Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 42

AD VALVAS — 16 SEPTEMBER 1983

6

Enquête van Landelijke Commissie Academische Studievoorlichting

Scholieren denken ronduit negatief over de tweefasenstructuur De invoering van de tweefasenstructuur is gepaard gegaan met een enorme informatieverspilling. Zo luidt de conclusie uit een onderzoek naar de ervaringen van VWO-scholieren en studie-adviseurs, vlak voor de vakantie uitgegeven onder de titel „Informatie in de mist". De beeldvorming over de effecten van de tweefasenstructuur blijkt ronduit negatief en pessimistisch. En men hoeft niet te verwachten dat daar op korte termijn verandering in komt. De Landelijke Commissie voor de Academische Studievoorlichting liet in het voorjaar van 1983 een verkennend onderzoek verrichten n a a r de effecten van de invoering van de tweefasenstructuur i n het wetenschappelijk onderwijs. Welke invloed, zo wilde men graag weten, heeft deze onderwijsvernieuwing op het proces van studie- en beroepskeuze voor VWO-leerlingen en beginnende universiteitsstudenten? De Commissie constateerde dat er in dit opzicht een groot gebrek aan duidelijkheid heerst en hoopte door middel van een signalerend onderzoek de belangrijkste knelp u n t e n op te sporen ten gerieve van al degenen die zijn betrokken bij de studie- en beroepskeuze van middelbare scholieren. W a n t bij de invoering van de • tweefasenstructuur is bijvoorbeeld „van de functionarissen in deze bijna het onmogelijke verwacht, omdat ook bij hen een aantal onduidelijkheden en onzekerheden bestonden." Aldus het rapport van de Commissie. „Ook deze functionarissen moesten werken vanuit een bepaalde beeldvorming en daarbij stukjes informatie bijeen garen over de toekomstige processen die zich op grond van deze verandering in het wetenschappelijk onderwijs zouden gaan afspelen". De tweefasen wet werd op 20 januari 1981 door de Tweede Kamer aanvaard en had tot doel een stroomlijning en verbetering van het hoger onderwijs ten behoeve van meer mensen. De wet trad begin vorig collegejaar in werking en kenmerkt zich door een opdeling van de studieduur in twee fasen. De eerste fase d u u r t vier jaar en eindigt met een doctoraalexamen, de tweede fase d u u r t hooguit twee jaar en is beperkt toegankelijk. In totaal mogen studenten niet langer dan zes j a a r staan ingeschreven. In de vorige s t r u c t u u r was de gemiddelde studieduur ongeveer acht jaar met uitlopers tot meer dan een decennium. De ontwerpers van de tweefasens t r u c t u u r hadden, n a a r we mogen aannemen, het beste voor met het wetenschappelijk onderwijs en zijn studenten. Maar meteen nadat de plannen enkele jaren geleden werden gepresenteerd barstte er op universiteiten en hogescholen een felle discussie los over de zegeningen van het nieuwe ontwerp. Scepsis overheerste. In plaats van de beoogde kwaliteitsverbetering vreesden velen juist een verschraling. Bovendien had men er net enkele jaartjes herstructureren opzitten. De lust om het studieprogramma nog weer eens om te gooien en in te krimpen was heel klein. En men vond dat de invoering van de nieuwe wet in een te hoog tempo gerealiseerd moest worden.

Vanaf het begin zat het dus eigenlijk niet goed met de beeldvorming rond de tweefasenstruct u u r . En blijkbaar heeft die eerste indruk zijn sporen nagelaten in de harten van de middelbare scholieren van nu. Veel leerlingen die voor het onderzoek van de Landelijke Commissie voor de Studievoorlichting werden geënquêteerd denken dat de invoering van de tweefasenstructuur nog niet is afgerond, dat de wet veel onrust brengt en dat de universiteiten en hogescholen over het algemeen niet enthousiast waren over de invoering ervan.

Rotzooitje „Ik kan me dat wel voorstellen", zegt de Tilburgse studentendecaan drs. Carel van Nahuijs, die zitting h a d in de begeleidingscommissie

De student zal meer voorlichting e n begeleiding nodig hebben dan voorheen. Vindt 55%. En maar acht procent gelooft dat de studenten in de nieuwe opzetaneer vrije tijd zullen overhouden. Dertig procent denkt dat een studentenleven met gezelligheid even goed mogelijk blijft als in het verleden, 43% gelooft daar niks van, 27% heeft geen idee. Deze cijfers, zo vat het onderzoeksrapport samen, leiden m a a r tot één conclusie: de leerlingen van het VWO verkeren in een uiterst onzekere situatie en kleuren deze situatie zelf nog eens extra negatief en pessimistisch in. „Het algemeen beeld dat zich opdringt is, dat leerlingen die van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs afkomen de idee hebben dat ze als een soort proefkonijn gaan fungeren voor veranderin-

stelling dat het door de vele veranderingen aantrekkelijker is geworden om n a a r het hoger beroepsonderwijs te gaan in plaats van n a a r het wetenschappelijk onderwijs. Meer dan zestig procent van de toekomstige HBOleerlingen geeft toe mede door de tweefasenstructuur afgeschrikt te worden om te gaan studeren a a n een universiteit of hogeschool. Ook gelooft bijna niem a n d dat door de tweefasens t r u c t u u r méér mensen de kans krijgen op een universitaire opleiding. Kennelijk, meent het rapport, zijn de leerlingen en studenten in h u n 'complexe situatie' niet meer In staat om ook de lichtpuntjes waar te nemen. Terwijl ze toch de intentie hebben om er voor zichzelf het beste van te maken. Van Nahuijs: „Inderdaad, de positieve kanten die er toch zeker a a n de tweefasenstructuur zitten worden door bijna niemand herkend. Ik vrees overigens dat de mogelijkheden voor een positieve ontwikkeling n u ook nauwelijks worden benut. De beoordeling a a n het eind van de propedeuse bijvoorbeeld wordt in de praktijk inderdaad vaak alleen als selectiemiddel gebruikt, terwijl die juist was bedoeld als stimulering voor de student om een zo verantwoord mogelijke keuze te maken". De meest hardnekkige misvatting rond de tweefasenstructuur is wel de mening dat de wet is voortgekomen uit bezuinigingsoverwegingen. 57% van de ondervraagden denkt „zeker wel" dat dat het geval is, 24% „misschien wel".

Absorberen „Deze hele gang van zaken", aldus het onderzoeksrapport, „zou wel eens kunnen duiden op een in de toekomst veel nauwlettender in het oog te houden opgave voor voorlichting aan scholieren. In plaats van een overstelpende hoeveelheid informatie over allerlei details, zal wellicht een begeleiding en voorlichting met minder informatie doch met een meer sti-

^^=r=3=F^

Commissielid drs. J. C. H. C. van Nahuijs: „Op korte termijn geen andere beeldvorming te verwachten. (Foto: Rien Siers/Tilburg) van het onderzoek. Van Nahuijs is ook lid van het dagelijks bes t u u r van de Landelijke Commissie voor de Academische Studievoorlichting. „Het vorig jaar", zegt hij, „moesten veel faculteiten beginnen met een propedeuse die nog maar net in de steigers stond. Zoiets voelen de studenten. Ze denken: dat is m a a r een rotzooitje daar. En de schooldecanen van het VWO kregen steeds maar van de universiteiten te horen dat men nog niet helemaal klaar was. Bovendien is het natuurlijk niemand ontgaan dat de tweefasenstructuur vanaf het allereerste begin veel weerstand heeft opgeroepen". Driekwart van de ondervraagde leerlingen vermoedt dat de tweefasenstructuur hen zal dwingen om harder te werken. 69% neemt voorzichtig aan dat leerlingen met middelmatige prestaties op school het op de universiteit nieuwe stijl moeilijker krijgen dan vroeger. Bijna de helft van de respondenten gelooft nauwelijks dat de tweefasenstudent een betere kans heeft op de arbeidsmarkt d a n de tot n u toe afgestudeerde.

gen in het onderwijs, waarbij de uiteindelijke uitkomst in elk geval betekent dat je niet evenveel waard bent als vroeger, wanneer je afstudeerde aan een universiteit of hogeschool".

Verbazing De onderzoekers verbazen zich een beetje over deze negatieve beeldvorming. De respondenten blijken totaal voorbij te zien aan de positieve bedoelingen van de tweefasenstructuur. Dat geldt voor de middelbare scholieren die bijvoorbeeld alleen maar oog hebben voor de selectieve functie van het propedeusejaar. Slechts drie en twintig procent heeft een beeld van de functie van deze propedeuse zoals die in de wet omschreven staat, dat wil zeggen met onder andere een selectiefunctie én een oriëntatiefunctie. Maar die indruk heerst ook bij de ondervraagde groep van eerstejaars universiteitsstudenten. Daar is de beeldvorming zo mogelijk nog negatiever. Niet minder dan 49 procent van alle leerlingen onderschrijft de

Denksport „Go" „Go" is een uit het Verre Oosten afkomstige denksport. De Amsterdamse Go-club organiseert op een aantal donderdagavonden beginnerscursussen, die beginnen op 20 oktober. De eerste avonden zijn gratis, daarna kost het ƒ 40.-, inclusief cursusstencils en een jaarabonnement van de Nederlandse Oo-bond (plus tijdschrift). Plaats: mensa H'88, Herengracht 88, tijd: 20.00 uur. Inlichtingen: Peter Zandveld tel. 020-152 941.

Beroepsadvies Voor iedereen die wil werken als adviseur, therapeut, docent, geneeskundige of hulpverlener, bestaat sinds juni in Lelystad een adviesbureau voor alternatieve beroepskeuze en loopbaanstrategie: „Werk-Wijzer". Via persoonlijke adviezen en workshops

mulerende werking met betrekking tot het zorgvuldig absorberen van de aanwezige informatie, inclusief de indrukken die vanuit maatschappelijke discussies worden verkregen, kunnen worden gestimuleerd". Het zou kunnen ztjn, meent de Landelijke Commissie voor Academische Studievoorlichting, dat de eindexaminandi „in groten getale" niet in staat zijn om de stortvloed aan informatie, die ze over zich krijgen uitgeschud, te verwerken. Betere kennis van onderdelen van de tweefasenwet leidt bUjkbaar niet tot een zorgvuldiger beoordeling ervan. Er vormen zich gedachtenketens die een eigen, onuitroeibaar leven gaan leiden. Zoals: de tweefasens t r u c t u u r verlaagt de arbeidsmarktwaarde, het eindniveau is lager, het HBO is misschien wel aantrekkelijker, het wetenschappelijk onderwijs schrikt de mensen af, enz. Ook de voorlichting vanuit de universiteiten en hogescholen zelf is niet bij machte gebleken om deze negatieve ontwikkeling tegen te gaan. Carel van Nahuijs: „Er is op dit moment sprake van een informatiejungle. Het is echt nodig dat er een standaardisatie van de voorlichting komt. Ik ben voor de oprichting van een landelijk dienstverleningscentrum dat de informatie over de tweefasen gaat coördineren. Dat zou een flinke tijdsbesparing opleveren voor studieadviseurs en decanen. Die kunnen zich dan beter concentreren op een nauwkeurige begeleiding van de scholieren in h u n keuzeproces. Zoals het rapport ook zegt: de informatieverschaffing moet worden ingeperkt in ruil voor een versterking van de directe begeleiding van de leerlingen. De leerlingen moeten actief leren zoeken n a a r de juiste informatie. En dat kan pas goed als dat niet een geïsoleerde gebeurtenis is maar een onderdeel van het leerplan". Volgens Van Nahuijs is er op korte termijn geen grote verandering in de negatieve beeldvorming over het wetenschappelijk onderwijs te verwachten: „Je moet niet vergeten dat de taakverdelingsoperatie er nog eens bij komt. Dat vergroot alleen maar de onduidelijkheid. Stel dat je n u tandheelkunde wilt gaan doen. Dan weet je toch helemaal niet meer waar je aan toe bent?" (UP, Tilburg, Twan Geurts). Informatie in de mist. Een verkenning van beelden en ervaringen van leerlingen en studenten rond de invoering van de tweefasenstructuur op universiteiten en hogescholen. Een onderzoek, uitgevoerd door Bosboom en Hegener. Amsterdam, juni 1983.107 blz.

t r a c h t Werk-Wijzer op een nieuwe manier energie, kennis en kunde van cliënten zo goed mogelijk te benutten. Voor mensen die meer duidelijkheid willen ovei h u n doelmatigheid, beroep, bestemming of taak in het leven is een gratis brochure beschikbaar. Deze is aan te vragen bij Adviesbureau Werk-Wijzer, Horts 3106, 8225 NA Lelystad, tel.: 0320033220.

Eerste Flipo-avond met Henk van Ulsen Het Flipo-kafé (het homo- en lesbisch netwerk van de VU) organiseert ook dit jaar weer h a a r maandelijkse avonden. Op de eerste Flipo-avond van het nieuwe seizoen zal voor ons optreden Henk van Ulsen. Hij brengt zijn programma „Spelen met woorden", een licht literair programma, waarin de taal centraal staat, hardop-denkend en uit het hoofd gelezen, werk van o.a. Ida Gerhard, Vasalis, Liselore Gerritsen, H u u b Oosterhuis, Hans Lodeizen, Gerard Reve en Simon Carmiggelt. Het programma vindt plaats op 21 september om 21.00 u u r precies en d u u r t twee maal drie kwartier met een pauze van een half uur. De toegang is als vanouds gratis en ook de plaats is hetzelfde: PH '31 (Prins Hendriklaan 31, Amsterdam). Na afloop k u n n e n jullie nog gezellig kletsen in het kafé van P H '31.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen