Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 233

AD VALVAS — 20 JANUAR11984

5

John Vrieze van de commissie milieuverrijking en ­aankleding over gebouwde omgeving van VU:

Kunst en kwaliteit geen overbodige luxe Deze week is het op de kop af tien jaar geleden, dat aan de VU de commissie milieuverrijking en aankleding (MVA)' werd opgericht. De campus lag er aan het begin van 1974 nog bij alsof hij net van de maquettetafel was afgevallen, de inhuizing had nog maar enkele jaren tevoren z'n beslag gehad. De betonnen kolos van het hoofdgebouw verrees als het jongste en grootste staal van brutalisti­ sche architectuur in de hoofdstad fier omhoog op een kale moddervlakte die aan de zuidzijde fantasieloos werd afgesloten door de regelmatige blokkendozen van de bèta­faculteiten. Het geheel bood een zó troosteloze aan­ blik, dat het CvB zich haastte een commissie op te richten die de ruimtelijke en artistieke vormgeving van gebouwen en terreinen ter hand zou nemen. Intussen heeft deze commissie zich nu al tien jaar ingezet voor de invulling van dat ene procent van de bouwsom dat besteed mag worden voor aankleding met kunst van de campus. De bodem van de bouwpot is echter in zicht, waarmee de éénprocentsrégeling haar actualiteit ver­ liest. Het parool luidt nu: in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de gebouwde omgeving. We spraken met John Vriese, lid van zowel de oude als de nieuwe commissie MVA. John: „De com­ missie­nieuwe stijl is ingebed in de bestaande beheersstructuur van gebouwen en terreinen. Het zijn immers de beheerders die in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor instandhouding en kwa­ liteit van de gebouwen." In de nieuwe commissie zitten dan ook twee beheerders en een vertegen­ woordiger van het bouwbureau van de VU, terwijl de VU­bevol­ king wordt gerepresenteerd door drie VU­medewerkers die tevens deskundig zijn op het gebied van vormgeving. Het zijn VU­eco­ noom en kunstminnaar prof. P. A. Cornells, John Vrieze, die expo­ sities aan de VU organiseert en voor het DAK in de UR zit, en voorlopig het hoofd van bouwbu­ reau GITM, de heer J. C. Meijer. De architecten van de VU, de he­ ren Fontein en Poel maken niet langer deel uit van de commissie maar worden wel „geconsul­ teerd" over projecten die h u n werk geweld aan zouden kunnen doen. John over de huidige stand van het „milieu" van de VU: „We heb­ ben hier bepaald nog geen afge­ ronde situatie. Het gaat immers om levende gebouwen. Je moet inspelen op nieuwe behoeften van de gebruikers door kleine verbouwingen en aanpassingen. Zeker in een tijd van bezuinigin­ gen, waarin gezocht wordt n a a r de goedkoopste oplossingen, k a n de kwaliteit van de omgeving wel eens gevaar lopen. Soms kunnen uit krenterige en kortzichtige overwegingen de meest vreselijke dingen gebeuren, zoals aanbouw­ sels en verbouwingen die qua vormgeving echt onverantwoord zijn."

Jaap Kamerling haast overal daglicht. Het ge­ bouw is degelijk en overzichtelijk en door zijn soberheid heel goed verder invulbaar. Maar jammer van die daktuinen. Ik zie als ik n a a r de VU rijd het hoofdgebouw als een soort berg voor me oprij­ zen (een steile rotswand kan je ook zeggen, red.) met uitstekend groen aan de zijkant. Dat was ook de bedoeling van de architect." De commissie MVA heeft tot taak, gevraagd en ongevraagd plannen op te stellen die het leef­ en werkklimaat op de VU ten goe­ de komen en adviseert de ge­ bouwbeheerders bij h u n werk. Een voorbeeld van dat laatste is het aanschaffen van nieuwe stoe­ len. Behalve het financiële zitten daar natuurlijk ook een functio­ neel en een esthetisch aspect aan. De bedoeling is dat de gebouwbe­ heerder voor dat laatste contact opneemt met de commissie zodat er een stoel uit rolt die zo veel mogelijk in alle opzichten vol­ doet.

Oud­VU­student minister Brinkman Móet so'n gebouwbeheerder dat doen? John: „Dat is een kwestie van goede onderlinge verstand­ houding. Onze ervaringen zijn

Daktuinen Nog altijd vindt John het bij voor­ beeld erg jammer dat een flink deel van de unieke daktuinen van het hoofdgebouw moest verdwij­ nen. De wortels van de heesters drongen nogal ver door in het dak, waardoor het begon te lek­ ken in ­ oh ongelukkig toeval ­ de burelen van de VU­bestuurders zelf. John: „Er zijn allerlei construc­ tiemogelijkheden om zo'n pro­ bleem op te lossen zonder het op­ geven van de daktuinen." Maar de beruchte Hollandse koop­ mansgeest greep om zich heen tot grote teleurstelling van de archi­ tect. Zulke constructies kosten nameiyk geld en dat is schaars. John: „Het hoofdgebouw heeft architectonisch beslist z'n kwali­ teiten. De indeling is uiterst effi­ ciënt met de bibliotheekvleugels boven elkaar maar toch op het­ zelfde niveau als de onderwijs­ vleugels en ondanks dat het g e ­ bouw gigantisch groot is ­ bij zijn oplevering het grootste en n a a r verhouding goedkoopste gebouw van ­Amsterdam ­ heb > je itoch

Foto Robbert Fels ,S;ii'b£8^ti­<)i,ö I9«nijnjni9je90j ,n9«

niet slecht. Nu het werk van de commissie is geïntegreerd in de beheersorganisatie, zal dat nog beter gaan lopen." Hij vindt dat juist in een opleidingssituatie zorg voor kwaUteit van de omge­ ving erg belangrijk is. „Studeren is niet het zich bekwamen in één vak maar betekent ook kunstzin­ nige en maatschappelijke vor­ ming, leren oog te krijgen voor de kwaliteit van de vormgeving. Ik vraag me wel eens af in hoeverre bij voorbeeld het beleid van onze huidige minister van cultuur, de oud­VU­student Brinkman, er anders had uit gezien als er in de tijd dat hij hier bestuurskunde studeerde meer kunstwerken a a n de wanden van zijn instituut hadden gehangen. Je weet maar nooit." J o h n legt vervolgens getuigenis af van zijn kunstcredo: „Kunst hoort geïntegreerd te zijn in het dagelijks leven, zij prikkelt, geeft iets speels, iets fantasievols a a n de omgeving. Zij vormt de erotiek in ons patroonmatige leven, kan behoeden tegen verstarring, wekt nieuwsgierigheid en geeft een ex­ t r a dimensie aan het leven." Adorno citerend: „Kunst is de maatschappelijke antithese te­ gen de maatschappij." K u n s t is volgens John zeker geen franje of luxe die bij het afwegen van prio­ riteiten wel even weggedaan kan worden. Kunst is een levensfxinc­ tie. Zeker in een opleidingssitua­ tie zou het wegvallen van kunst een enorme verarming beteke­ nen. Kan de commissie, nu de éénpro­ centsrégeling geen kans krijgt, nog wel voor nieuwe kunstwerken sor­ gen? John: „Ja dat blijft mogelijk, on­ der meer door gebruikmaking van de BKR­regeling. De VU kan de gemeente vragen in dat kader een opdracht te geven waar wij als commissie grote invloed op hebben. Zo'n kunstwerk blijft dan eigendom van de gemeente m a a r verblijft op de VU. We zijn n u bij voorbeeld met een beeld bezig dat buiten bij het wis­ en natuurkimdegebouw zal komen. Als dat lukt komen we met meer projecten."

Roestobject Hoe sit het met dat roestobject dat bij het nieuwe Transitorium sou komen? „Je bedoelt dat roestkleurige staal, dat een geheel gaat vormen met de stoep. Dat komt waar­ schijnlijk eind van de maand."

Destijds klaagde GITM­medewer­ ker Glastra in Ad Valvas onder het motto „Wat een kunst" over de schijninspraak die bij de keuse van dit kunstwerk had plaatsge­ vonden. In de taakomschrijving van de commissie staat toch ook dat sij sich rekenschap moet ge­ ven van de wensen van de huidige en toekomstige gebruikers van ge­ bouwen en terreinen. Hoe doen jul­ lie dat? Was de keus In dit geval niet al van tevoren bepaald? John: „Toch eigenlijk niet nee, het ontwerp heeft drie maanden bij de portiersloge in het hoofdge­ bouw gestaan. Wij hadden een keus gemaakt en legden die voor a a n de VU­bevolking. Als er echt groot protest was gekomen, dan was er een ander kunstwerk ge­ komen. Wij zijn trouwens maar een adviescommissie, het CvB be­ slist. Maar als een voorstel niet 'goed overkomt, is het onze taak duidelijk te maken waarom we dat ding toch goed vinden." De betrokkenheid van de VU­be­ volking bij de kunst blijft een heikel punt. De invulstrook des­ tijds in Ad Valvas waar je kon invullen of je advies wilde hebben over verfraaiing van de kamer le­ verde weinig reacties op. John: „Maar dat probleem is vrij alge­ meen. Overigens loopt het kunst­ wisselbestand van de Exposori­ umcommlssie vrij goed. Het aan­ tal kunstwerken van 2500 dat gratis geleend kan worden is vol­ strekt onvoldoende." De architecten wesen er bij de op­ levering van het hoofdgebouw op, dat de gebruikers self hun kamers mochten afmaken, de bekleding was met opset erg sober gehouden. John: „In principe mag je het bakstenen metselwerk zelf schil­ deren (de kolommen niet want die moeten als constructief element zichtbaar blijven) maar je moet wel tevoren contact opnemen met de commissie of de beheerder. Er wordt namelijk erg veel verhuisd binnen de gebouwen en een toe­ komstig gebruiker krijgt de kleurvoorkeur van een ander op­ gedrongen. Ik ben meer een voor­ stander van verfraaiing door het ophangen van kunstwerken als schilderijen en wandkleden. Het railsje daarvoor k u n je zo bij ons krijgen. Het voordeel hiervan is, dat je die weer kan verwijderen. Bij verf gaat dat heel moeilijk. Ik vind trouwens dat grijs een goed fond om zelf verder in te vullen. Het verven onlangs van beton in het restaurant is gedaan omdat je het dan makkelijker k u n t afne­ men, hygiënische redenen dus." Is er wel eens aan gedacht het be­ ton aan de voorgevel van het hoofdgebouw een verfje te geven net als bij de studentenflat van Hersberger aan de Weesperstraat onlangs? John: „Ik weet niet wat bij die flat de reden was maar dat zal wel betonrot of zoiets zijn. Ik ben er niet voor. De Nederlandse situa­ tie is niet zo geschikt voor be­ schildering van gevels. Het kli­ m a a t en zo. Als je beton zou schil­ deren zou je het elke tien jaar moeten herhalen en dat is erg kostbaar. Je k u n t beter materiaal nemen dat al kleur in zich heeft, zoals de rode dakopbouw bij wis­ en natuurkunde. Er is trouwens op de gangen van het hoofdge­ bouw wel veel in kleur geverfd. Paars bij voorbeeld. Die donkere kleur was heel geschikt omdat er veel licht in de gangen was. Met de energiebesparing is dat echter minder geworden en n u is de commissie aan het nadenken over een lichtere kleur." Het schoonspuiten van beton buiten, wat soms gebeurt, vindt J o h n niet leuk. „Die verwering is wel mooi, algengroei geeft het be­ ton iets natuurlijks, het is levend materiaal, maar ja, het schijnt niet best te zijn voor het beton.

Boomarm Hoe sit het trouioens met het bo­ menbestand, nu we 't toch over groen hebben? Is de campus niet . nog steeds te boomarm?

John Vriese: „De faculteit die on­ voldoende gebruik maakt van de mogelijkheden die wij bieden, moet wat van sijn A2­deél (geld) afstaan." (foto AVC/VU) John: „Als je de situatie vergelijkt met een paar jaar geleden, valt dat wel mee. Er is heel wat a a n bomen geplaatst de laatste jaren m a a r misschien moeten er toch nog wel meer komen. Een sugges­ tie daarvoor heeft ons al eens be­ reikt." J o h n vindt het heel vervelend, dat het plein dat volgens het cam­ pusontwerp zou komen op de plaats waar n u het tijdelijke Tandheelkundegebouw staat nog altijd op zich laat wachten. Dat zou een bomenrijk plein worden met buitenterras en allerlei leuke dingen. Het zal volgens John wel tot het jaar 2000 duren voordat het plan ooit wordt gerealiseerd. Het Tandheelkundegebouw zal de komende jaren als overloop dienen van de straks gezamenlij­ ke huisvesting van Tandheel­ kunde VU en UvA a a n de Lou­ wersweg. Het zal inderdaad het j a a r 2000 wel halen, meent ook de heer Meijer van het bouwbureau. Hoe staat het met de permanente müieuservice, die de commissie op gang wUde brengen? John: „Die is nooit van de grond gekomen. Daar is nooit geld en formatie voor vrijgemaakt. Maar wie zijn kamer wil opknappen kan altijd voor advies bij ons te­ recht." En het lenen van een eigentijds kunstwerk is toch eigenlijk óók zo even gedaan. Daarvoor k u n je ook bij John terecht maar dan als Ex­ posoriummedewerker. Hij ein­ digt met een variatie op een uit­ spraak van directeur Fuchs van het Van Abbe­museum, die als zijn Brandende Kwestie onlangs de onderwaardering van de mo­ derne kunst als probleem stelde. „Wie thuis geen moderne kunst a a n de m u u r heeft behoort extra belast te worden." John: „De fa­ culteit die onvoldoende gebruik m a a k t van de mogelijkheden die wij bieden moet wat van zijn A2­ deel Oargon voor een bepaalde claim binnen de begroting) af­ staan." Vindt de commissie wel voldoende waardering voor sijn werk bij het VU­bestuur? John: Bij het DAK zeker". En bij het CvB ? „Ja en nee. We moeten uitkijken dat kunst niet wordt afgedaan als overbodige luxe. Zij mag op de VU geen sluitpost op de begroting worden. De aandacht ervoor op de VU zit toch al op het mini­ 'mum­niveau. Dat mag niet ver­ der omlaag". Zal de VU nog verder afdalen of zal het de leefbaarheid van de da­ gelijkse omgeving als waarde en als onderdeel van het personeels­ beleid erkennen? ;

u

J

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen