Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 105

AD VALVAS — 21 OKTOBER 1983

Studentenbond speelt belangrijke rol in pas opgericht Verenigd Demokratisch Front

Zwart en blank binden samen strijd aan tegen Zuidafrikaanse apartheid Twintig augustus 1983 is nu al een historische dag in Zuid-Afrika. Op die dag waren in Kaapstad zo'n tienduizend mensen bijeen, vertegenwoordigers van meer dan vierhonderd organisaties, die het Verenigd Demokratisch Front oprichtten. Belangrijkste doel: strijd tegen de apartheid, vóór een niet-raciale samenleving en voor demokratie. Voor het eerst sinds het verbod van het African National Congress, twintig jaar geleden, is er in Zuid-Afrika weer een legale politieke organisatie die zwart en blank verenigt in de strijd tegen apartheid. De belangrijkste blanke organisatie in het Front is de National Union of South African Students (NUSAS). NUSAS organiseert de studenten op de blanke Engelstalige universiteiten. „NUSAS is een soort sjanbool geworden," vertelt NUSAS-voorzitster Kate Philip, die vorige week voor een bliksembezoek in Nederland was. „Er zijn maar zeer weinig blanke organisaties die zich in zo vergaande mate op verandering hebben gericht, die gekozen hebben voor een non-raciale en demokratische samenleving. Zij is in het Front de grootste blanke organisatie, met de langste traditie en met een grote mobilisatiekracht." Konkrete aanleiding voor de oprichting van het Front zijn de regeringsvoorstellen voor een grondwetswijziging, waarover de blanken zich begin november in een referendum mogen uitspreken. Doel van de wijzigingen is de kleurlingen en Aziaten via een paar pondjes macht te paaien voor het regime. De blanken behouden de werkelijke macht en de grote meerderheid in ZuidAfrika, de zwarte bevolking, blijft buitengesloten.

Bert Determeyer/UP spreid waarin namens het NUSAS studenten werden geworven voor de militaire vleugel van het ANC. In Zuid-Afrika betekent dat hoogverraad en dus levenslang („Mandela-sentence") of de kogel. Onlangs nog werden er pamfletten verspreid waarin NUSAS de missing link werd genoemd in de keten van ANC,

extra ruimte verschaft om te handelen." Gedurende enkele jaren zag het er n a a r uit dat de universiteiten wat konden peuteren aan de strenge apartheidspolitiek van de regering. Zwarten konden van de minister van onderwijs toestemming krijgen om aan een blanke universiteit te studeren als er voor h u n studierichting geen zwarte universiteit in de b u u r t was. Sommige universiteiten ontvingen die studenten met open armen. Die tijd is voorbij. Dit jaar richtte de regering de Vista-universiteit speciaal voor zwarten op. Die universiteit heeft vestigingen verspreid over het land, zodat het n u minder noodzakelijk wordt zwarten bij blanke universiteiten toe te laten en de deur dus weer dicht kan. Sommige universiteiten staan in het geheel niet te trappelen om zwarte studenten toe te laten, zoals de Afrikaanstalige universiteit van Pretoria, de grootste van het land. Zij telt ruim 16.000 blanke studenten en twee kleurlingen. Vorig jaar stelde de rektor voorzichtig voor om de post-doktorale opleiding ook open te stellen voor zwarte studenten, op

sterke groepen te vormen. De ontbinding van Polstu als landelijke organisatie weerspiegelt de polarisatie op de blanke kampussen. NUSAS en de rechtse Afrikaanse Studentebond, die door de regering wordt gefinancierd, zijn beide sterk. Daartussen is niets." Op de niet-blanke universiteiten is de situatie weer anders. „Daar is de repressie vele malen groter," aldus Kate Philip. „Op blanke kampussen is het bestaan van een studentenraad een recht, dat is daar geen p u n t van diskussie. Op zwarte kampussen moeten studenten jaar in jaar uit vechten voor zaken als een studentenraad. Daar vind je omheiningen en veiligheidspolitie. De leiding van de universiteit en de staat werken daar samen in de repressie. Wij kunnen op onze kampus openlijk aktie voeren tegen de grondwetswijzigingen, maar op de universiteit van DurbanWestville (een universiteit voor Aadaten) bij voorbeeld heeft de rektor de voorzitter van de studentenraad onlangs gebanned omdat hij de eerstejaars studenten had toegesproken over enkele landelijke politieke onderwerpen.

„Wij houden op de kampussen n u massabijeenkomsten tégen de grondswetswijzigingen," vertelt Kate Philip. „We gaan met petities rond waarin de mensen verklaren waaróm ze tegen die wijziging zijn, zodat h u n 'nee' niet gelijk gesteld kan worden met het 'nee' van de verkrampten die tegen iedere koncessie aan de niet blanken zijn." Ofschoon het klimaat op de Engelstalige kampussen betrekkelijk liberaal is in tegenstelUng tot de Afrikaanstalige kampussen, waar een Centrumpartij nog als een nette klub wordt beschouwd), moet NUSAS bij h a a r akties elke keer bijzonder voorzichtig zijn. Met grote regelmaat worden h a a r publikaties door de regering verboden. De keiharde repressie is evenwel iets afgenomen. In voorgaande jaren werden NUSAS-leiders stelselmatig zonder vorm van proces gevangen gezet of opgezadeld met jarenlange banning. (Banning betekent geen politieke aktiviteiten, geen publieke uitlatingen en geen bijeenkomsten met meer dan één persoon tegelijk.) Tegenwoordig voert het regime een slimmere politiek.

Infiltratie

„De overmatige repressie van NUSAS, zoals die in voorgaande jaren plaats vond, resulteerde in meer steun bij de studenten voor de politiek van NUSAS. Sindsdien proberen ze NUSAS te ondermijnen via infiltratie van veiligheidsagenten. Dat proberen ze voortdurend. Het betekent dat studenten in NUSAS h u n politieke strijd heel gedisciplineerd moeten voeren. Avonturen kunnen de organisatie vernietigen." „Een andere rol die de veiligheidspolitie speelt, is de rechtervleugel tegen NUSAS organiseren. Eechtse organisaties worden gefinancierd door de regering. Begin dit jaar werden in het hele land duizenden pamfletten ver-

De voorzitster van de NUSAS, Ka te Philip (Foto Werr Crone) SWAPO en PLO. Het systeem heeft jarenlang geprobeerd NUSAS te besmeuren in de ogen van blanke studenten als zijnde een ANC-frontorganisatie. Je k u n t misschien wel lachen om die pamfletten, omdat je beter weet, m a a r ze hébben effekt. Blanke studenten zijn erg bang voor geweld als een mogelijke konsekwentie van de strijd tegen apartheid. Die vrees is er. De mensen worden bang gemaakt voor NUSAS: als je je daarmee inlaat, word je gearresteerd en zo." Op de Engelstalige universiteiten zijn de mogelijkheden tot oppositie evenwel nog betrekkelijk groot. „Die universiteiten zien zichzelf in de traditie van Oxford en Eton," verklaart Kate. „Ze hebben een ster besef van akademische vrijheid. Maar het is een illusie te denken dat ze geen deel van het apartheidssysteem zijn. Ze mogen bij voorbeeld slechts kleine aantallen zwarte studenten opleiden; die aantallen worden door de regering bepaald. Maar er zit een kontradiktie in het ideologische systeem van de Engelse universiteiten dat ons

strenge voorwaarden; ze zouden er alleen mogen studeren en geen gebruik mogen maken van allerlei faciliteiten. Het voorstel veroorzaakte een woedende reaktie bij de studenten en werd massaal weggestemd.

Beweging

Toch is er wel een beetje beweging op de Afrikaanstalige universiteiten. In 1980 werd daar de Politieke Studente (Polstu) opgericht, die zich keerde tegen iedere wettelijke diskriminatie. Zij heeft het tot n u toe niet verder gebracht dan 500 leden, terwijl er op de Afrikaanstalige universiteiten 50.000 studenten zitten. Kate Philip: „Wij zagen de vorming ervan als een positieve liberale breuk op de Afrikaanstalige kampussen. NUSAS wordt daar beschouwd als te links; er zijn kampussen waar vertegenwoordigers van NUSAS niet mogen verschijnen. Polstu vulde die leemte op, maar zij is inmiddels alweer ontbonden als landelijke organisatie, omdat ze te weinig steun kreeg. Ze proberen n u eerst op de afzonderlijke kampussen

Meerderheid CvB's:

Inspraakorgaan extra is ongewenst De overgrote meerderheid van de colleges van bestuur vindt de invoering van de zgn. dienstcommissie nieuwe stijl op de universiteiten en hogescholen ongewenst. I n een brief aan minister Deetm a n schreven zy de vorige week zo'n nieuw inspraakorgaan voor het personeel niet past binnen het wetenschappelijk onderwijs, dat allang een gedemocratiseerde bestuursstructuur kent. Met de dienstcommissie heeft men voor-

Op de zwarte universiteiten worden studenten door de staat en de universiteitsleiding tezamen ve.--volgd als ze zich met onderwijt.problemen bezig houden." Het heeft NUSAS enige moeite gekost voordat zij een konsistente politiek tegen de apartheid had ontwikkeld. Weliswaar had zij ti een lange traditie van anti-apartheid, maar toch scheidden eine jaren zestig de zwarte studenten onder leiding van Steve Biko zich af, en organiseerden zich in de South African Students Organisation (SASO). „Sommige zwarte studenten vonden dat de verschillen tussen zwarte en blanke studenten vanwege de verschillende onderwijsachtergrond te groot waren. Bovendien was de situatie op de zwarte en blanke kampussen totaal verschillend," verklaart Kate Philip. „Er waren ook studenten die principieel vonden dat zwarte studenten zichzelf moesten organiseren. Die gedachte zou later ook de ontstaansgrond worden van de zwarte bewustzijnsbeweging."

Omwenteling

Soweto 1976 leidde echter tot een omwenteling. „NUSAS was totaal verrast door die opstand. Ironisch genoeg was het NUSASthema voor dat jaar: 1976, het jaar van de vrede. Die duidelijke tegenstelling was in zekere zin symbolisch voor de denktrant van de blanke studenten van toen. Ondanks h u n afkeer van de apartheid hadden ze geen besef van wat er werkelijk gaande was. NUSAS moest opnieuw h a a r positiibepalen." Die positiebepaling werd gest muleerd door de opkomst van een nieuwe zwarte studentenbeweging, de Azanian Student Organisation (AZASO). Zij werd opgericht nadat de oude zwarte studentenorganisatie SASO geheel was geliquideerd. „In de periode van repressie die in '76 en '77 optrad werden de leiders van allerlei zwarte organisaties bij elkaar in de gevangenis gezet en brachten daar enkele maanden door. De gevangenis werd een politieke leerschool waar intensief bediskusieerd werd welke fouten er gemaakt waren en welke richting de bevrijdingsstrijd zou moeten inslaan. Twee dingen werden heel duidelijk: de zwarte bewustzijnsbeweging was in zekere zin een noodzakelijke ontwikkeling geweest, maar zij had h a a r beperkingen, in de zin dat het een reaktie was op de apartheid, een antwoord dat in raciale termen plaats vond. De mensen werden het erover eens dat als je een nietraciale toekomst wilt, je een nietraciale strijd moet voeren, dat je het racisme niet per dekreet \ u n t opheffen als de strijd over is. Op dezelfde manier ontwikkelden de mensen in de gevangenis h u n gehechtheid aan demokratische principes. 2to werden demokratie en een niet-raciale politiek de onlosmakelijke principes van de basisbewegingen. Die periode van gevangenschap werd een symbool van de start van een nieuw tijdperk in Zuid-Afrika."

al het oog gehad op de situatie op de departementen, maar die verschilt daarmee fundamenteel van die bij de universiteiten en hogescholen, aldus de colleges van bestuur. De colleges onderschrijven de bedoeling van de dienstcommissie, z y vinden echter dat die moet worden aangepast aan de specifieke universitaire situatie, waarbij rekening wordt gehouden met de bestaande organen zoals het georganiseerd overleg tussen bestuur en vakbonden, het diensten werkoverleg, etc. De colleges zeggen bereid te zijn daar voorstellen voor te doen. De dienstcommissie nieuwe stijl is sinds een jaar geregeld in het algemeen rijksambtenarenreglement (ARAR). Het tevoren bestaande bezwaar dat alleen leden van vakorganisaties In een dienstcommissie konden zijn vertegenwoordigd werd ermee ondervangen. De dienstcommissie nieuwe stijl is een representatie van het gehele personeel van een departement of instelling. (J.v.d.V.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen