Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 188

AD VALVAS — 9 DECEMBER 1983

6

meer moeten uitgeven zal de roep komen er paal en perk aan te stellen. Maar die vraag speel ik door a a n de politiek. Die bepaalt ook dat de ambtenaren 3 procent achteruitgaan. Dat vind je volgend jaar hier weer terug."

Drs. J. M. C. M. van Schoten, directeur Studiefinanciering:

Op den duur worden beurzen op het bijstandsniveau afgestemd „Het is niet zo dat we bij wijze van spreken nu tien mensen een ijsje van een gulden geven en als er volgend jaar honderd mensen om ijs vragen we ze dan een ijsje van een dubbeltje geven." Als het aan de directeur Studiefinanciering drs J. M. C. M. van Schoten ligt leiden meer aanvragers niet tot lagere beurzen. Dan moet er maar meer geld komen, is simpel gezegd zijn redenering. Meer ambtenaren om extra aanvragen te verwerken zitten er in ieder geval niet in, daar is zeker geen geld voor. „Intern moeten we procedures zo gaan stroomlijnen dat de zaak werkbaar blijft," lost Van Schoten ook dit probleem op. Allerwegen staat zijn bedrijf onder toenemende druk, maar erg onder de indruk lijkt de directeur daarvan niet te zijn. „Voor andere overheidsdiensten geldt hetzelfde. En die zul-

len ook wel door die paar magere jaren heenkomen." Sinds een jaar is hij de baas van de Groninger beurzenfabriek, een jaar waarin hij onder meer v a n zijn baas moest horen dat diens kollega's in het kabinet geen geld over hebben voor dat veel besproken nieuwe stelsel. Dat lag, geeft Van Schoten toe, in ver uitgewerkte vorm klaar. Ruim een jaar werk van de beleidsafdeling in Groningen is voor niets geweest. Een situatie die zich niet zal herhalen. „Je k u n t op dit moment niet meer alles zetten op zo'n nieuw stelsel. We moeten twee sporen berijden, naast het ontwikkelen van nieuwe plannen moeten we de problemen van het bestaande stelsel te lijf gaan." Dat laatste betreft een operatie die stroomlijnen heet. Door meer gebruik te maken van de komputer, administratieve procedures te vereenvoudigen en minder uitzonderingen op de regels toe te laten moet het rendement omhoog. „We moeten proberen of de formulieren niet toch eenvoudiger kunnen worden, zodat we er minder retour moeten sturen." Een voorbeeld waar minder uitzonderingen mogelijk zijn is de problematiek van gehuwden/samenwoners/economische eenheden. In tegenstelling tot de huidige regels moet je zo'n probleem met één of twee regels kunnen

aanpakken. Nu is er nog een oerwoud, waar ook de mensen zelf het inzicht in verliezen," aldus een optimistische Van Schoten. Behalve dat het stijgende aantal aanvragen door deze maatregelen beter „verwerkt" zal kunnen worden, zal ook de campagne (de grote berg met honderdduizenden aanvragen, die in betrekkelijk korte tijd verwerkt moet worden) beter verlopen. „Zoals het nu verloopt ben ik redelijk tevreden, m a a r je hebt pas echt een goede campagne wanneer iedereen voor het begin van het studiejaar zijn geld heeft. Behoudens late indieners natuurlijk." De politiek kan veel verweten worden, maar geen desinteresse voor studiefinanciering. Regelmatig zijn er Kamervragen: wanneer er een nieuw stelsel te verwachten is, hoe het zit met vertraging in de uitbetaling, wat er gedaan wordt aan klachten van de ombudsman. Diezelfde politiek zal moeten beslissen, aldus Van Schoten, waar het heen moet met het stijgend financieel beslag, dat studiefinanciering op 's Rijks schatkist legt.

Pot is leeg „Het budget voor onze toelagen loopt op. Je kunt proberen wat te doen aan het groeiend . aantal aanvragen. Het is moeilijk geld rechtvaardig te verdelen. Ook al is dit jaar de beurs voor WO-studenten gedaald, er moet een relatie met de levenskosten van de

Studiefinanciering bedrijf met 1,2 miljoen klanten Termen als „de jaarlijkse campagne", „ons bedrijf" en „onze klanten" doen een mens aan de Groninger skyline eerder speuren naar de suikerfabriek dan naar het eveneens opterende Rijkskantorencomplex. Toch nemen ambtenaren deze woorden regelmatig in de mond, ambtenaren die via hun directeur direct onder minister Deetman vallen. Aan de Kempkensberg in Groningen staat hun fabriek, die toelagen produceert: de Centrale Directie Studiefinanciering. s t u d e n t e n in HBO en WO trekken in de media de meeste aandacht omdat h u n beurzen worden gekort en nog steeds financieel afhankelijk zijn van h u n ouders. Bij de dienst Studiefinanciering staan ze zeker niet op de eerste plaats. 30 september jongstleden waren r u i m over de 400.000 toekenningen berekend voor het secundair onderwijs, tegenover respectievelijk 76.000 en 57.000 voor HBO en WO, en ook verreweg het meeste geld gaat dit studiejaar weer naar ouders, van wie de kinderen een van de scholen uit de Mammoetwet bezoeken. Inclusief de terugbetalers staan er n u ruim 1,2 miljoen klanten in het computerbestand. Deze informatie verstrekt de heer H. A. Kamerbeek, eerstverantwoordelijke voor publiciteit en voorlichting. Ook zijn aandacht

gaat voor een zeer aanzienlijk deel van zijn tijd uit n a a r het secundair onderwijs. „Daar zijn de tegemoetkomingen in de studiekosten nog lang niet voldoende bekend, of hebben mensen nog valse schroom om een tegemoetkoming aan te vragen. HBO en WO hebben decanen in dienst, die het vaak nog beter weten dan wijzelf hier. We zijn dit jaar daarom weer als waanzinnigen bezig met voorlichting op en aan scholen. En ik zeg met opzet waanzinnig, want nuchtere rekenaars houden ons wel eens voor dat meer bekendheid ook meer toekenningen betekent, dus meer kosten. Maar het gaat tenslotte om geld waar mensen recht op hebben". Juist dat recht op geld maakt mensen hongerig naar informatie, zeker wanneer het vermoeden bestaat dat er iets mis loopt. Een bureau met zeven medewerkers behandelt alle telefoontjes met algemene vragen. Bovendien komen er jaarlijks zo'n 15.000 mensen langs bij de balie. Twintig procent van deze mensen heeft daar een lange reis voor over, tot een van buiten de drie noordelijke provincies. „Het zijn vooral mensen die geen vertraging willen riskeren, die zeker willen weten dat h u n formulier goed is ingevuld, die zoveel moeite doen om hier langs te komen. Verder proberen ze ook te helpen de samenhang duidelijk te maken met andere regelingen, zoals de kinderbijslag," vertelt de heer^ Straatman, hoofd van de informatie-afdeling.

Studiefinanciering, die grotendeels terug te voeren waren op de slechte telefonische bereikbaarheid. „Daar hebben we dit jaar verbetering in gebracht", merkt S t r a a t m a n op. Op de toekenningen staat een telefoonnummer dat rechtstreeks verbinding geeft met de toekenningsafdeling, waardoor de overbelaste telefooncentrale wordt gepasseerd. Op iedere toekenningsafdeling staat n u een computer-terminal, geflankeerd door twee telefoons voor binnenkomende vragen. De capaciteit om vragen te beantwoorden blijft evenwel beperkt, moet Straatman's chef Kamerbeek toevoegen. „Ons telefoonn u m m e r wordt 8000 keer per week gedraaid en we werken hier met 260 mensen. Als we alles gaan beantwoorden, komen we aan ons normale werk niet meer toe. Toen De Volkskrant onlangs meldde volstrekt foutief - dat de gehuwdentoelage was afgeschaft, toen lag een dag lang door de telefoontjes ons hele bedrijf plat. Zto vertraagt het werk en dat is weer

Klachten Informatie is desalniettemin moeilijk verkrijgbaar. De nationale ombudsman registreerde vorig jaar tientallen klachten over

(Foto: Elmer Spaargaren EFG)

Debiteuren

Drs. Van Schoten, directeur Stwdiefinanciering (Foto: Elmer Spaargaren EFG) studerende blijven. Maar wat gedacht van de oudere leerlingen in het Middelbaar Beroepsonderwijs. Die kunnen we nu hoogstens een tegemoetkominkje geven van een paar honderd gulden. Terwijl h u n leeftijdgenoten van de universiteit veel meer krijgen. Eigenlijk willen we vanaf 18 jaar alles gelijk trekken. Zo'n maatregel als het gelijktrekken van de beurzen van studenten jonger dan 21 jaar met de RWW-uitkering vind ik dan ook een soort erkenning dat die mensen niet minder kosten hebben dan iemand in de bijstand. Dat de beurzen van studenten niet worden opgetrokken tot dat niveau wordt dan oneerlijk gevonden. Maar daar hebben we gewoon geen geld voor." Ondanks dat de Tweede Kamer het plan dit jaar afstemde gelooft Van Schoten vast dat er op den duur een afstemming op RWW-niveau zal komen. Los van het niveau van de studietoelagen ziet hij het spanningsveld toenemen. „Naarmate we

goed voor zoveel nieuwe klachten en telefoontjes". Niet alleen de informatievraag is de laatste jaren enorm toegenomen. Ook het aantal mensen dat aanspraak kan maken op een Rijksstudietoelage is groeiende. In het studiejaar 1980/1981 werden in het WO 49.215 toelagen uitgekeerd, de raming voor 1983/1984 bedraagt 60.000. Toch zal het aantal ambtenaren dat in de studiebeurzenfabriek werkzaam is de komende jaren eerder af- dan toenemen.

Automatisering Verwerking van al die aanvragen kan alleen maar door ruime gebruikmaking van de computer. Op het vlak van automatisering neemt de Directie Studiefinanciering een voortrekkerspositie in bij de rijksoverheid. Waar de belastingdienst nog immer moddert met dossiermappen, die slechts met de hand zijn na te slaan, zit studiefinanciering sinds 1976 online op de computer. Alle gegevens zijn - uiteraard alleen door ambtenaren die daartoe gerechtigd zijn - direct oproepbaar. Gemiddeld is er één terminal op twee ambtenaren beschikbaar. Terwijl een instructeur, die ambtenaren vertrouwd maakt met het computersysteem, als voorbeeld een formulier van de fictieve heer Bokke, P.O.O.T. in het systeem invoert komt de grote grief van Studiefinanciering aan het adres van het publiek n a a r

Behalve dat lagere lonen en uitkeringen meer beursbetalingen tot gevolg hebben, leveren ze afgestudeerden extra problemen op bij de terugbetaling. De Centrale Directie Studiefinanciering heeft een kwart miljoen van dat soort debiteuren, die jaarlijks iets van 150 miljoen gulden aan het budget bijdragen. Tien procent van hen heeft momenteel problemen met de terugbetaling. „In toenemende mate worden we gedwongen individuele regelingen te treffen. En te verwachten is dat de grote bulk van de probleemgevallen nog in de twee jaar wachttijd n a het afstuderen zit. In de toekomst zullen veel mensen tot in lengte van jaren door die schuld achtervolgd worden. Mijn stelling is dan ook dat daar wat aan moet gebeuren. Op een gegeven moment moet een p u n t achter die betalingen gezet kunnen worden. Je k u n t mensen niet tot h u n dood achtervolgen. We zijn hiermee bezig - konkreet wil ik niet worden - want ik wil niemand blij maken met een dode mus." Deze en diverse andere veranderingen in het studiefinancieringsstelsel staan ons dus te wachten. Betekent dat ook dat de knopen snel doorgehakt zullen zijn? Van Schoten: Het vereenvoudigen van het stelsel kost ons eenpaar jaar. Bepaalde wijzigingen moeten dooor het parlement worden goedgekeurd. Dat doe je niet een-twee-drie. Bovendien moeten we niet onze hele kapaciteit op dat soort plannen zetten. Dan kunnen we wel bezig blijven." (UP/Martin Broesterhuisen)

boven: De foutief of onvolledig ingevulde formulieren. Veertig procent van de binnengekomen stukken moet terug omdat er iets niet deugt. Daartegenover staat de klacht van het publiek, dat de formulieren zo ingewikkeld zijn: „We kunnen ei* niets aan doen. We vragen wat we van hogerhand vragen moeten. Inkomensgegevens kan lang niet iedereen even gemakkelijk verstrekken, voor de hoogte van de toekenning zijn ze echter onontbeerlijk". Dat uitrekenen van die toekenning is, als alle gegevens, eenmaal in de computer zitten, slechts een kwestie van een simpel commando, 's Nachts, wanneer de computers in Apeldoorn het niet zo druk hebben, wordt uitgemaakt hoeveel geld er wanneer op welke girorekening gestort wordt. Zo'n 15.000 formulieren mogen jaarlijks met de fiscale dossiers vergeleken worden. Dit aantal is beperkt omdat de belasting nog bijna geheel met de hand werkt. Omgekeerd mogen de FIOD en de Raden van Arbeid binnen bepaalde grenzen in de studief inancieringsbestanden neuzen. Deze fiscale controle is niet alleen van belang voor aanvragers, maar voor ook terugbetalende exstudenten. Steeds vaker kunnen deze h u n verplichtingen niet voldoen, bijvoorbeeld door langdurige werkloosheid. Volgende maand wordt, horen we, een nieuw systeem ingevoerd. Probleembetalers krijgen dan een standaardvragenlij st. Een andere grief, van de clientèle is het zoekraken van stukken. Alles wat binnenkomt wordt verwerkt op de computer. Het invoeren wordt dubbel gecontroleerd, formulieren worden in „pakjes" van vijftig gecodeerd. Blijkt de volgende dag het nachtelijk rekenwerk minder dan vijftig resultaten opgeleverd te hebben, dan is vrij goed terug te vinden welk stuk is zoekgeraakt. Dat de klachten desondanks doorgaan wordt geweten aan de grote aantallen. Op meer dan een half miljoen aanvraagformulieren zijn zelfs een paar honderd fouten een klein aantal vindt men aan de Kempkensberg. (UP/Martin

Broesterhuisen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen