Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 103

AD VALVAS —21 OKTOBER 1983

3

Spiposium over stratificatie als geschenk aan prof. G. Kuiper Hzn.

„Niemand is van rang en stand gewis, het is God die heilig is" Zoals bekend dreigt de VU binnenkort haar studierich­ ting sociologie te verliezen. Dat betekent niet dat alle sociologen aan de VU verdwijnen: er zal één vakgroep sociologie kunnen blijven bestaan. Een aantal hunner zal zich met rechte rug verzetten tegen het vervagende normbesef in deze tijden van crisis. Dat bleek vorige week vrijdag op het symposium Stratificatie anno 1983, dat ter gelegenheid van het 25 jarig hoogleraarschap in de sociologie van prof. dr. G. Kuiper Hzn. gehouden werd. Allereerst dit: stratificatie is de voorstelling van de opeenstape­ ling van sociale lagen in de sa­ menleving. Het heeft te maken met verschillen in bijvoorbeeld prestige en inkomen tussen men­ sen. Stratificatie is dus eigenlijk: sociale ongelijkheid, vu­socioloog dr. Jan Verhoogt wijdde op het symposium een be­ schouwing aan de maatschappe­ lijke betekenis en taak van socio­ logen als zij het verschijnsel soci­ ale ongelijkheid bestuderen. Als illustratie voor zijn stellingen ge­ bruikte hij het rapport „Over so­ ciale ongelijkheid" dat in 1977 door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) werd gepubliceerd. In dit rapport was de Raad van oordeel dat de maatschappelijke spanningen rond de sociale onge­ lijkheid toenemen. De Raad advi­ seerde daarom een „samenhan­ gend verdelingsbeleid te verster­ ken en een aanzet te geven tot een doorbreking van de starheid van de huidige sociale stratificatie." Deze wijze van denken over socia­ le ongelijkheid is voor Verhoogt een steen des aanstoots: „Het be­ tekent dat je je beleid uitlevert aan het zich steeds ontwikkelen­ de behoeftepatroon en de eisen uit de samenleving en dan word je van hot naar her gedreven. Het is verkeerd als zo'n beleid zich legi­ timeert door te zeggen: dan voor­ komen we spanningen in de sa­ menleving." Volgens Verhoogt verabsoluteert de WRR (en vele sociologen met

Wim Crezee hem) in zijn denken over sociale ongelijkheid de probleemgerichte benadering: „Als je je tot dat den­ ken beperkt, wek je valse ver­ wachtingen, want je suggereert dat problemen met betrekking tot sociale ongelijkheid één­twee­ drie op te lossen zijn door beleid." Bij een dergelijke probleemge­ richt denken wordt volgens Ver­ hoogt eigenlijk ontkend dat socia­ le ongelijkheid behoort tot het wezen van menselijk samenleven. Hij pleitte daarom voor een nor­ matief georiënteerde sociologie waarin nagedacht wordt over de , juiste verhouding tussen nood­ zakelijke en legitieme sociale on­ gelijkheid". Een dergelijke socio­ logie moet het besef wakker hou­ den dat het volgen van een norm niet zomaar „een lolletje is, maar vaak een last". „De vraag is echter," zo schrijft Verhoogt bezorgd in de symposi­ umbundel, „of door het ver door­ gevoerde gelijkheidsstreven in de huidige samenleving niet zo veel van haar morele infrastructuur is weggesleten, dat h a a r het gees­ telijk fundament ontbreekt voor het dragen van de last der onge­ lijkheid, die zij als menswaardige samenleving te dragen heeft." Van de jubilerende Kuiper Hzn. had Verhoogt geleerd dat mensen niet tot h u n positie op de stratifi­ catieladder gereduceerd kunnen worden. Schreef predikant en

dichter Jan Wit immers niet: „Niemand is van rang en stand gewis/Het is God alleen die heilig is." Op de voor de hand liggende vraag wat wij ons moeten voor­ stellen bü „noodzakelijke, onge­ lijkheid", ging Verhoogt helaas niet in. Ook de vraag of de socio­ loog niet op de stoel van de politi­ cus gaat zitten als hij/zij normen gaat invullen, werd in de discus­ sie niet beantwoord. Daardoor bleef Verhoogts betoog een beetje in de lucht hangen. ­•, v,„. " • '

•*,.*.­•'

',•,

van sociale ongelijkheid. Deleeck had onderzocht dat de overheids­ uitgaven voor sociale voorzienin­ gen verhoudingsgewijs meer te­ recht komen bij hogere dan bij lagere lagen van de bevolking. Hierdoor worden de sociale onge­ lijkheden in feite gereproduceerd. Hij sprak in dit verband van een Mattheüs­effect: aan wie heeft zal gegeven worden, maar aan wie niet heeft zal ook ontnomen wor­ den datgene wat hij bezit. Men moet, met andere woorden, zelf al over financiële middelen

­

<iM ^

^

^

•

.•'•'f

^.t­"if­ .

..

,.

'At'

AiJ.

.*>.Si!f^'­^^*;^.^'

"^fe"'''o» S^'

.»'!'.

ffi^Mntrm

. ,,

.­>c^ ­yf­:'

Advertentie

De jubilerende hoogleraar G. Kuiper

mm

En voor zover zijn verhaal wél duidelijk was, kan men zich af­ vragen of overheidsinstellingen by het uitstippelen van h u n be­ leid niet juist te weinig oor hebben voor de spanningen in de samen­ leving.

Mattheüs Omdat in 1905 een aantal onderwijskrachten meenden dat ook zij recht hadden op een betaalbare burgerwoning, richtten zij de Amster­ damse Coöperatieve Onderwijzers Bouwvereniging (A.C.O.B.) op. De vereniging bouwde vervolgens generaties lang op verschillende plaatsen in de stad honderden huurwoningen die door de jaren heen gelukkig ook steeds betaalbaar bleven. Sinds enkele maanden hanteert de A.C.O.B. niet langerde "bevoegd­ heid tot het geven van onderwijs" als exclusieve toelatingsvoorwaar­ de voor het lidmaatschap. Ook academici, h.b.o.­ers en andere hooggeschoolden zonder onderwijsbevoegdheid kunnen zich voortaan als lid van de vereniging aanmelden!

Niet alle sprekers op het symposi­ u m hielden er een normatieve oriëntatie op na. Zo benadrukte prof. Herman Deleeck uit België juist het belang van het bestude­ ren van feiten en mechanismen

(FotoAVC)

beschikken om profijt te trekken van de overheidsuitgaven: „Wie niet rijk is kan geen huis bouwen en ontvangt bijgevolg ook geen premie," aldus Deleeck over de Belgische situatie. In Nederland is de situatie niet veel anders. Het Sociaal Cultu­ reel Planbureau heeft in zijn rap­ port „Profijt van de overheid" eens voorgerekend hoe de over­ heid zijn uitgaven voor bijvoor­ beeld Volkshuisvesting verdeelt. Daaruit bleek dat de overheid voor huurwoningen 1106 miljoen gulden uitgaf (aan exploitatie­ en

leiding om een forum te organiseren, waarin het CDA vragen stelt a a n de kerken. Voor het CDA zullen drs. P. Bukman en drs. A. M. Oostlander, respectievelijk de voorzitter van het CDA en de directeur van het wetenschappelijk bureau van het CDA, vragen stellen aan prof. dr. J. Verkuyl, dr. A. Houtepen en drs. L. J. Hogebrink, die de kerken in dit forum vertegenwoordigen. De voorzitter is prof. dr. E. Boeker.

U zoekt een geriefelijke woning in Amsterdam ?EnU voldoet aan bovenstaande toelatingsvoorwaarden? Meld U zich dan als lid van de Woningbouwvereniging A.C.O.B.! De A.C.O.B. heeft op dit moment een groot aantal gesubsidieerde woningen in voorbereiding en in uitvoering: ééngezinshuizen, grotere en kleinere flatwoningen, groepswoningeenheden voor alleenstaan­ den, atelierwoningen. In Gaasperdam worden binnenkort splinter­ nieuwe woningen opgeleverd, waarin vele leden terecht kunnen. In de Oosterparkbuurt wordt volop gebouwd; ook in andere delen van de stad komen regelmatig goede woningen vrij De toewijzing van deze woningen aan leden verloopt volgens leden­ rangnummer. U kunt zich ais lid aanmelden bij het kantoor van de Woningbouwver­ eniging A.C.O.B., Tilanusstraat 8, 1091 BH Amsterdam, tel. 020­ 654052.

Hsn.

Politiek en Kerk Spreekt de kerk te politiek inzake oorlog en vrede? Deze vraag is voor de Keizersgrachtkerk aan-

Volgens de organisatoren heerst er een duidelijke spanning tussen de kerken en het CDA. Dit bUjkt onder meer uit het weigeren van het CDA om mee te doen aan de vredesdemonstratie op 29 oktober, terwijl de Raad van Kerken juist opgeroepen heeft om wel mee te doen. De Keizersgrachtkerkgemeente denkt met deze

individuele huursubsidie), eige­ naar­bewoners ontvingen aan subsidie en fiscale aftrek 1862 miljoen gulden. Nu bestaat de wo­ ningvoorraad voor 61 procent uit huurwoningen en voor 39 pro­ cent uit koopwoningen. Dat^bete­ kent dat de tien procent huishou­ dens met de laagste inkomens on­ geveer ƒ200,- kregen en de tien procent huishoudens met de hoogste inkomens ongeveer ƒ 1400,-. (De cijfers gelden voor het jaar 1975). Dit onthullende feitenmateriaal wordt door sociologen en in de publieke opinie vaak veronachtzaamd. Ten onrechte vond Deleeck, want in alle handboeken en in (bijna) alle programma's van politieke partijen wordt wél beleden dat het streven n a a r meer gelijkheid een doelstelling van de verzorgingsstaat is. „Als men deze onderzoeksresultaten serieus zou nemen, zou men met de rode vlag de straat op trekken."

Spuwen Opmerkelijk genoeg had de jubilaris zelf geen inhoudelijke inbreng op de symposiumdag. Dat is jammer want zo kwamen we niet te weten hoe prof. G. Kuiper Hzn. (dat laatste voegde hij aan zijn naam toe ter onderscheiding van de gelijknamige VU-neerlandicus) anno 1983 over stratificatie denkt. Zijn laatste publicatie op dit gebied verscheen onder de titel „Rangen 'en standen" immers in 1965. Onvergetelijk daaruit is zijn beschrijving van het cultuurpatroon van de „proletarische achterhoede". Nadat hij eerst de categorie empirisch heeft omlijnd (ongeschoolde arbeiders, werkschuwen, knoeiers, scharrelaars, marskramers en „misschien ook wel" kleine boeren en andere zelfstandigen) volgt de typering: „Men treft onder hen fatsoens- en omgangsvormen aan die vorigeeeuws zijn: spuwen, urineren en winden laten in het openbaar, verwijderen van neusslijm zonder gebruik te maken van de zakdoek, grote openhartigheid in het sexuele, ruwheid, ongebreidelde persoonlijke agressiviteit, het slapen van meer personen in dezelfde kamer, kortom geringe intimisering van deze gedragingen. Verder de nonchalance tegenover de echtgenote; n a a r verhouding veel drankmisbruik." Met een dergelijke moraliserende toon is het boek doortrokken. Er bestaan rangverschillen tussen mensen en het is ook goed dat er rangverschillen tussen mensen bestaan, want Giod heeft de mensen in Zijn wijsheid ongelijk geschapen, zo zou men het boek kunnen samenvatten. Na „Rangen en standen" (uit 1965! en nog altijd verplichte leerstof voor iedere sociologie-student aan de VU) heeft Kuiper Hzn. geen publicatie van enige omvang het licht doen laten zien. Het is daarom niet verbazingwekkend dat Kuiper Hzn. in een recente citatie-index van hoogleraren sociologie in Nederland in de alleronderste regionen belandde. Over rangen en standen gesproken . . . De symposiumbundel „Stratificatie anno 1983, over recente ontwikkelingen inzake theorie, onderzoek en beleid" onder redactie van D. Th. Kuiper en J. Naats is verschenen bij de v u Boekhandel/Uitgeverij en kost / 24,50.

avond een verhelderende bijdrage te kunnen leveren aan de discussie tussen kerk en politiek. Keizersgrachtkerk, dinsdag 25 oktober, om 20.00 uur.

Studentenblad De Landelijke Studentenvakbond (LSVB) wil voor h a a r leden een opiniërend studentenblad opzetten. De inhoud van het blad dient te maken te hebben met studenten en h u n maatschappelijke belangen, geplaatst in een maatschappelijke context en dient discussie en meningsvorming te stimuleren. Voor de opzet van het blad worden enthousiaste medewerkers gezocht. Belangstellenden kunnen contact opnemen met de Stichting Büro Studentenbelangen, Lepelenburg 3512 NJ Utrecht, tel.: 030-316464.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen