietkerk zal volgen in het bieden van de mogelijkheid aan deeltijdwerkers om hun gekorte arbeidstijd weer aan te vullen. Het is echter maar de vraag of de universiteiten de richtlijnen uit Den Haag royaal zullen toepassen. Het is immers heel verleidelijk atv als bezuinigingsinstrument te hanteren. Bij Personeelszaken hoorden we dat nu al veel nieuw in dienst genomen deeltijdwerkers in hun arbeidscontract om een clausule vragen dat atv op hen niet van toepassing zal zijn. PZ wil zo'n clausule wel opnemen maar geeft daarmee totnogtoe niet de garantie, dat zo'n clausule ook hard is. Misschien kan de deeltijdwerker op universiteit en hogeschool die garantie in de toekomst nog eens krijgen. Dat de deeltijdwerker nogal gebrand is op zo'n garantie hoeft niet te verbazen als het comité uitrekent, dat tussen 1981 en 1984 de deeltijdwerker op een achterstand van 8 ä 12 procent t.o.v. de voltijdse werker werd gezet. Nog eens extra werktijd inleveren doe je dan niet graag. Dan nu een paar alleenstaande VU-werknemers aan het woord, twee deeltijders en een fulltimer.

Thelma Thelma (33 jaar) merkt op het secretariaat van Vrouwen VUhulp, 20 uur per week. Tijdelijk, tot eind mei, verving ze daarbovenop 12 uur per week een medewerkster van het bureau van de Vereniging van de VU. Een half jaar lang werkte ze dus 32 uur en die extra 12 uur beviel haar niet erg. Ze is blij, dat haar werkweek nu weer is teruggebracht tot 20 uur. „Vroeger werkte ik full time maar toen woonde ik nog thuis en dan staat 's avonds je potje klaar. Maar nu full time werken, nee dat 2WU ik absoluut niet meer willen. Ik heb als hobby naast m'n werk edelsmeden en daar besteed ik elke maandag aan. Dat naast die 32 uur geeft me een erg druk gevoel. Ik moet alles in het weekend doen. Boodschappen halen in

Thelma, Henk, Jaap en Joke over de voor-en nadelen van werken in deeltijd (foto AVC/VU) mer wordt toch al gauw verwacht dat ie dat in z'n vrije tijd doet."

Henk Henk ^36) werkt 16 uur voor vast by de bibliotheek van sociale wetenschappen. „Aanvankelijk werkte ik full time maar omdat ik te weinig tijd over hield voor andere dingen ben ik korter gaan werken. Toen ik bijvoorbeeld er wat bij wilde gaan studeren reduceerde ik m'n werkweek tot twee dagen. Maar nu er een vacaturestop is kan ik dat niet meer aanvullen met vaste formatie. Ik zit nu anderhalve dag per week nu eens hier dan weer daar om die twee dagen aan te vullen. Bij het instituut voor Milieuvraagstukken bijvoorbeeld kan ik nu een jaar lang anderhalve dag per week erbij werken." Henk heeft Frans gestudeerd en omdat hij daarmee in zijn bibliotheekbaan weinig kan doen doet hij naast z'n werk onbetaald vrijwilligerswerk. Vroeger bij Amnesty, nu bij het docimientatiecentrum van Homostudies. „Daar kan ik Franse vakbladen bijhouden en soms een artikel schrijven over Franse Uteratuur voor het tijdschrift Homologie." Het huishouden en het boodschappen doen hebben een minder hoge prioriteit. Daarvoor trekt hij een halve dag uit in de week. Korter dan 40 uur werken is dus voor alledrie erg aantrekkelijk maar weegt dat op tegen het inkomensoff er dat het gevolg is? Als alleenstaande heb je dezelfde vaste lasten van huur en energiekosten als een paar. Je bent eerder geneigd buitenshuis te eten omdat je moe van je werk thuis komt en geen zin hebt om nog eens te gaan koken. Je bent ook geneigd voor jezelf dingen te organiseren die geld kosten. Je kunt niet altijd aUeen thuis zitten of bij vrienden op bezoek gaan.

ook als je in deeltijd werkt. Maar je moet wel die vervelende keus maken tussen tijd en geld. Is deeltijdarbeid voor de VU voordelig? Administratief niet weet Joke en de VU moet bijvoorbeeld ook meer premie betalen maar er zijn ook voordelen. Thelma: „Als een full timer ziek wordt valt er een hele kracht uit. Als een parttimer uitvalt of als er een piek in de werkzaamheden zit kan een andere parttimer tijdelijk bijspringen. Dat heeft voor hem dan weer het voordeel dat hy vrije tijd spaart." Alle drie vinden ze, dat een parttimer zijn tijd ook intensiever benut. Een fulltimer is eerder geneigd eens even wat rustiger aan te doen. De boog kan niet de hele dag gespannen staan. Ook zou de parttimer over meer energie beschikken omdat hij meer vrije tijd heeft. Aan de andere kant is het voor een chef lastig om met veel parttimers te werken. Hij moet dingen vaak dubbel uitleggen.

Elke baan splitsbaar

Is er op de VU begrip voor de positie van een alleenstaande? Mag hij wel eens een uurtje verzuimen omdat er geen partner is, die de loodgieter open doet? Volgens Dassen verschilt dat per afdeUng. Als iemand wel eens wat langer door werkt mag hij ook wel eens iets compenseren maar werkt iemand nooit eens wat extra dan wordt het ook wel eens geweigerd. Dan moet het van de vakantiedagen af.

Extra vrije dagen Wat dat betreft kunnen wij leren van onze oosterburen in de bondsrepubliek, waar in sommige bedrijfstakken alleenstaande werknemers, man of vrouw, extra vrije dagen hebben voor huishoudelijke taken. Overigens lijkt ook onze regering wat meer oog te gaan krijgen voor de positie van alleenstaanden, getuige komende belastingverlaging voor deze groep. Wordt van parttimers verwacht dat zij altijd op hun vrije dag naar de huisarts gaan, vragen we Dassen tenslotte. „Nee hoor, dat kan men nooit eisen.

De heer Dassen, coördinator personeelsbegeleiding bij PZ ziet " Een deeltijdwerker heeft het voldeze voordelen wel maar twijfelt ste recht om in werktijd naar de aan die grotere energie. Er zijn huisarts te gaan als bijvoorbeeld ook heel wat deeltijdwerkers die dan het spreekuur is. Ook moet je twee deeltijdbanen hebben, er rekening mee houden dat een meent Inj, en dan gaat dat niet op. deeltijdwerker voor zijn vrije tijd een bepaalde bestemming heeft Volgens hem is in principe elke en om die reden geen gelegenheid baan splitsbaar. Als de minister heeft om de huisarts te bezoezou zeggen dat het overal moet ken." zou dat kunnen al kan dat soms ten koste gaan van de logica van Wat tenslotte zéker niet zou geeen organisatie. Je kunt namelijk tuigen van begrip voor de positie leidinggevende functies met wei- van de deeltijdwerker of die nu nig uitvoerend werk heel moeilijk alleen woont of niet is verplicht opsplitsen. Tenzij je natuurlyk arbeidstijdverkorting óók voor ook de verantwoordelijkheden deze groep. Om met een citaat gaat spreiden en met wat fantasie van Thelma te besluiten: „ATV zou je daar ook een heel eind mee voor parttimers? Nee dat kan kunnen komen. Nieuwe VU- niet. Met m'n twintig uur zit ik richtlijnen voor het werkoverleg, echt wel op het minimum. Met die eraan staan te komen, wijzen minder gaat het niet".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen