Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 157

11

AD VALVAS — 18 NOVEMBER 1983

Directeur van Academie voor Expressie over HBO en Schaalvergroting:

Ik wil helemaal igeen computer' De actie „meer voor minder" is overal. Na het weten­ schappelijk onderwijs mochten onlangs ook de instellin­ gen voor hoger beroepsonderwijs zo'n fraaie nota van de minister ontvangen. „Schaalvergroting, taakverdeling en koncentratie" is de titel. Ter bevordering van doelma­ tigheid en kwaliteit, luidt de boodschap, dienen de hon­ derden instellinkjes samen te smelten tot instituten ter grootte van kleine universiteiten. Waar de minister dat idee vandaan haalt begrijpen wij overigens volstrekt niet, maar op kleine scholen komt een verbod, op hele grote een premie en de uitkomst is een besparing van zestig miljoen. Hoe is dat nieuws ontvangen? Jos Speek­ man en Lin Tabak bezochten het kongres hoger beroeps­ onderwijs in de toekomst" op 31 oktober in Rotterdam en peilden de meningen. „Ik ben op voorhand geneigd alles wat groot is af te wijzen" reageert Frank van Kreuningen, direk­ teur van de Akademie voor Ex­ pressie in Utrecht (400 leerlin­ gen), een opleiding vol kunst en persoonUjke vorming. „Je haalt er de burocratie mee in huis en ik geloof niet dat het echt besparend werkt. Zo'n centrale administra­ tieve dienst gaat een eigen leven leiden. Je ziet dat aan universitei­ ten en aan ministeries. Ik wU hier trouwens helemaal geen kompu­ ter. Het is juist goed als een do­ cent naar de administrateur kan stappen: hoe zit het met mijn cen­ ten? En grotere klassen? Nee, kleinere klassen. Wij leiden docenten dra­ ma op, die steeds meer ook in het toneelvak aktief zijn. 2lte leren hier akteren, regisseren, met mensen werken in groepen van ten hoogste twaalf mensen. Hoor­ kolleges zijn er bijna niet. Dit soort uiterst individueel onder­ wijs is totaal niet­ gebaat bij schaalvergroting.'' Het is niet voor het eerst dat het hoger beroepsonderwijs met Haagse voorstellen voor meer sa­ menwerking wordt geconfron­ teerd. Reeds aan het eind van de jaren zestig gaf toenmalig minis­ ter Veringa de eerste voorzetten. Dat resulteerde in de oprichting van de HBO­raad in 1973. Sinds­ dien hebben de 413 instellingen in elk geval iets gemeen: een advies­ en overlegorgaan. De socialistische onderwijsminis­ ter Van Kemenade speelde de bal in 1975 verder met de nota Hoger Onderwijs in de Toekomst. Grote­ re verbanden had hij voor ogen, zoals academies voor de gezond­ heidszorg en academies voor techniek. Qua inhoud legde hij in feite het beleid vast dat Deetman nu uitvoert.

Besparing: zestig miljoen Met één verschil. Van Kemenade maakte plannen, Deetman weet van raak schieten. Hij noemt cij­ fers: scholen van minder dan 600 studenten worden taboe, scholen van meer dan 2500 leerlingen krijgen komputers, postacade­ misch onderwijs en zelfs een on­ derzoekspotje. Hij stelt ook een ultimatum: 1986. En natuurlijk de financiële randvoorwaarde: minus zestig miljoen. Een vergelijking met de operatie „taakverdeling en koncentratie" die wij in het wetenschappelijk onderwijs mochten beleven ligt voor de hand. Maar er zijn ook verschillen. Het samenwerkings­ verband Interstudies in Nijme­ gen met vijfduizend studenten is de minister als het ware vóór ge­ weest. Meer dan tachtig procent van de scholen echter haalt de zeshonderd niet. Er zijn er zelfs van het formaat van een flinke schoolklas: het Nederlands Insti­ tuut voor Kerkmuziek telt niet meer dan 38 leerlingen. En alle­ maal zijn het kleine koninkrijk­ jes. Op sommige van die kleine scho­ len begint nu toch wat onrust te ontstaan. „De achtergrond is toch gewoon: bezuinigen" stelt Ton Hartsuiker, direkteur van het _ Utrechts. Conservatorium

idee geopperd van een Centraal Nederlands Kunstinstituut met verschillende faculteiten.

Koude sanering Elders begint de door de minister zo gewenste schaalvergroting zelfs al vorm te krijgen. Niet al­ leen in een eigen nota, door de HBO­raad afgescheiden om „een koude sanering" van bovenaf te­ gen te gaan, ook in conkrete sa­ menwerkingsverbanden. Op twaalf plaatsen in Nederland worden stappen tot fusies gezet. De Stichting Samenwerkende HBO­instellingen Arnhem/Nij­ megen is één van die vlekken op de kaart. De zes partners hebben elkaar gevonden in de ruime doel­

schaalvergroting echter de enige' weg om zonder kleerscheuren de­ krisis te overleven. „Je hoort wel­ eens zeggen dat de fraiye ver­ dwijnt. Ik zou dat woord niet ge­ bruiken. Vakken als maatschap­ pijleer, dat we al enkele jaren ge­ leden van het programma moes­ ten schrappen, vind ik juist erg; belangrijk. Als je doorgaat op deï huidige weg houd je louter en al­ leen een op het beroep gerichte opleiding over." Een beroepsopleiding, wat anders> is het hoger beroepsonderwijs? De> werkloosheid onder afgestudeer­ den verdubbelde de laatste twee jaar. In oktober stonden bij de ar­ beidsbureaus veertigduizend1 werkloze HBO'ers ingeschreven, een aanal dat ongeveer tweeën­

gelijk en deskundigheid „gepool­ ed", om de docent vrij te maken voor de persoonlijke begeleiding. Want, vindt Stoelinga, „er be­ staat ook nog zoiets als het recht op onderwijs en ontplooiing."

1986 wel èrg kort dag Zo heeft de minister, geholpen door het krisisgevoel, toch nog heel wat medestanders. Alleen die voorwaarden... 1986 is wel èrg kort dag. Maar, zegt Peeters, „er­ varingen uit het verleden hebben geleerd dat zonder druk weinig van de grond komt." En die pre­ mie op de grote scholen... Pee­ ters: „Echt aantrekkelijk wordt het pas als je de grens van 2500 leerlingen kunt bereiken. Vooral het post­HBO­onderwijs dat je dan mag gaan geven is belangrijk voor beroepsonderwijs, want daarmee haal je de praktijk bin­ nen. Maar 2500 is voor ons (in het dun bevolkte Noord­Limburg) waarschijnlijk onmogelijk. Het is ook volledig arbitrair en kan be­ ter vervallen." Daarop is goede hoop. Het CDA­ kamerlid Martin Beinema, even­

Lin Tabak en Jos Speekman, UP (480 leerlingen) vast. „Vooral het niet­onderwijzend personeel maakt zich zorgen" is het com­ mentaar van Peter Craghs van de School voor de Journalistiek (530 studenten). De bedoeling van een fusie is immers dat de ondersteu­ nende diensten samengaan, doel­ matiger en dus ingekrompen worden. „Misschien gaan we wel meer studenten toelaten, zodat we op eigen kracht de zeshonderd halen." Maar officieel mag hij nog niets zeggen. De School is ge­ democratiseerd en heeft een com­ missie „Toekomst" om het pro­ bleem te Hjf te gaan.

Veriies identiteit Dan is er de angst voor het verlies van de eigen identiteit. De Akade­ mie voor Expressie is ook gedemo­ cratiseerd, en wil dat graag zo houden. Op het Konservatorium echter is de direkteur nog een soort god, en die vindt kwaliteit weer het belangrijkst. Om te wor­ den toegelaten tot de School voor de Journalistiek hoef je niet te kunnen schrijven, maar een pia­ nist die geen eenvoudige Mozart­ sonate beheerst hoeft het op het Utrechts Konservatorium niet te proberen. Ton Hartsuiker: „Kwaliteit is voor ons van levensbelang, daar­ om selekteren we. En het is nodig ook, want waarom zitten er nu zoveel Japanners, Tsjechen en Roemenen in onze orkesten? Wat gebeurt er met die selektie als we moeten fuseren met opleidingen die iedereen met HAVO aanne­ men?" De minste zorg om het verlies van identiteit maakt zich merkwaar­ dig genoeg de Kerkmuziekschool (38 leerlingen, vier geloven). „Wij zijn een instituut dat aan de Ker­ ken is gebonden" stelt direkteur Kuipers kalm vast. „En deze mi­ nister wil de confessionele instel­ lingen zeker geen geweld aan­ doen. Dat heeft de Inspekteur van het muziekvakonderwijs mü al verzekerd. Bovendien zijn wij een unieke instelling." Intussen ziet zijn technisch­ad­ ministratieve staf ­ bestaande uit een concierge en secretaresse ­ wel degelijk ook voordelen in de Schaalvergroting. „Zoals wij nu woekeren met geld voor leermid­ delen, dat kan eigenlijk niet. De tafels van de luisterhoek hebben we zelf moeten timmeren om nog wat extra stoelen te kunnen ko­ pen." Behalve onrust is er ook bewe­ ging. De Kerkmuziekschool filo­ sofeert over takenruil met het Conservatorium: zij de algemene muziektheoretische vakken, wij hun kerkmuziekopleiding. Het konservatorium op zijn beurt denkt denkt aan annexatie van de hele Kerkmuziekschool, stie­ kum tenminste. En onder de di­ recteuren van vier Utrechtse kunstopleidingen, is al eens het

De Vrije Leergangen VU doen op eigeninitiatief al asm schaalvergroting maar dan in ruimtelijke zin. Onlangs werd het nieuwe gebouwencomplex in Diemen geopend, waarin de diverse afdelingen nu bij elkaar zijn onder­ gebracht. De studenten waren daar niet kapot van. Op de foto een groepje demonstranten bij de opening, (foto: Bram de Hollander) stelUng „een adekwaat geheel van HBO­voorzieningen" in de regio tot stand te brengen. De besturen van drie ervan gingen begin dit jaar nog iets verder en fuseerden met een zevende instel­ ling tot „Interstudies". „Na een half jaar zijn natuurlijk nog geen grote heldendaden te melden" zegt Jos Aarts, bestuurs­ lid van Interstudies. „Maar een aantal zaken begint toch aan­ wijsbaar te lopen, Vacatures wor­ den onderling vooraf gemeld, de twee laboratoriumscholen heb­ ben samen een nieuwe studie­ richting biotechniek ontwikkeld. De administratie is geautomati­ seerd en de gezamenlijke biblio­ theek begint ook van de grond te komen. Nog steeds melden zich trouwens nieuwe partners aan, niet alleen uit vrees voor sanering maar ook omdat ze het eigen instituut ver­ der willen ontwikkelen. Dat is de drijfveer: samen kun je méér. Voor de rest is het een kwestie van het ijzer smeden als het heet is." Direkteur Peeters van de Labora­ toriumschool in Venlo (350 stu­ denten, verdeeld over een hogere en een middelbare beroepsoplei­ ding) verliest die andere drijfveer, bezuinigingen, niet uit het oog. „Kijk, het is duidelijk dat je van een goed samenwerkingsverband altijd beter­ kunt worden, maar dan zou het eigenlijk zonder be­ zuinigingen moeten ontstaan." Gegeven de knip op de beurs is

eenhalf maal zo groot is als het aantal werkzoekende akademici. „Beroepsleven en bedrijfsleven moeten tot een beter samenspel komen," betoogde minister De Koning op het congres in Rotter­ dam. Tussen de regels van zijn betoog kon men de kapaciteitsbe­ perkingen horen. Stoelinga, scheidend voorzitter van de HBO­raad wil die kant in elk ge­ val niet op en pleit om die reden voor schaalvergroting. Technolo­ gie en grootschalige hoorkolleges moeten ingezet worden waar mo­

als veel andere kamerleden vóór lossere randvoorwaarden, zei op het congres: „Op die manier kun­ nen de verschillende stromingen niet tot hun recht komen." Dat is waar ook, er bestaat nog zoiets als een God. En als die niet wil dat er een fusie komt tussen de katho­ lieke pedagogische akademie en de evangelische school voor de journalistiek, krijgt Deetman bij het schaalvergroten nog heel wat meer ruzie dan hy bij het taak­, verdelen had. (UP, Lin Tabak en Jos Speekman)

Actie Amnesty op VU Onder het motto „Maar er valt niets te vieren..." is Amnesty In­ ternational een actie begonnen naar aanleiding van het feit dat het 10 december vijfendertig jaar geleden is, dat de Universele Ver­ klaring van de Rechten van de Mens door de Verenigde Naties aanvaard is. Bijna de helft van de wereld is aangesloten bij de ver­ dragen die op deze verklaring ge­ baseerd zijn, dat wil zeggen dat de mensenrechten in die landen tot wet geworden zijn. Toch is er sinds de aanvaarding in 1948 wei­ nig veranderd aan honger, ar­ moede, vervolging en oorlog in de wereld. Vandaar dat er niets te vieren valt... Maar er zijn wel

verschillende mensenrechtenor­ ganisaties actief en Amnesty In­ ternational is daar één van. zy werkt vooral voor gevangenen, probeert een eerlijke berechti­ ging voor hen te bewerkstelligen en voert actie tegen martelingen en executies. De actie op de VU richt op het verspreiden van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het ver­ sturen van voorbedrukte kaarten aan officiële instanties voor de vrijlating van zestien mensen­ rechtenactivisten. Deze kaarten zijn verkrijgbaar bij de stand van Amnesty in de hal van het hoofd­ gebouw, op 22, 23 en 24 november van 12.00 tot 14.00 uur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen