Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 91

AD VALVAS — 14 OKTOBER 1983

3

Prof. K. de Groot en C. Spierdijk van tandheelkunde over het Biomaterials Science Centre VU:

„Commercialisering onderzoek niet smoezelig" „Koopt Rotterdamse waar, dan helpen wy elkaar'. Dat is de boodschap achter een in het engels gestelde folder waarmee op het ogenblik Politicologie aan de Erasmusuniversiteit de markt afstroopt op zoek naar onderzoeksopdrachten. De schaarste aan geld om onderzoek te kunnen financieren en het streven goedbetaalde banen op onze universiteiten veilig te stellen leiden tot steeds inventiever ideeën en initiatieven. Na de nog idealistisch opgezette wetenschapswinkels die geen extra middelen opleveren rijzen de transferpunten voor het uitbaten van kennis als paddestoelen uit de grond. Nauwelijks staan ze er en beschikt elke zichzelf respecterende universiteit over zo'n winkel of de toverwoorden luiden: science centre en science park. Ook de VU laat zich niet onbetuigd en VU-wetenschapsvoorlichter Kees van Rooden scheidde een nota af over „externe dienstverlening" die al door de universiteitsraad werd behandeld. En bij de Tandheelkunde-f aculteit werd reeds de eerste aanzet gedaan tot een science park op de VU: Het Biomaterials Science Centre. Hoe lang duurt het nog voordat op de v u - c a m p u s zich de eerste amerikaanse bedrijfjes in de schaduw van het universitaire onderzoek vestigen? We gingen eens praten met Klaas de Groot en Kees Spierdijk respectievelijk hoogleraar en beheerder by Tandheelkunde en initatief nemers van het genoemde science centre. Een rijzige, blonde hoogleraar en zijn goedlachse stichtingscompagnon staan mij vriendelijk en openhartig te woord. De Stichting B S C - v u stelt zich statutair ten doel het wetenschappelijk onderzoek aan de VU te bevorderen, in het bijzonder het onderzoek naar en de industriële ontwikkeling van biomedische materialen en technologieën. Het gaat hier dus om een verbizondering van het in de nota externe dienstverlening voorgestelde science centre dat meer als een algemeen adviescentrum voor commercialisering van onderzoekresultaten kan worden gezien. Klaas de Groot, hoogleraar in de Materiaalkunde: „Een jaar of negen geleden onderzocht ik de vraag hoe materiaal te maken dat h beetje op bot lijkt en dat je kunt gebruiken ter vervanging van bot, kunstbot dus. Als je een tand trekt vul je het gat met een plugje van dat materiaal waardoor de onderkaak minder snel slinkt. Aan die plugjes worden kunstgebit of kroon vastgehecht. Iedereen die op jongere leeftijd een kunstgebit neemt krijgt vroeg of laat last van dat slinken. De onderkaak wordt zonder die plugjes zo dun dat het gebit niet goed meer houdt. Je krijgt dan problemen met praten en eten." Een niet onbelangrijke vinding vond De Groot en hij kwam op het idee dat je zo'n vinding eigenlijk best eens kon commercialiseren via een octrooi. Hij ging praten met beheerder Spierdijk en ze besloten met het College van Bestuur te gaan praten. Dat reageerde vriendelijk doch terughoudend. En het Preventiefonds, een stichting die met geld van de Ziekenfondsraad het onderzoek financierde vond zo'n octrooiaanvraag eigenlijk ook maar gek. Het was in een tijd dat er nog met veel afgrijzen word gekeken naar alles wat riekte n a a r het bedrijfsmatige, vertelt Spierdijk. De onderzoeksresultaten werden toen maar vla een proefschrift gepubliceerd en dat leidde niet tot een spontane patentaanvraag door het bedrijfsleven. Als je tot publikatie overgaat kan iedereen in principe een octrooi of patent aanvragen waarmee een exclusieve claim kan worden gelegd op het onderzoeksresultaat. Maar dat wilde nog niet zeggen dat het bedrijfsleven geen interesse had. Na de publikatie kwamen er wel degelijk een aantal industrieën op bezoek om adviezen te vragen over eventuele bereiding van die plugjes. Ze worden nu vervaar-

JaajiKamerÜDg digd in de Verenigde Staten en Duitsland en komen dit jaar op de nederlandse markt. Tandheelkunde heeft er ook voor betaald gekregen in de vorm van subsidie door het bedrijf dat tot produktie overging. Dat geld is cash betaald en wordt gebruikt voor vervolgonderzoek. De Groot: „In Nederland had niemand interesse; het bedrijfsleven niet, noch de universiteit, noch het Preventiefonds. Wel voor het onderzoek als zodanig maar niet om het resultaat te commercialiseren. Spierdijk: „Eigenlijk te gek. Er wordt hier wat ontwikkeld en daar zou je als universiteit toch van kunnen profiteren. Zeker in een tijd dat er weinig geld is. Maar dat kon je in die tijd nog niet maken. Er werden zelfs vragen over gesteld in de universiteitsraad. „Er waren kontakten met het bedrijfsleven". Nu kan ik me die terughoudendheid voorstellen als het om onderzoek voor defensie gaat maar het gaat hier om een kwestie van gezondheidszorg. Wat De Groot en Spierdijk, behalve deze ervaring, leerden uit deze was dat octrooien niet alleenzaligmakend zijn. Ook zónder k u n je goede relaties met het bedrijfsleven opbouwen en onderzoeksgeld binnenhalen en als je al een octrooi wilt aanvragen dan k u n je dat beter in samenwerking met een bedrijf doen want dat heeft een apparaat dat kan beoordelen of iets werkelijk commercieel exploitabel is.

Vijf procent omzet

Niet lang daarna werd op de afdeling van De Groot weer een nieuw idee beproefd. Hij ging n a of je het gevonden materiaal niet tevens kon gebruiken voor hele implanteerbare tanden. Het materiaal bleek daarvoor te zwak en samen met de firma Elephant b.v ontwikkelde de afdeling toen iets van metaal waarmee het kon worden versterkt. Dat lukte en samen met een bedrijf besprak hij vervolgens de mogelijkheid van een octrooi. Dat kost wereldwijd echter nogal wat - het kan tot een ton oplopen - en daarom leek het beter als dat bedrijf het octrooi zou aanvragen en betalen. De Stichting Technische Wetenschappen, door de regering opgericht om innovatie te bevorderen, was bereid het verdere onderzoek te financieren om te kijken of het octrooi ook klinisch relevant was. Die STW stelt voor financiering als voorwaarde dat eerst het bedrijfsleven wordt benaderd voor eventuele produktie. Met het geïnteresseerde bedrijf Elefant te Hoorn werd verder afgesproken dat, als het tot produktie van de implantaten zou komen. Tandheelkunde VU vijf procent van de opbrengst van de omzet zou krijgen. Op dit moment loopt het onderzoek nog. Er moet veel laboratoriumonderzoek worden gedaan met dierproeven. Tussen het krijgen van het idee en de produktie kan wel vijf tot zeven jaar verlopen. De Groot heeft goede hoop dat het onderzoek goed zal aflopen.

tie komt en de VU een percentage van de omzet kan gaan claimen. Een hele uitzoekerij en voor prof. De Groot reden om zo'n octrooi maar te verkopen n a wel eerst een contract gesloten te hebben.

China

Na deze octrooiaanvraag heeft luj een Duitse firma kunnen interesseren voor een kleiner octrooi. „We maakten tandheelkundig cement dat gebruikt kan worden om kronen vast te maken aan Niets in eigen zak tanden en kiezen. Het was min of meer toeval dat we hierop kwa- Hoe sit het nu met de opbrengst men. Het kostte ons nauwelijks van so'n octrooi als het tot produkwerk. Als dit lukt dan krijgen we tie komt, vroegen we De Groot. ook bij dit Produkt straks vijf pro- „Die wordt geheel besteed voor cent van de omzet!" onderzoek bij Tandheelkunde. Toen De Groot onlangs in de Het geld wordt beheerd door Volksrepubliek China was op uit- Spierdijk en mij en daarom hebnodiging van de regering daar ben we ook een Science Centre toonde men belangstelling voor opgericht. We voorzagen destijds deze vinding en dat leidde zelfs al dat alles financieel wel eens tot de afspraak om samen met de minder rooskleurig kon worden Duitse firma en de Chinese rege- en dat het goed zou zijn een reserring een fabriekje in China voor ve op te bouwen waaruit te zijner de produktie van dit cement op te tijd onderzoek kan worden gefirichten. Men wil daar wel eens nancierd." van het Japanse produkt af. Het Er verdwijnt dus niets in de zak science centre gaat misschien zelf een aandeel nemen in het aande- van beide heren zelf. De Groot en lenpakket van dat Chinese be- Spierdijk willen elke VU-medewerker de mogelijkheid bieden drijfle. De octrooien waartoe prof. De via aandelen - dus risicodragend - te participeren in de activitei-

iets van de gfond tillen. Een bedrijfje zo mogelijk hier op de campus. Een beginnetje misschien van een Science park op de VU. Komt het onderwijs niet in het gedrang door al dit werk? De Groot: „Nee hoor, die ZWOpaperassen kosten meer tijd om in te vullen." En het onderwijsgebonden ondersoek? Mijn onderwijs is juist de studenten leren wat ze met materialen kunnen doen en als je dan zelf bepaalde Produkten initieert is dat zeker niet schadelijk voor het onderwijs. En wordt de vrije informatieuitwisseling niet bemoeilijkt? „De openbaarheid wordt slechts een paar maanden vertraagd en ik stuur mijn vindingen altijd al vrij snel n a a r een vaktijdschrift. Eer het geplaatst is is de octrooiaanvraag al de deur uit en dan is er ook geen probleem meer. CvB-jurist Bert Meulman denkt wat anders over dit soort onderzoek. Hij vindt wetenschappelijk onderzoek iets anders dan onder-

^.-. V,- .-^riiiinf^v.'

i'

ï.' •' *

s. •

De gaten die vallen na getrokken tanden worden gevuld met plugjes waaraan kunstgebit of kroon worden vastgemaakt. Slinken van de onderkaak wordt so tegengegaan. Groot de stoot gaf zijn natuurlijk niet de enige op de VU maar er is slechts één octrooi waar het centrale bestuursniveau ooit in is gemengd al is men zeker op de hoogte van het werk van De Groot. Enkele jaren geleden leidde het promotie-onder2!oek van Ger van Rij tot de eerste officiële octrooiaanvraag van de VU. Van Rij ontwikkelde een variant op de pacemaker: geen hartspier, maar een zenuwstimulator voor patiënten met een moeizame ademhaling door stimulatie van de zen u w bij het middenrif. Kort voor zijn promotie ontdekte Van Rij dat zijn vinding commercieel wel eens interessant kon zijn, (de meeste onderzoekers zijn hiermee net te laat). Hij vlug n a a r CvBjurist Bert Meulman en er ontstond al gauw kontakt met het bedrijfsleven. Dit was wel geïnte- \\ resseerd maar de promotie moest dan wel even wachten. Na advisering door een octrooibureau besloot de VU toen 2ielf een octrooiaanvraag te doen en daarna kon de promotie alsnog plaatsvinden. De betrokken firma betaalde een bedrag ineens voor het doen van de aanvraag en financiert het verdere onderzoek. Dat de VU het octrooi zelf in handen hield betekent wel dat zij n u allerlei dingen moet uitzoeken in verband met zo'n octrooi. Bijvoorbeeld of je het internationaal gaat aanvragen of alleen in Europa en of het bedrijf in kwestie straks wel solvabel zal zijn als het tot werkelijke produk-

ten van het BSC. „Ik heb een volledige aanstelling op de VU en dan gaat het niet aan om risicoloos extra inkomen te claimen". Het onderzoek van de afdeling van De Groot, met name de vinding van het kunstbot, heeft nogal wat vertakkingen met vakgebieden buiten Tandheelkunde. De Groot en Spierdijk zouden graag willen dat daarom collega's ook buiten h u n subfaculteit zich bij h u n Science Centre aansluiten. Het BSC is een privé-initiatief dat is aangemeld bij het CvB en is speciaal opgericht om slagvaardig te kunnen werken. Als stichting heb je immers niet te maken met die hele burokratie van universiteit en faculteit. Het is ook bedoeld om de commercialisering van onderzoek uit de wat smoezelige sfeer te halen, vertelt De Groot.

Anders dan Groningen

Hoe kijkt hij aan tegen het Science park in Groningen dat onlangs een subsidie van 7.8 miljoen kreeg van de minister. Spierdijk: „Als je het verhaal van Groningen hoort vrees je dat dat geld al op is voordat er iets uit is gekomen. De initiatiefnemer zelf uitte die vrees al. In Groningen begint men met de organisatie zonder dat men één klant heeft. Alles zit daar nog in de papieren fase. Bij ons is het omgekeerd. Hier lopen al Projekten. Wij gaan binnenkort samen met een Amerikaanse industrie

zoek om een produkt op de markt te kunnen brengen. En de octrooi-wet doelt op dät onderzoek. Het hoort dus eigenlijk niet op de universiteit thuis maar aan de andere k a n t hoeft de universiteit dat onderzoek ook niet te laten liggen. Minister Pais heeft al op de vette buit van octrooien op basis van universitaire vindingen gewezen, je zou onderscheid moeten gaan maken tussen echt wetenschappelijk onderzoek op de universiteit en toegepast onderzoek in samenwerking met het bedrijfsleven bijvoorbeeld in het kader van een science park. Het bedrijfsleven kan dan gebruik maken van de know how op de universiteit, de a p p a r a t u u r hier e n de laboratoria en dat tegen betaling. De tegenstelling tussen fundamenteel en toegepast onderzoek is trouwens niet zo groot als we IBM-vice-president en voorzitter van de Amerikaanse Nationale Wetenschappelijke Raad Lewis Branscomb mogen geloven. Volgens hem wordt de relatie tussen industriële technologie en fundamenteel onderzoek steeds inniger. Daar is geen ontkomen aan zei hij onlangs in Elseviers Magazine. Hij vindt dat de barrières tussen industrie en academische wereld moeten worden geslecht in het

Vervolg op pag. 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen