Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 371

5

AD VALVAS — 6 APRIL 1984

Indringend filmpje voor criminologie-onderwijs en Amnesty

Wat gebeurt er als je wordt gearresteerd? Een ME'ér met de wapenstok in de aanslag, klaar om op een kraker los te rammen alvorens hem te arresteren. Even later een romeinse soldaat met de wapenstok geheven op het moment dat Jezus Christus wordt gearresteerd. Het eerste beeld ontleend aan de actualiteit, een foto. Het tweede een historische momentopname, een Jeroen Bosch-achtige schildering. Beide fragmenten uit de nieuwste film-diaserie van'prof.Herman Bianchi en AVC-fotograaf Peter Wolters. Snel opeenvolgende door animatie filmische diabeelden geven uitdrukking aan het thema „arrestatie". Geen natuurgetrouwe weergave van de realiteit maar een surrealistische verbeelding van wat er gebeurt als iemand wordt gearresteerd. Bianchi en Wolters waren samen met Roel Bergsma al een tijd met dit filmpje voor het criminologie-onderwijs bezig toen Amnesty International vroeg of zij niet iets wilden maken over „martelen", het thema van een vandaag te houden internationale manifestatie over dit onderwerp. Mensen van Amnesty hadden een eerder filmpje van hen over gevangenissen op de IKON-tv gezien en zagen wel wat in dit nieuwe expressiemiddel. Bianchi: „Amnesty heeft al duizenden documentaires over dit thema. J e ziet met de rug n a a r het scherm een gevangene het relaas doen van zijn mishandeling, vervolgens de plaats waar het gebeurde en ten slotte een Pinochet-achtige figuur die vertelt dat het allemaal wel losloopt. De mensen raken daarop uitgekeken, ze weten het nu wel. Onze dia-productie is veel aangrijpender. De beweging van film leidt de mensen af. Fotografie zoals in onze productie toegepast maakt meer indruk." We zien hoe een jongen die zojuist nog een pilsje zat te drinken op het Leidseplein opeens merkt dat hij wordt geschaduwd. Geschrokken staat hij op en stapt haastig een tram in. Loopt als een angstige schim door verlaten straten. Een politieauto stopt, hij wordt overmeesterd. Komt terecht in een situatie van totale vervreemding. Nadert de grens tussen realiteit en waanzin. Arriveert in een droomwereld van angstige beel-

Jaap Kamerling den. Kwaadaardige sujetten met griezelige maskers omringen hem. Zijn het politiemensen of figuren uit de onderwereld? De grenzen tussen beiden vervagen in deze film. Politiemensen, rechters en artsen kunnen ook tot misdaad vervallen. De overheid die om politieke redenen zijn onderdanen informatie wil ontfutselen vervalt gemakkelijk tot technieken als marteling. „Elke staat dient regelmatig zijn ondervragingsmethoden te herzien als het personen betreft die van h u n vrijheid zijn beroofd," staat er in fraaie volzinnen, door de Verenigde Naties opgesteld. Dat is niet voor niets.

Rechters en artsen Aan het slot van de film wordt de gefolterde jongen, verdinglijkt tot een pop, n a a r de duinen weggevoerd door een stoet rechters, politiemannen en een arts. Ze weten niet wat ze met h u n slachtoffer aarrmoeten. De tocht door de duinen symboliseert de misdadige zinloosheid van h u n werk. Wie werden er vroeger ook weer in de duinen terechtgesteld? Even tevoren halen rechters h u n schouders op als ze bij de zielloos verpopte jongen staan. „Wij kunnen er ook niets aan doen." Bianchi: „Als de rechterlijke macht op de hele wereld zou weigeren bekentenissen die ook m a a r onder de geringste psychische of fysieke druk zijn afgedwongen te aanvaarden zou het afgelopen kunnen zijn met het martelen." Over de arts in de stoet: „Ook de medische stand gaat niet vrijuit.

(foto AVC/VU). Er zijn artsen, die controleren of het slachtoffer n a een marteling geen hartaanval of zo heeft opgelopen zodat de beulen nog even verder kunnen." Het nieuwste rapport van Amnesty signaleert dat in bijna honderd landen gemarteld wordt. Ook in Nederland? Bianchi: „Wat denk je van het opsluiten in geluidsdichte cellen. Die dingen heb je in ons land en worden dus gebruikt." Het filmpje is met opzet vrij gehouden van goedkope effecten. Geen martelscènes in het onderaardse gangenstelsel van de VU, waar de film voor een deel is opgenomen, het martelen wordt slechts indringend gesuggereerd. Verhoren onder fysieke en psychische dreiging. Geen tomatenketchup. Anders dus dan de steeds gruwelijker wordende popvideofilmpjes met goedkope trucages. Angstaanjagend slagwerk van Willy Goudzwaard begeleidt dit suggestieve filmpje.

Iedereen kan beul worden Bianchi is al weer met een volgende productie bezig. Groed leermateriaal in het criminologie-onderwijs. Op andere universiteiten bestaat ook al vraag n a a r dit nieuwe leermiddel. Het volgende filmpje gaat over het kwaad van de misdaad. Bianchi denkt daarbij niet alleen a a n de gevangene m a a r net zo goed aan overheidsfunctionarissen die „even rotte dingen doen". ,,Dat is al duizend keer gezegd, een cliché geworden, maar n u wordt het eens in beelden uitgedrukt. Die lui van de Warmoesstraat staan niet zover van de mensen af die ze in de kraag moeten pakken. Ze moeten immers om met die mensen te kunnen omgaan hen tenminste kunnen begrijpen. Je k u n t iedereen concentratiekamp-beul maken, tot de heilige Pranciscus toe. Onderzoek heeft dat uitgewezen. Als je

Hoogleraren natuurwetenschappen VU:

Alleen toegepast onderzoek doen waar dat mogelijk is Toegepast onderzoek hoort ook op de universiteit thuis. Niet alleen om het geld, maar ook om de kwaliteit van de opleiding te verhogen. Hierover waren een aantal hoogleraren uit de faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen het in grote lijnen eens tijdens een forumdiscussie als afsluiting van het facultair studium g e n ^ rale over vermaatschappelijking van natuurwetenschappelijk onderzoek. Voor dit forum was uit iedere subfaculteit een hoogleraar uitgenodigd die succesvol is in het aanboren van de derde geldstroom. Dat was te merken in de discussie waarin regelmatig werd opgemerkt dat de maatschappij natuurlijk niet de industrie is en men vervolgens hoofdzakelijk over het bedrijfsleven sprak.

Prof. Joh. Blok (biofysica) was de enige die waarschuwde voor te veel toegepast werk op de universiteiten. Volgens hem moet er vooral fundamenteel onderzoek plaatsvinden op terreinen die maatschappelijk gezien van belang zijn. Als voorbeeld haalde hij zijn eigen onderzoeksgebied aan, beschadiging van DNA door straling. De organisatie van de universiteit is ook niet geschikt voor het doen van toegepast onderzoek vindt Blok. Volgens de chemicus U. A. Th. Brinkman zijn de universiteiten wel gedwongen om zich meer op de toepassingen te richten. Daarmee kan men namelijk wat extra geld binnenhalen wat in deze tijden zeer welkom is. Hij pleitte voor een soort middenweg tussen fundamenteel en toegepast onderzoek. De onderzoeker kiest binnen een zuiver wetenschappelijk programma voor een richting waar toepassingen

zijn te verwachten en zoekt steun bij derden voor die onderdelen die direct toepasbaar zijn. Op deze manier kan contractresearch uitgroeien tot contactresearch, waarbij niet het geld vooropstaat, m a a r de contacten tussen de mensen die het fundamentele werk doen en de mensen die de kennis toepassen. Het is n a t u u r lijk wel zo dat het ene vak zich hiervoor meer leent dan het andere. De forumleden benadrukten ook steeds dat alleen daar toegepast werk moet gebeuren, waar het mogelijk is.

Onderwijs

s t u d e n t e n blijken erg gemotiveerd te zijn om te werken aan projecten waar men ook leert wat de toepassingen (kunnen) zyn van al het wereldvreemde werk dat ze dagelijks verrichten. Dat was de mening van de geneticus E. Veltkamp.

Het onderwijs wordt volgens hem beter en interessanter als de studenten zien hoe wetenschap in de maatschappij functioneert. Meestal ziet men op de universiteit slechts een klein stukje van de lange rit, die een wetenschappelijke vraagstelling aflegt tot hij zichtbaar is geworden in de etalage van een winkel. Door meer toegepast werk te doen en bijvoorbeeld een stage te lopen in een bedrijf krijgt een student meer van dit proces te zien. De ervaring van Veltkamp en andere hoogleraren is dat studenten dit waarderen en ook meer kansen hebben op de arbeidsmarkt als ze wat meer om zich heen kijken en wat minder door een microscoop turen. Wil men werkelijk weten wat de rol van de wetenschap in de samenleving is dan moet men dus n a a r buiten en ook de buitenwereld binnenhalen. (M.d.H.)

mensen de gelegenheid geeft te martelen op volkomen weerloze anonieme personen gaat bijna iedereen voor de bijl uiteindelijk. Het beruchte Stanford-experiment toont dat aan. Twee groepen werden geformeerd: gevangenen en bewakers. Vervolgens werd tegen de bewakers gezegd: je mag alles doen wat je maar wilt met die gevangenen. Na vier dagen moest het experiment gestopt worden omdat het uit de hand dreigde te lopen. De proefpersonen waren bijna gek geworden. Zoiets zegt ook wel wat over nazibeulen. Als Hitler niet de macht had gekregen waren dat misschien wel rustige tabakswinkeliers geworden. Wie weet wie straks de gelegenheid krijgen? Mensen van wie je het niet zou verwachten gingen de fout in, van wie je het wel zou verwachten niet, zei een verzetsman mij eens. 'Wie staat ziet toe dat hij niet valle' staat er niet voor niets geschreven."

AR-advies: 10 Studiestops Er zijn voor het komende studiejaar studentenstops nodig voor tien studierichtingen. Eén meer dan vorig jaar. Nieuw is die voor technische bedrijfskunde aan de TH's in Eindhoven en Enschede. De Academische Raad heeft dit voorgesteld aan minister Deet-" man. Voor 4 studies worden nog plaatsingscommissies nodig geacht. De minister moet volgens de Baad de overige 17 plaatsingscommissies opheffen omdat die geen bestaansreden meer hebben. De Academische Raad adviseert een numerus fixus voor: geneeskunde (1810; verwachte belangstelling 3101); diergeneeskunde (175; v.b. 826); tandheelkunde (415; v.b. 314); gezondheidswetenschappen (250; v.b. 171); alg. gezondheidszorg (75; v.b. 65); theaterwetenschap (115; v.b. 292); industrieel ontwerpen (160; v.b. 509); informatica (1115; v.b. 1203); technische bedrijfskunde (430; v.b. 498) en bedrijfskunde (400; v.b. 430). Voor Engels, rechten, economie en farmacie vindt de Academische Raad een plaatsingscommissie noodzakelijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen