Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 112

AD VALVAS — 21 OKTOBER 1983

10

Onderzoek naar racisme in schoolboeken gepubliceerd in honderdste SUA-uitgave

Racisme en het eigen gelijk „Onze onderzoeksresultaten zijn wellicht niet erg verrassend, maar wel onrustbarend: Voorstellingen die we als mogelijke ondersteuning van racisme beschouwen, voorstellingen waarin de westerse liefdadigheid, de westerse technologie, de westerse vrijheid, de westerse democratie, het westerse gezin, kortom de westerse beschaving als een superieur stadium van menselijke vooruitgang wordt verheerlijkt, zijn bepalend voor de inhoud van de meeste schoolboeken," zei Peter Reinsch bij de presentatie van „Racisme in schoolboeken", dat hij samen met Harry van den Berg schreef en als honderdste boektitel verscheen bij uitgeverij SUA. I n het boekje, dat als ondertitel „het gladde ijs van het westers gelijk" meekreeg, wordt verslag gedaan van een in 1980 gestart onderzoek door een groepje VU sociologiestudenten naar de inhoud van vijf en twintig leerboeken, die gebruikt worden in de vijfde en zesde klas van twee lagere scholen in Amsterdam. Bij het analyseren van deze boeken stel— den de onderzoekers zich de~" vraag: „Op welke wijze worden ethnische minderheden en Derde Wereldlanden beschreven in schoolboeken en in hoeverre komen ideologieën voor in deze schoolboeken die een ondersteuning respectievelijk afbraakmiddel zijn voor racistische voorstellingen?" En met een dergelijke vraagstelling begeven de onderzoekers zichzelf ook op glad ijs, gezien de bespreking in dit boeide in de Volkskrant van zaterdag 15 oktober, waarin de onderzoeksresultaten „heel erg mager zo niet krankjorem" genoemd worden. Maar ook binnen de universiteit zelf waren al problemen gerezen toen een subsidie voor een vervolgonderzoek afgewezen werd onder andere omdat het onderzoek teveel vooringenomen standpunten zou hebben. Wel, wat is er aan de hand met dit onderzoek? Een canard van de eerste orde, waar met veel verbaal geweld open deuren ingetrapt worden of worden wellicht minder bekende en voor de hand liggende analysepaden bewandeld, waarvan een leek op het eerste gezicht de relevantie ontgaat? Ik ben geneigd voor het tweede te kiezen en daarbij vooral de theoretische benadering interessant te vinden. Een belangrijk manko van de konkrete analyse is namelijk dat alleen de inhoud van het lesmateriaal bekeken is los van de werkelijke onderwijssituatie, waar de feitelijke overdracht van ideologieën plaatsvindt; een manko overigens wat de auteurs zelf konstateren en waarnaar ze

Dirk de Hoog graag verder onderzoek zouden willen doen.

Kader Het onderzoeksprojekt „Racisme in schoolboeken", staat in een breder kader van onderzoek n a a r de overdracht van ideologieën in onze samenleving. Eerder was Harry van den Berg bijvoorbeeld mede-auteur van een onderzoeksverslag n a a r televisiebe-

richtgeving. Binnen dit brede projekt wordt aangesloten bij stromingen in de sociale wetenschappen die ideologie minder zien als een uitgewerkt stelsel van normen en waarden, dogma's en leerstellingen, kortom een sluitende wereldvisie, wat een gangbare benadering is, als wel bij de opvatting dat ideologie meer gezien moet worden als belevingswereld van een groep of individu, de alledaagse interpretatie van de wereld om ons heen. En daarbij zijn juist subtiele, onderliggende waarderingsschema's van doorslaggevend belang. Maar ook op het gebied van theorievorming over racisme speelt zich het een en ander af. Het klassieke racisme, de biologische rassenleer, die onder andere opgang maakte onder het nazisme zal men niet zoveel meer aantreffen. Uitspraken als: Negers zijn dom, omdat ze zwart zijn, zal men dan ook niet of slechts bij hoge uitzondering in (school)boeken tegenkomen. In plaats daarvan zijn echter wel legio voorbeelden te vinden van cultureel racisme: iemand is niet anders (lees slechter) vanwege ras, of huidskleur, maar vanwege zijn of haars afkomstig-

heid uit een andere cultuur. Ik denk dat een club als de Centrumpartij een belangrijk deel van het succes daaraan dankt, namelijk de ideologie „Buitenlanders zijn niet slechter, maar wel anders". Waar de onderzoekers dan ook met name in geïnteresseerd zijn was de vraag hoe de eigen Nederlandse cultuur (in al zijn verscheidenheid overigens) overgedragen wordt in relatie tot (informatie over) andere culturen. En daarvan konkluderen de onderzoekers dat in het door hen onderzochte materiaal bijna zonder uitzondering de westerse beschaving als een superieur stadium van menselijke vooruitgang wordt verheerlijkt, zonder ook een wezenlijk kritische houding ten opzichte van onderdelen van die cultuur bij te brengen. En wat is daar n u zo erg aan? De auteurs beweren in ieder geval niet dat de schoolboeken volstaan met openlijk racistische opvattingen. Wel veronderstellen zij dat een kritiekloos superioriteitsgevoel kan bijdragen aan of een voedingsbodem is voor allerlei vormen van racisme onder de omstandigheid dat het minder goed gaat met dat Westen. Als de werkelijkheid en het droombeeld niet meer met elkaar in overeenstemming zijn kan de neiging bestaan de oorzaken daarvan eerder te zoeken bü het vreemde of de binnendringer dan het eigen droombeeld ter diskussie te stellen. En deze achterliggende gedachte

Leidse werkgroep Vrouwenstudies:

Sexueel geweld komt veel voor diversen s.i.b. amsterdam: v.n.-dag voordracht over veiligheidsraad het handvest van de verenigde naties trad op 24 oktober 1945 in werking sinds 1948 wordt deze gebeurtenis jaarlijks gevierd, tradi tioneel gekenmerkt door mondiale discussies en tentoonstellingen over de doelstellingen, werkwijze en bereikte resultaten van de orga nisatie ,,the purpose of united nations day, as defined by tfie general assembly, is to nnake known tot tfie people of the world the aims and achievements of the united nations and to gam their support for the organization s work ' in het kader van deze , dag van de verenigde naties organiseert s.i.b. amsterdam, de amsterdamse v n studentenvereni ging voor internationale betrekkingen, een voordracht over het nederlandse lidmaatschap van de veiligheidsraad op 20 oktober, dus gisteren precies een jaar geleden is nederland verkozen tot met-permanent lid van de veiligheidsraad, voor nederland nam daarin toen zitting mr. h. scheltema, perma nent vertegenwoordiger van nederland bij de verenigde naties met ingang van 1 juli 1983 is hij in die functie opgevolgd door mr. max van der stoel, het is ons een groot genoegen iedereen uit te nodigen voor deze openbare voordracht met aansluitende discussie, waarbij mr. scheltema zal spreken over zijn persoonlijke ervaringen met betrekkingen tot het nederlandse lidmaatschap van de

veiligheidsraad, de gebeurtenis zal plaats vinden op maandag 24 oktober 1983, aanvang 20.00 uur precies, in de king-zaal (v h universiteitsraadzaal) in het vu-hoofdgebouw, s.i.b. amsterdam is een onafhankelijke organisatie die zich ten doel stelt jongeren te stimuleren tot het zich verdiepen in de interessante en eenieder rakende problematiek van de internationale verhoudingen s i b amsterdam draagt zelf geen politieke mening uit maar wil functioneren als discussieplatform voor haar leden en anderen die ook geïnteresseerd zijn daartoe organiseert zij discussies als bovengenoemde, werkgroepen op diverse terreinen (oost west, italie, israel, eeg), excursies (eeg icj), talencursussen en studiereizen/uitwisselingen (naar v s en polen in 1982 naar de u s s r en finland in 1983) voor informatie over de activiteiten van s i b amsterdam kan men bellen met (020) 5254738 of 5484549, of schrijven nar s i b amsterdam, marion nijhuis, secretaris, combinatiegebouw uilenstede, kamer c1-05, post vakk uilenstede 108 amstelveen (i), men kan hiervoor gebruik maken van de interne postdienst van de vu lid van s i b amsterdam kan je worden/blijven door voor het verenigingsjaar 1983/1984/49, contributie over te maken op postgirorekening no 460900 of banque de paris et des pays-bas rekening no 63 92 50 343, beide ten name van s i b amsterdam te amsterdam (vermeldt s v p telefoonnummer en studienchting/ instelling cq functie) leden ontvangen gratis het medede lingenbulletin „gossib" en het magazine „courier".

Negentig procent van de vrouwen is weleens geconfronteerd met sexueel geweld. Het aantal vrouwen dat ervaringen heeft met dochterverkrachtingen, is 3%. Eén op de vijftig vrouwen werd in het huwelijk met geweld verkracht. Dit zijn enkele uitkomsten van het onderzoek 'Angst voor sexueel geweld' dat is uitgevoerd door de werkgroep Vrouwenstudies van de Leidse Universiteit. In het onderzoek wordt sexueel geweld gedefinieerd als de schending van de autonomie en/of lichamelijke integriteit. Er worden vier normen van sexueel geweld onderscheiden: ongewenste initiatieven, psychisch en fysiek sexueel geweld en machtsmisbruik op sexueel gebied. Sexueel geweld met onbekenden komt het meest voor (86%) en met partners het minst (9%). 46% van de vrouwen is geconfronteerd met sexueel geweld van onbekenden en 33% heeft dergelijke ervaringen met autoriteiten. 15% heeft als kind te maken gehad met sexueel misbruik door familieleden.

Vrijwel alle uitingsvormen van sexueel geweld worden door meer dan 80% van de vrouwen erg gevonden, voornamelijk vanwege het vernederende karakter ervan. De onderzoekers drs. Bernadine Ensink en drs. Francme Albach noemen hun resultaten van sexueel misbruik door familieleden schokkend. "Sexueel misbruik binnen de familie lijkt een zeer goed bewaard geheim in Nederland. Ons onderzoek bevestigt dat slechts een zeer klein gedeelte van de incestgevallen aan het licht komt. Omdat sexueel misbruik van kinderen zo veel voorkomt, zou het Ministerie van Justitie hiertegen een actief beleid moeten gaan voeren". De onderzoeksters stellen voor een stichting in het leven te roepen die zich bezig moet gaan houden met sexueel geweld. Onder die koepel zou informatie en advies gegeven kunnen worden en zouden o.a. cursussen kunnen worden opgezet voor mentaliteitsverandering.

wint helaas bijna dagelijks aan actualiteit. Want als de afgelopen jaren één droombeeld wel verstoord is, is dat het beeld van het tolerante, niet racistische Westen, Nederland Inkluis. En dat was iets wat de onderzoekers ook in de schoolboeken aantroffen: „Opvallend is dat rassendiskriminatie meestal behandeld wordt als uitzondering op de westerse regel. Racistische opvattingen worden gepresenteerd als afwijking van bepaalde mensen of groepen, kortom, als randverschijnsel." De bij de presentatie van het boek aanwezige kleurlingen en zwarten, een geuzennaam voor hen die het slachtoffer zijn van racisme, konden wat dat betreft voldoende voorbeelden aanhalen dat de uitzondering voor hen regel is. Zy komen racisme elke dag overal tegen. En zij konden zich in de door het onderzoek aangekaarte problemen prima inleven. Zo toonde een Surinaamse vrouw een foto uit één van de onderzochte boeken: „We worden voorgesteld alsof we in het oerwoud in hutten wonen en op rieten matjes slapen. Toevallig woon ik mijn leven lang al in een huis met een bankstel en slaap ik op een heel gewoon bed." Misschien is het toch niet zo krankjorem het racisme in eigen samenleving serieus te nemen als degenen, die er het meest mee te maken hebben de slachtoffers, al jarenlang roepen dat het de spuigaten uitloopt. Meer van dit soort onderzoekjes kan daar een aardige bijdrage toe leveren.

A-capella jazz in hal Broodje K u i t u u r komt op 26 oktober om 12.30 weer in de hal van het hoofdgebouw. Dit keer met Tamam, een jazz-koor van elf zangers o.l.v. Peggy Larson. Dit koor zingt volledig a-capella. Het repertoire bestaat uit uiteenlopende composities, soms met speciaal voor het koor geschreven arrangementen, met scatsolo's en groepsimprovisaties. De composities zijn van o.a. Theo Loevendie, Willem Breuker, Coltrane, Gillespie, The Persuagens. De arrangementen zijn onder meer van Charles Green, Gene Puerling en de groep zelf. (Red)

Rolstoel vermist Sinds 10 oktober wordt op de VUcampus een rolstoel vermist bij de patientenregistratie tandheelkunde. De rolstoel heeft een rugleuning en zitting van blauw leer, op de zijkanten in grote witte letters THK. Wie er iets van afweet kan terecht in Provisorium II, kamer E-10, tel (548)4462.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen