Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 313

7

AD VALVAS — 2 MAART 1984

Een „regenboog-perspectief" voor de crisis

Hét Grote Alternatief bestaat niet Een beetje groen, een beetje rood, een beetje paars, kleuren uit de regenboog. De regenboog als alternatief voor de huidige maatschappij die in crisis verkeert. Een bonte verzameling van alternatieven die samen zorgen voor een weg uit de problemen. Hét Grote Alternatief bestaat niet. Oplossingen komen niet alleen van Dé Groene Partij, Dé Kraakbeweging, Dé Sterke Regering, Hét Feminisme of in het ergste geval Dé Sterke Man. Een „regenboog-perspectief" werd vorige week donderdag uit de doeken gedaan door de sociologen Kaisa Kuitert in de eerste lezing in de cyclus over Het Alternatief. Het gaat slecht. De maatschappij verkeert in crisis, horen we dag in dag uit via radio, tv en krant. En een crisis is negatief, wordt ons voorgehouden. Een spookbeeld van onoplosbare economische vraagstukken overheerst de berichtgeving. Maar er zijn niet alleen grote economische problemen. Kaisa Kuitert signaleert op nog minstens drie andere gebieden crisissen: in het gezin, in het milieu of liever in de verhouding mens/natuur en in de politiek. Goed, zegt zij, een crisis meer of minder hoeft de zaak er niet erger op te maken. Want is een crisis altijd negatief? Nee, het is eerder een breuk met de toestand ervoor, nieuwe dingen kunnen juist dän een kans krijgen. Maar zo blijkt het niet helemaal te werken. Op alle vier de in crisis verkerende gebieden zijn twee ontwikkelingen gaande. Er komen alternatieven n a a r voren maar er wordt door anderen tegelijkertijd krampachtig geprobeerd de oude situatie in stand te houden of te herstellen. Een voorbeeld daarvan is de pro-gezinsbeweging in de Verenigde Staten. De behoefte aan een veilige haven neemt in moeilijke tijden toe. Sommige vrouwen kiezen dan weer voor de zekerheid van gezin + kostwinner en sluiten zich aan bij een beweging als de Moral Majority. Binnen de vrouwenbeweging is gezocht naar alternatieven voor huwelijk, gezin en heteronorm. Er zijn andere vormen ontwikkeld maar het is n u de vraag in hoeverre die alternatieven bestand zijn tegen de tendens van terug naar het oude. Hoe groter de „come back" van het gezin hoe moeilijker het feministisch alternatief het zal krijgen.

iXnifiniiiPCäEBDBl"

'

Piet Verhoeven Aan de tendens terug n a a r het gezin ligt de economische crisis ten grondslag. Een crisis niet zozeer draaiend om geld, want winst en geld is er genoeg, maar vooral om werkgelegenheid. Er zijn banen te weinig en dat levert problemen op. De oorzaak van die problemen zijn de ideeën die leven over arbeid. Het arbeidsethos speelt de samenleving parten. Kuitert citeert vervolgens een treffende spreuk over de ontwikkeling van het denken over arbeid: „In onze christelijke beschaving maakte de noodzaak tot werken deel uit van de paradijsvloek; calvinisten maakten er een deugd van, de kapitalisten een segen, de vakbonden een recht, het arbeidsbureau een kans en de sociale dienst een plicht. Voor dit dwingende arbeidsethos worden ook alternatieven gezocht. Mensen nemen zelf de touwtjes in handen en zoeken naar een andere manier van leven. Maar aan de andere kant doen mensen alles om h u n baantje te houden en wordt werkgelegenheid gezien als prioriteit n u m m e r één.

Arbeidsplicht Wat er zou moeten gebeuren is het op z'n kop zetten van de bestaande ideeën over werk. Loskoppeling van arbeid en inkomen en afschaffen van de arbeidsplicht voor iedereen. De machtsen arbeidsverdeling tussen mannen en vrouwen zou dan radicaal wijzigen en bijvoorbeeld ook de buitenlandse werknemers zouden belang kunnen hebben bij de

~"

afbraak van het arbeidsethos. Worden niet de „buitenlanders" n u gezien als zondebok en als concurrenten die „onze banen inpikken"? Maar, stelt Kaisa Kuitert, is het niet juist het denken over arbeid en de overwaardering van betaald werk die de houding ten aanzien van werkgelegenheid bepaalt, welke weer de houding ten aanzien van „buitenlanders" bepaalt? De economische crisis en met name de werkloosheid worden in allerlei sociaal-wetenschappelijke beschouwingen té gemakkelijk als verklaring en soms zelfs als excuus gebruikt voor stemmen op de Centrumparty. De crisis in het milieu of in de verhouding mens/natuur kan ook tot gevaarlijke redeneringen leiden. Het is een feit dat de mens de n a t u u r gebruikt, misbruikt en uitbuit. Om dit tegen te gaan is „terug n a a r de n a t u u r " niet de oplossing volgens Kuitert. In het ergste geval kunnen de zogenaamde „wetten" der n a t u u r leiden tot een fascistische natuurfilosofie waarbij de sterken overleven en de zwakken „verdwijnen". De Centrumpartij presenteert zich als een groene partij. H u n „milieu"-redenering loopt als volgt: „Nederland is vervuild, is onleefbaar, is vol, daarom moeten de buitenlanders eruit." Het issue „milieu" leent zich vandaag de dag dus ook voor extreem-rechtse invulling. Een gevaar dat reëel wordt als a a n de crisis van het milieu het belang wordt toegekend als zijnde de énige crisis, waaraan alle andere belangen ondergeschikt moeten worden gemaakt. Dan de politiek. In politicologische termen het verbindende niveau van de maatschappelijke tegenstellingen. Maar met de politiek is ook van alles aan de hand. De tegenstelling links/rechts klopt niet meer. De maatschappelijke tegenstellingen lopen dwars door de partijpolitieke scheidslijnen heen. Ze zijn niet meer te vangen in een links/rechts denkschema. Ook is er iets mis met de besluitvorming. Het meest duidelijk ligt dat met kernenergie en kernwapens, aldus Kaisa Kuitert. Vrijwel iedereen weet dat de meerderheid van de bevolking tegen is, terwijl er in

Kaisa Kuitert (foto Bram de Hollander) het parlement een kleine meerderheid vóór is. De overheid zoekt naar alternatieven als de Brede Maatschappelijke Discussie maar die hele discussie blijkt weinig bij de besluitvorming te worden betrokken. Sommige mensen kiezen daarom voor een anti-politiek alternatief: stemmen op de Centrumpartij. De afkeer van de politiek wordt omgezet in vreemdelingenhaat. Als de Centrumpartij flink gaat groeien, dan zouden de problemen waar de partijpolitiek nu mee kampt wel eens de hele parlementaire democratie omver kunnen werpen. Het is daarom belangrijk dat er gezocht wordt n a a r alternatieve vormen van politiek die wél democratisch zijn. Democratisch is volgens Kaisa Kuitert, een beweging die uitgaat van waarden als vrijheid en gelijkheid. Het heeft namelijk geen enkele zin om in de politiek vast te houden aan alleen de parlementaire democratie omdat die op zichzelf geen garantie geeft tegen bijvoorbeeld opkomend fascisme. Het is net zoiets als teruggrijpen op het gezin, vasthouden aan je baan of terug n a a r de natuur.

AutonomieDe alternatieve vormen van politiek zijn de sociale bewegingen die in de afgelopen 10 ä 15 jaar ontstaan zijn, de vrouwenbewe-

avond. Is er iets unieks aan Israël, bepalend voor onze houding? Onder leiding van Syb de Lange. 20.15 uur: Concertgebouw, Amsterdam. Het VU-koor en het VU-orkest onder leiding van Daan Admiraal en Huub Kerstens, met medewerking van Dorothy Dorow. Brahms: Schicksalslied, Szymanowski: Lieder der Märchen Prinzessin, Burgers: Synthese, Ravel: Sheherazade en Borodin: Polwetzer Tänze. Toegang: ƒ 13,50 of / 8,50 (CJP).

D o n d e r d a g 8 maart

Vrijdag 2 maart

20.15 uur: De Amsterdamse Gesprekskring, Van Gentstraat 23. M. van Klaveren over het onderwerp: „Onthechting".

Zondag 4 maart

12.00 uur: Amstelkerk, Amstelveld. De Amsterdamse Studentenekklesia. Piet Hoogeveen over „Schaduw der Hoop". 15.30 uur: De Balie, Kleine Gartmanplantsoen 10. Poëzie Hardop: Kamal en Nagib lezen en zingen Arabische poëzie, R u t h Walther leest de Nederlandse vertalingen. Liesbeth List leest een eigen selektie poëzie, op h a r p begeleid door Heleen Venekamp. 19.00 uuK Kruiskerk, v. d. Veerelaan, Amstelveen. Cantatedienst met voorganger ds. S. A. Boonstra, organist Bernhard Steinvoort en de Matinencantorij olv. Cor de Jong. Uitgevoerd worden „In te Domine speravi" van Josquin des Pres en „Audi benigne conditor" van Lassus. 20.00 uuK VE 90, Van Eeghenstraat 90. Oorlog en Vrede: een gespreksgroep. Iedereen die zich ervoor interesseert is welkom.

W o e n s d a g 7 maart:

20.00 uur: PH'31, Prins Hendriklaan 31. WEMOS-politiekkafé: aan de vooravond van de internationale vrouwendag een avond over familyplanning en Derde Wereld, 20.00 uuK VE 90. Van Eeghenstraat 90. „Mijn Israël", een openhuis-

13.00 uur: VU-hoofdgebouw, kerkzaal 16e verdieping. Middagpauzedienst. Voorganger: ds. S. A. Boonstra. 19.30 uur: Buurthuis Zuid, Discusstraat 17. Schaak-dansfestijn, georganiseerd door de vrouwenschaakclub Chesspot. Voor meer informatie zie rubriek „In Touw". 19.30 uur: Quakercentrum, Vossiusstraat 20. „Mystiek als basis van ons dagelijkse handelen" en discussie. Tegen een geringe vergoeding is om 18.15 u u r een maaltijd te gebruiken. 20.00 uur: Binnen Gasthuisterrein, ronde collegezaal. „Het anthroposofisch mensbeeld" door Rob Witsenburg, in het kader van lezing en over anthroposofische geneeskunde. 20.30 UUK De Balie, Kleine Gartmanplantsoen 10. SLAA: dichter bij de tekst, Rutger Kopland. J a n Kuiper p r a a t met Rutger Kopland over twee gedichten uit zijn nieuwe bundel „Dit Uitzicht".

Badminton

Op donderdag 8 en vrijdag 9 m a a r t worden in Eindhoven de Nederlandse Studenten Kampioenschappen badminton (individueel) gehouden. De organisatie is in handen van de Eindhovense Studenten Badminton Vereniging „Panache". Op donderdag, om 10.00 uur, worden in Eindhoven zo'n honderd deelnemers verwacht, afkomstig van een der-

tiental W.O.-instellingen en enkele IHBO-instituten. Geïnteresseerden zijn van harte welkom op het Studentensportcentrum, O.L. Vrouwestraat 1 te Eindhoven. Nadere informatie: tel. 04904-4420.

Vrouwenschaak

Chesspot, de Amsterdamse vrouwenschaakclub, organiseert op donderdag 8 m a a r t een schaak-

ging, de milieubeweging, de vredesbeweging en noem maar op. Deze bewegingen hebben wortels In de democratiseringsgedachte van het eind van de jaren zestig, maar het doel is geen vaag revolutionair perspectief aan de horizon of een programma voor de hele maatschappij maar het doel is duidelijk en ligt dichtbij de mensen zelf vrede, of een schoon milieu. De verschillende kleinere groepen hebben een zekere mate van autonomie en de soevereiniteit van elke afzonderlijke groep wordt gerespecteerd. De mensen worden zo meer betrokken bij de politiek en lopen minder frustraties op. Iedereen is bezig met haar/zijn eigen onderwerp en tegelijk bestaat er een verbondenheid. Daarom wordt volgens Kaisa Kuitert één groene partij ook niets. In zo'n partij wordt er namelijk vanuit de milieucrisis één programma voor de hele maatschappij opgezet, centraal in plaats van decentraal en er ontstaat dan dus een hiërarchie in crisissen. Juist door de grote autonomie van de verschillende groepen die zich bezig houden met h u n eigen gebied met oog voor de andere groepen ontstaat er een mengeling van alternatieven. Een misschien wat chaotische regenboog, maar een boog die meer perspectieven biedt dan bijvoorbeeld een groene schaduw over alle andere kleurschakeringen heen.

dans-festijn in Buurthuis Zuid. Alle vrouwen zijn van harte welkom. Chesspot is verder iedere maandagavond actief in Bertelmanplein 14. Van half acht tot half negen wordt er dan schaakles gegeven door Fenny Heemskerk junior, daarna schaken. De kosten voor zo'n avond zijn ƒ1,50. Terwijl er in de ene ruimte geschaakt wordt, is er in de andere ruimte een vrouwen-instuif. Na het schaken, of tussen het schaken door is er zodoende volop gelegenheid voor gezelligheid, met laaggeprijsde consumpties. Voor meer informatie: tel. 730 332 of 936 150.

Collecteer voor Nicaragua

Het Nicaragua Komitee Amsterdam organiseert van 5 tot en met 10 maart de straatcollecte „Amsterdam steunt Managua". Centraal hierin staat het drinkwaterproject voor de wijk Laureano Mairena in het oosten van Managua. Het project betreft de financiering van materiaal voor waterleidingen. De bewoners van de wijk graven zelf de geulen voor de buizen en leidingen om de kosten te drukken. Draai de kraan open voor Nicaragua! Giro 3575699 tnv. Nicaragua Komitee Amsterdam. Geef je op als collectant(e) bij het Nicaragua Komitee, Nieuwe Herengracht 29, 1011 RL Amsterdam, tel. 229 953.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen