Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 208

AD VALVAS — 16 DECEMBER 1983

10

Onderwijsspecialist Jacques Wallage van de PvdA­fractie in de Tweede Kamer:

, ,Deetman hanteert een ouderwetse invulling van efficiency" Hoe was het ook weer? In 1968 stonden we op de bar­ ricaden voor de democrati­ sering. In 1971 kregen we daar eindehjk de Wet Uni­ versitaire Bestuursstruk­ tuur voor terug. Een slap aftreksel van onze wensen, vond de studentenbewe­ ging, maar in ieder geval beter dan het oude. Behal­ ve met die WUB moesten de universiteiten ook nog met een enorme groei in studententallen leren wer­ ken, zodat één en ander niet vlekkeloos verliep. De Commisie­Polak die het democratisch experiment moest evalueren, stelde bureaucratisering vast en gaf de democratie de schuld. Waarop het so­ ciaaldemocratisch koppel Van Kemenade/Klein in 1975 de eerste bijstelling maakte. De studentenver­ tegenwoordiging op het laagste niveau, de vak­ groep, werd tot een mini­ mum teruggebracht. Boosheid alom. WD­minister Pais wachtte rustig tot het actie­ potentieel zich had teruggetrok­ ken in vredes­, kraak­ en derde wereldgroepen en vertaalde Po­ laks bevindingen in een ontwerp wet: de WWO'81. En toen tweefa­ sen en taakverdeling de universi­

taire t^enkrachten van hun laatste munitie hadden afgehol­ pen kwam CDA­minister Deet­ man met zijn eigen versie van het Terug­naar­toen: de WWO'84. Wat betekent deze WWO'84, waarover volgend voorjaar de Kamer definitief een oordeel velt, voor de universitaire democratie? Zo ongeveer het einde, vindt Jac­ ques Wallage, in 1968 voorzitter van de Groninger Studenten­ bond, in de jaren~ zeventig ge­ meenteraadslid in Groningen en nu woordvoerder onderwijs in de Tweede Kamerfractie van de Partij van de Arbeid. „De jaren zestig waren de jaren van participatie, de jaren zeven­ tig de jaren van de consolidatie. De jaren tachtig dreigen de jaren van de technocratie te worden. Onder invloed van de modieuze en eenzijdige opvatting dat het de democratie is die de universitaire bestuurskracht heeft aangetast en niet de bureaucratie en het eindeloze gehakketak met Den Haag. Als we de ideeën van Deet­ man zouden loslaten op het Ne­ derlandse parlement, zouden we een angstige ontwikkeling tege­ moet gaan." Nu nog zijn het de raden, demo­ cratisch gekozen en samenge­ steld uit alle geledingen van de universiteit, die de besluiten ne­ men. De universiteitsraad, daar­ onder de facxilteitsraad, daar weer onder de vakgroepsraad. De besturen voeren uit en bereiden voor. Pais gaf de besturen meer macht, de raden minder. Hij gaf bovendien het wetenschappelijk personeel overal meer zetels. In faculteitsbestuur­ en ­raad kreeg het zelfs de meerderheid, want de faculteit wordt de belangrijkste werkeenheid van de toekomstige universiteit. Wég democratische piramide. Deetman trekt dat beleid door.

Winterjas Op het hortusterrein staat dese winter dit rieten bouwwerk. Het is een ingepakte parasolden. Deze boom, die oorspronkelijk uit het Middellandse Zee gebied komt, wordt op dese manier beschermd tegen de kou. De bijna ses meter hoge den kan ongeveer vijf ä ses graden vorst verdragen, maar omdat het hier 's winters nogal eens kouder kan sijn is bescherming nodig. Een winterjas dus, sodat de hortus ook volgend jaar weer wordt opgesierd door dese parasolden. (Foto: AVC/VÜ)

Hij versterkt het topbestuur en trekt daarbij lering uit het verle­ den. In Utrecht kregen de vijf col­ legeleden ruzie. Bij een driekop­ pig college is die kans kleiner, be­ dacht de minister en schrapte­er twee. In Delft koos de hogeschool­ raad iemand in het college waa,r­ mee de door de Kroon benoemde voorzitter niet kon leven. Een universiteitsbestuur waarin zo­ wel door de Raad als door de Kroon benoemde leden bevat in opzet al de kiem voor conflicten, redeneerde de minister. En wil ze nu voortaan allemaal zelf aanwij­ zen. Wallage: „Hiermee wordt de au­ tonomie van de universiteit in het topbestuur fundamenteel aangetast. De colleges staan tus­ sen de minister en de universi­ teits­ of hogeschoolraad in. Als je daar niet een of twee mensen hebt die van onderop worden neerge­ zet dreigen ze een verlengstuk te worden van Den Haag. Ik begrijp dat de universiteitsbesturen in sommige gevallen, zoals landelij­ ke taakverdeling, meer bestuurs­ kracht moeten hebben. Maar de minister maakt een denkfout, be­ stuurskracht is geen kwestie van al of niet door de Kroon benoemd zijn, het is een kwestie van per­ soonlijke kwaliteiten. Niemand haalt het toch ook in zijn hoofd, in een stadsbestuur behalve de burgemeester ook alle wethou­ ders door de Kroon te laten be­ noemen?"

Maatschappij Ook de inbreng van de maat­ schappij wordt anders geregeld. Op het moment is die in handen van de zogenaamde buitenuni­ versitaire leden, in de imiversi­ teitsraad, anonieme ja­ of neek­ nikkers die via advertenties zijn geworven. Op.de VU als bijzonde­ re instelling worden hun zetels ingenomen door Verenigingsle­ den. Weinigen zijn erg tevreden over die inbreng, ook de bullen zelf niet. Maar terwijl zij pogin­ gen beramen hun funktioneren te verbeteren, schrapt de minis­ ter ze eenvoudig. Wallage: „Een weinig creatieve oplossing. Enerzijds komen de universiteiten meer aan het touwtje van het departement, an­ derzijds worden de banden met de maatschappij verzwakt. Waarom de inbreng van de vakbeweging niet verplicht, en vertegenwoor­ digers van de lokale en regionale democratie in de raden? De uni­ versiteit zou bestuurlijk veran­ kerd moeten worden in de regio waarin ze werkt. Dat mis ik pijn­ lijk." De WWO'84 kent wèl buitenuni­ versitaire leden in de faculteits­ raad. Wallage: „Dat is een verre­ gaand gespecialiseerd niveau, dat door leken minder makkelijk te overzien is. Dan krijg je gespecia­ liseerden, en misschien hoopt de minister zo ook belanghebbenden binnen te halen. Bij de invloed van de samenleving gaat het j\iist om de koers van de universiteit als geheel." De invloed van studenten en ook van niet wetenschappelijk perso­ neel wordt op alle niveaus klei­ ner. Vooral op het niveau van de faculteit, waar de belangrijke be­ slissingen over onderwijs en on­ derzoek genomen worden. WaUage: „De minister ziet de universiteit minder als democra­ tische werkgemeenschap en meer als onderwijsbedrijf." En daarom dus legt Inj de beslis­ singsbevoegdheid bij degenen die ervoor verantwoordelijk zijn. Het heeft, schrijft hij zelf, niets te ma­ ken met de bestuurlijke kwalitei­ ten van studenten en technisch en administratief personeel. De universiteit is een professioneel bedrijf. Wallage: „Hij verwart professio­ naliteit met of je je brood ermee verdient. Maar professionaliteit betekent zakelijk, deskundig en

Jacques Wallage in de vaste kamercommissie voor OenW bij de behan­ deling van de beleidsnota taakverdelmg en concentratie. (Foto Bram de Hollander) to­the­point optreden. Ook stu­ denten kunnen die rol vervul­ len." Móeten ze die rol vervullen? Wallage: „De universiteit is naar mijn mening een van de weinige organisaties in de samenleving waarin de interne democratise­ ring als het ware tot onderdeel van het werk kan horen. Eindja­ ren zestig gold het in de universi­ taire democratie meedraaien ook als leerdoel, het meebeslissen over het studieprogramma als vaar­ digheid die ook educatief van be­ lang is. Als je studenten be­ schouwt als volwassen partners in het universitaire leerproces mag je hen niet zo terugdringen tot toeschouwer." Je kunt niet echt zeggen dat de democratie leeft bij de student, zoals dat in 1968 het geval was. Wallage: „Nee. De tweefasen­ structuur, de crisis en de moei­ lijkheden met de beurzen druk­ ken de student met de neus in de boeken. Maar daarin moetje niet berusten als overheid. Je moet uitdagende wetten maken. An­ ders kom je in een vicieuze cirkel. Als je mensen minder te zeggen geeft ­ en dat is al aan de gang ­ neemt het animo om mee te doen ook af. Deetman doet dat niet. Die vertaalt democratiseringsmoe­ heid in berustende wetgeving." Berusting? Dat veronderstelt iets van goede wil, van geloof in demo­ cratie. Wallage: „De vraag is: waar ge­ looft Deetman in? Ik ben inder­ daad bang dat hij probeert de universiteit weer het domein van beroepsbestuurders te maken. Hij hanteert een ouderwetse in­ vulling van het begrip 'efficien­

cy', die vreemd is aan het univer­ sitaire leerproces. Dat proces ver­ onderstelt gelijkheid van student en docent. Democratie is niet strijdig met efficiency. Dat weten alle moderne managers, dat zie je tegenwoordig zelfs in de struc­ tuur van bedrijven als Philips. Als de aanbiedende partij beslist en de vragende geen invloed heeft, krijg je vroeger of later pro­ blemen met de gebruikers." Toch was het destijds de PvdA die voor het eerst onderscheid maak­ te tussen blijvers en doorstro­ mers, toen Van Kemenade en Klein de studenteninvloed in de vakgroep minimaliseerden. Wallage: „Dat is niet mijn opvat^ ting. Ik houd vast aan het begin­ sel van paritaire vertegenwoordi­ ging. Natuurlijk moeten de inci­ dentele deelnemers ook niet het hele onderwijs naar hun hand kunnen zetten. Een hoger orgaan moet wel kunnen toetsen, zoals de minister ook de universiteiten toetst. Dat zou voor mijn part het College van bestuur kunnen zijn, als dat tenminste voor een be­ langrijk deel uit de universiteit komt." Het CvB of de Universiteitsraad die oorspronkelijk het hoogste or­ gaan was? Wallage: „Daarover heb ik nog niet zulke uitgekristalliseerde ideeën." Op 1 maart zal de Kamer kommentaar geven op de WWO '84. „De PvdA komt dan," stelt Wallage zich voor, „met een uit­ gewerkte visie. Ik moet nog met de onderwijscommissie bespre­ ken in hoeverre mijn ideeën daar­ in terechtkomen." (UP, Lin Tabak)

Advertentie

Kan je ziektekostenverzekering goedkoper? Uit een onderzoek is gebleken dat veel studenten via hun ouders tegen ziektekosten zijn verzekerd Dat is natuurlijk prima, als dit inhoudt dat ZIJ via de verplichte ziekenfondsen gratis zijn meeverzekerd Maar hoe zit het bij particuliere verzekeringen' Veelal kan een student tegen een gereduceerd tarief meeverzekerd worden op de polis van zijn of haar ouders Het is echter goed eens te bezien of deze verzekerings mogelijkheid wel zo voordelig is Let daarbij op de volgende punten • BIJ sommige maatschappijen geldt dat bijvoorbeeld het derde of vierde kind gratis meeverzekerd is Indien hiervan gebruik wordt gemaakt, is het met verstandig de studerende elders te verzekeren • De premie van de SSGZ is f 480,­ per jaar of f 42,­ per maand. Wat wordt er voor de huidige verzekering betaald' • Let op het eigen nsico Dit is bij deSSGZ slechtst 50,­ per jaar. BIJ particuliere verzekeringen veelal hoger Particuliere verzekeringen zijn veelal opzegbaar per 1 januari BIJ premieverhogingen kan 1 maand na aankondiging hiervan de verzekering worden opgezegd Speciaal in verband hiermee kent de SSGZ voor eerstejaars studenten jonger dan 27 jaar, een non­select acceptatiebeleidtotlS januari as Misschien goed om het eens te bestuderen

flSflS Stichting Studenten Gezondheids Zorg

K Bel voor inlichtingen 01719 70944 of stap binnen bij het plaatselijke SSGZ­informatieburo aan de universiteit of hogeschool Folder aan­, vragen in envelop zonder postzegel aan SSGZ, Antwoordnummer > 10070,2200 VB Noordwijk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen