Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 139

5

AD VALVAS —­11 NOVEMBER 1983

Meer mensen onder DÄE!? In Ad Valvas van 28 oktober wordt door Mia Euverman in Corina van Oostende de deeltijdarbeid in een kwaad daglicht gesteld en moet de DAK­fraktie het ontgelden als zou deze de suggestie willen wekken, dat ze dit ten onrechte doen. Dit vraagt om een reactie van die fractie en dat komt goed uit; we zijn juist onze ervaringen met het bepleiten van arbeidstijdverkorting aan het evalue­ ren met o.a. de bedoeling om de VU­gemeenschap daar­ over te berichten. De invalshoek die we bij ons streven kozen was het belang dat manlijke èn vrouwelijke werk­ nemers èn baanlozen bij die arbeidtijdverkorting kun­ nen hebben. We hebben dus een ander uitgangspunt en ook een ander (maar verwant) onderwerp dan de schrijf­ sters van 'weg met deeltijdarbeid'. leden van andere universiteits­ Ook wij zijn echter treurig bij de en hogeschoolraden om het eens ontwikkelingen, die zich n u voor­ doen; zij het niet zo somber als prof. Wemelsfelder in Het Parool die verwacht dat arbeidstijdver­ korting grote verarming met zich ­ zal brengen. De DAK­fractie zet zich onder meer in voor verdeling van be­ schikbare arbeid over meer men­ sen. Op een geschikt moment pleitten we voor een verpUchte collectieve verkorting van de werkweek voor personeel van de instellingen voor W.O. We zagen daarin een mogelijkheid om de bezuinigingsoperatie zonder ge­ dwongen ontslagen te doen plaatsvinden. De uitwerking van dit plan hield onder meer in dat de werkweek geleidelijk van veer­ tig tot tweeëndertig u u r zou wor­ den teruggebracht. Een evenredi­ ge salarisvermindering zou nog geleidelijker plaatsvinden door de wachtgeldregeling op de ingele­ verde uren toe te passen (het wachtgeld dat anders voor de ge­ dwongen ontslagen nodig was). Mensen die al 32 u u r of minder werken zouden niet door arbeids­ tijdverkorting worden getroffen; de minima zouden worden be­ schermd. Toen het plan een dui­ deUjke vorm had gekregen werd een studiedag georganiseerd met

te kunnen worden over een motie voor arbeidstijdverkorting, die in elke raad kon dienen. Helaas werd een motie (o.a. dat het CvB het plan bij minister en bonden in bespreking zou bren­ gen) alleen in de raad van onze universiteit aangenomen. De werkers aan de andere instellin­ gen voor W.O. lopen dus niet in grote getale warm voor het idee. Zij geven blijkbaar de voorkeur a a n ontslag voor enkelen boven een gezamenlijke opvang van de problemen. Ook vanuit de over­ heid kregen we geen reactie om biy mee te zijn. Het sociaal be­ leidskader bü de taakverdelings­ operatie blijkt slechts de moge­ lijkheid te openen tot voorname­ lijk vrijwillige verkorting van werktijd. Wat n u verder gebeurt

Medische macht en overheidsbeleid De kosten van de gezondheids­ zorg zijn de laatste jaren enorm gestegen. Deze kostenstijging is voornamelijk toe te schrijven aan de groei van de intramurale ge­

zondheidszorg. Het aantal spe­ cialisten neemt nog steeds toe, het aantal verrichtingen even­ eens. In vergelijking daarmee is de eerstelijnsgezondheidszorg (huisartsen) als onderdeel van de extramurale gezondheidszorg re­ latief gelijk gebleven. Deze ge­ groeide situatie heeft twee be^ langrijke oorzaken. Ten eerste het financieringssys­ teem waarbinnen huisartsen niet per verrichting betaald worden, specialisten echter wél, waardoor een prikkel tot doorverwijzing van de eerste n a a r de tweede lijn (de intramurale gezondheidszorg) bestaat. Ten tweede de gecentraliseerde macht van de medische professie in het ziekenhuis en de lobby die daar vanuit gaat. De medische professie in het ziekenhuis heeft zich autonoom kunnen uitbrei­ den, doodeenvoudig omdat noch overheid, noch de ziekenfondsen de middelen hadden om deze ont­ wikkeling te beteugelen. Een ar­ gument is ook moeilijk te vinden: Nederlanders hebben véél over voor h u n gezondheid. De eerste lijn, de huisartsen, fun­ geert als 'toeleveringsbedrijf' voor de tweede lijn via de verwijzingen n a a r de specialisten. De zieken­ fondsen en de overheid beginnen zich n u te realiseren dat de groei van de intramurale gezondheids­ zoi^ niet geleid heeft tot verbete­ ring van de gezondheidstoestand van de bevolking: de levensver­ wachting is zelfs iets afgenomen. De overheid tracht n u op twee wijzen de groei van de intramura­ le gezondheidszorg tot staan te brengen. Ten eerste door wettelij­ ke maatregelen: de Wet Tarieven

is dat salarisvermindering al plaatsvindt bij gelijkblijvende werktijd. Bovendien komt ar­ beidstijdverkorting weliswaar in zicht, maar nadat reeds velen zul­ len zijn ontslagen en met evenre­ dige korting voor deeltijds wer­ kers. Het „DAK­plai)" om aan univer­ siteiten meer mensen in dienst te houden ondanks bezuinigingen heeft het in de hier beschreven vorm niet gehaald. We blijven er echter van overtuigd dat arbeids­ tijdverkorting een maatschappe­ lijke noodzaak is; zo'n verande­ ring levert minder baanlozen op. En wat n u over de deeltijdarbeid? In onze fractie bleek dat het standpunt 'weg met deeltijdar­ beid' niet door alle vrouwelijke werknemers als h u n belang wordt gezien. Alleen al omdat sommigen zodanig aan de voorde­ len hechten (zoals: meer tyd bui­ ten het werk) dat ze de nadelen accepteren. Bovendien valt het niet te ontkennen dat toename van deeltijdarbeid naast bezuini­ gingsmogelijkheden toch ook voor meer mensen werk kan ople­ veren. Het IVA (instituut voor sociaal wetenschappelijk onder­ zoek in Tilburg) evalueerde on­ langs een project ter bevordering van deeltijdarbeid. Daardoor wa­ ren ondanks bezuinigingen meer mensen aan het werk gekomen bij de gemeentelijke organisaties

heidszorg bestaande projektgroep is onthullend. In elk 'cluster' wordt een huisartsonderzoeker ingepast als vlag voor de extra­ murale gezondheidszorg, déén apart 'cluster' extramurale ge­ zondheidszorg. De verdere aandacht voor extra­ murale gezondheidszorg beperkt zich tot bedrijfsgeneeskunde en epidemiologie. Voor bedrijfsge­ Gezondheidszorg (WTG) en de neeskunde wordt in het plan geen Wet Voorzieningen Gezondheids­ onderzoek voorzien. Elpidemiolo­ zorg (WVG). Ten tweede door de gie wordt evenals huisartsgenees­ extramurale gezondheidszorg te kunde een beperkte, klinische be­ stimuleren, "^ot de extramurale tekenis toegekend en toegevoegd gezondheidszorg rekent de minis­ a a n de vijf genoemde 'clusters'. ter de huisartsen­geneeskunde, De projektgroep gaat hiermee de sociale geneeskunde, de pre­ a a n twee belangrijke zaken voor­ ventieve geneeskunde, de ambu­ bij. Ten eerste wordt zonder argu­ lante geestelijke gezondheidszorg mentatie de extramurale gezond­ en de epidemiologie (d.i. de leer heidszorg verengd tot huisartsge­ van de verspreiding van ziektes neeskunde. Wat gebeurt er met binnen populaties). de sociale geneeskunde, de pre­ ventieve geneeskunde, de algeme­ Faculteitsplan n e geestelijke gezondheidszorg en de epidemiologie? Die vraag Hoe verhoudt zich n u het plan van de Medische Faculteit tot wordt niet beantwoord in het plan. Ten tweede betekent de deze ontwikkelingen? De ideeën koppeling van huisartsgenees­ van de projektgroep die het plan kunde aan klinisch onderzoek (= heeft opgesteld worden direkt intramurale gezondheidszorg) duidelijk wanneer men kijkt n a a r de geplande ontwikkeling van het een ontkenning van de eigen, onderzoek: Merkwaardig genoeg zelfstandige functie van de huis­ staat niet de extramurale maar artsgeneeskunde. Een huisarts de intramurale gezondheidszorg heeft in zijn werk met heel andere centraal in de ontwikkeling van . faktoren rekening te houden dan onderzoek. Het onderzoek wordt de specialist (b.v. psychosociale gereorganiseerd rond vijf thema's problematiek) en werkt op een c.q. 'clusters': oncologie (kanker), andere wijze (met waarschijnlijk­ afweer, neurowetenschappen, heden). circulatie en endocrinologie. Dit zijn alle klinische onderwer­ Wat de reden is voor de projekt­ pen uit de intramurale gezond­ groep om op de bovenbeschreven heidszorg, gebaseerd op het reeds wijsie onderzoek in de extramura­ bestaand onderzoek van de Fa­ le gezondheidszorg te weren uit culteit. Onderdelen uit deze on­ het plan wordt uiteraard niet be­ derwerpen zijn weliswaar bruik­ argumenteerd. Onze inschatting baar in de huisartsgeneeskunde, is dat de Faculteit de toegekende m a a r in de verste verten kan dit functie voor de extramurale ge­ geen onderzoek in de extramura­ zondheidszorg eigenlijk helemaal le gezondheidszorg genoemd wor­ niet wil. Toch zouden wij willen den. Waar is n u het door de Mi­ pleiten voor een positieve invul­ nister gewenste onderzoek in de ling van die functie meer de in­ extramurale gezondheidszorg te­ voering van een cluster onder­ rug te vinden? De oplossing van zoek in de extramurale gezond­ de in meerderheid uit hooglera­ heidszorg. ren in de miromurale gezond­ Onderwerpen die o.i. thuishoren

Heroriëntatie geneeskunde VU: eerste lijn of verlengde tweede lijn? In het kader van de taakverde­ lingsoperatie heeft Minister Deetman in juli j.1. een plan be­ kend gemaakt voor de taakverde­ ling tussen de medische facultei­ ten, nadat deze niet in staat ble­ ken op tijd met een eigen plan te komen. Daar de RAWB, op aan­ vechtbare gronden, tot de conclu­ sie was gekomen dat de Medische Faculteit van de VU vanwege achterblijvende kwaliteit van on­ derzoek maar beter gesloten kon worden, kwam het plan van Mi­ nister Deetman als een godsge­ schenk uit de hemel vallen: niet alleen blijft de Medische Facul­ teit behouden, zij krijgt zelfs een bijzondere functie in de verster­ king van de extramurale gezond­ heidszorg en kan daarvoor met Maastricht meedingen naar de extra 11 miljoen die voor dit doel ter beschikking is gesteld. Een door het CvB ingestelde pro­ jektgroep heeft inmiddels een eer­ ste plan opgesteld, waarvan de hoofdlijnen in Ad Valvas reeds bekend zijn gemaakt (zie AV 2 september j.1.) In dit artikel bekij­ ken Guus Bannenberg en Hein Raat, beiden wetenschappelijk medewerker aan de Medische Fa­ culteit van de VU, kritisch hoe dit plan zich verhoudt tot ontwikke­ lingen in de gezondheidszorg en het overheidsbeleid ten aanzien van volksgezondheid.

Platform

Twee nummers geleden con­ cludeerden twee VU­mede­ werksters Mia Euverman en Corina van Oostende (die in­ middels de VU ruilde voor de gemeente Amsterdam) in een uitdagend artikel dat de deel­ tijdarbeid maar moest ver­ dwijnen. Ze beredeneerden dit vanuit het belang van de vrouwenemancipatie. In de praktijk worden immers de meeste deeltijdbanen door vrouwen uitgeoefend. Dat be­ tekent, dat ze vaak toch weer een dubbele belasting op zich nemen: het werk en het huis­ houden thuis. Eigenlijk zou elke deeltijd werkster naar een voltijdse baan moeten streden. Vervolgens zou dan iedereen arbeidstijdverkor­ ting moeten krijgen om extra banen te creëren. Op die ma­ nier zouden man èn vrouw meer huishoudelijke taken op zich kunnen nemen naast het werk en zou je een betere ver­ deling van werk binnens­ en buitenhuis krijgen. De DAK­ fractie in de UR kiest in zijn reaktie een ander vertrek­ punt: het belang van manne­ lijke en vrouwelijke werkne­ mers én baanlozen. Ook het DAK wil liever arbeidstijd­ verkorting voor iedereen. Nu een DAK­voorstel om dat snel in te voeren het niet heeft ge­ haald blijft ze uiteraard bij haar idee maar wijst daarbij deeltijdarbeid als middel om meer banen te creëren niet af. Trouwens niet alle vrouwen kijken daar even negatief te­ genaan. (J. K.)

van Tilburg en Den Bosch. Ver­ deling van betaalde arbeid over meer mensen achten we een we­ zenlijk resultaat. Daarmee willen we zeker niet goed praten dat er te ongunstige regelingen voor deel­ tijdarbeid bestaan. We achten het echer zinniger om daar iets tegen te doen dan tegen de deel­ tijdarbeid zelf. De DAK­fractie

in een dergelijk 'cluster' zijn: pro­ tocollaire geneeskunde, maat­ schappelijk functioneren in de eerste lijn (huisartsgeneeskunde), onderzoek naar het functioneren van voorzieningen in de gezond­ heidszorg, epidemiologie van veel voorkomende gezondheidsproble­ men en de konsekwenties voor de eerste lijn (sociale geneeskunde), ambulante hulpverlening (am­ bulante geestelijke gezondheids­ zorg), gezondheidsvoorlichting en ­opvoeding (preventieve genees­ kunde). Dat deze onderwerpen in het p l a n ­ niet genoemd worden is niet ver­ wonderlijk: met uitzondering van huisartsgeneeskunde zijn de des­ betreffende vakgroepen (sociale geneeskunde, psychiatrie) niet bij de opstelling van het plan betrok­ ken. Uit het plan spreekt een duidelij­ ke strategie om klinisch onder­ zoek in de intramurale gezond­ heidszorg te beschermen met een vlaggetje van onderzoek in de ex­ tramurale gezondheidszorg. Het betekent een gemiste kans voor het invullen van daadwerkelijk onderzoek in de extramurale ge­ zondheidszorg. Het betekent ook een gemiste kans voor een zelf­ standige invulling van onderzoek door huisartsgeneeskunde. Met deze gegevens kunnen we niet anders konkluderen dat met dit plan zelfstandig onderzoek in de extramurale gezondheidszorg niet tot ontwikkeling kan komen. Dat zou wél mogelijk zijn indien de projektgroep de ruimte zou ge­ ven voor dit onderzoek. Indien minister Deetman wérkelijk de bedoeling heeft de extramurale gezondheidszorg tot ontwikke­ ling te brengen om daarmee een dam op te werpen tegen de on­ stuitbare groei van de intramu­ rale gezondheidszorg, dan zal hij óók tot deze konklusie moeten ko­ men, wanneer hij eind november de definitieve, uitgewerkte plan­ nen in ontvangst neemt van de medische faculteiten. Guus B annenberg, Hein Raat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen