Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 406

AD VALVAS — 20 APRIL 1984

Verkiezingskatern 6

Alleen beroepschrift van JOVD

Organisatie verkiezingen bijna probleemloos De organisatie van de verkiezingen is een gigantisch werk. Al maanden voordat de eigenlijke stemmingen plaatsvinden is de kiescommissie bezig met het opstellen van de kandidatenlijsten, het maken van de stembiljetten, en alles wat ervoor^ moet zorgen dat de verkiezingen vlekkeloos verlopen. Grote problemen waren er dit jaar niet. Green vergeten kandidatenlijsten in bureaula's, zoals vorig jaar bij de politicologen en geen beroepschriften tegen kandidaten of groeperingen. Alleen was er de kwestie JOVD. Een gesprek met het brein achter de verkiezingen, mevr. Daniels, tijdelijk secretaris van de kiescommissie en dhr. van der Veer, plaatsvervangend voorzitter van diezelfde commissie. De kiescommissie bestaat uit zeven mensen waarvan er zes tot de universitaire gemeenschap behoren en één van buiten de universiteit komt. De belangrijkste taak van deze groep is de verkiezingen te organiseren en zorgen dat alles op de juiste wijze verloopt. Mevr. Daniels kan weer even opgelucht ademhalen n u de eerste drukke fase voorbij is. De kandidaten zijn gesteld, de stembiljetten de deur uit, het woord is n u a a n de kieHet aantal mensen dat zich beschikbaar heeft gesteld voor een plaats in één van de universitaire bestuurslagen wijkt niet erg af van voorgaande jaren. Slechts op enkele faculteiten was het moei-lijk voldoende kandidaten bij elkaar te krijgen. Mevr. Daniels: „Er is tenminste één district waar geen kandidaten zijn gesteld. Dat is binnen de geleding van het Technisch en Administratief Personeel bij de faculteit letteren. Ik ben eigenlijk niet nagegaan hoe dat komt maar ik heb het vermoeden dat de op hande zijnde reorganisatie van de faculteit er de oorzaak van is." „ Op diezelfde faculteit is een district met maar één kandidaat en één stemgerechtigde. Dan is er natuurlijk geen sprake meer van kiezen." Een ander apart geval doet zich voor op de faculteit geneeskunde.

Piet Verhoeven Daar wordt gewerkt met het lijstenstelsel. In één district doet m a a r één lijst mee a a n de verkiezingen. Dat wordt dus take it or leave it. Het enige waar die groepering voor moet zorgen is dat ze 3.5 procent van de stemmen halen. D h r van der Veer: „Dit is wel een rare situatie. J e komt natuurlijk alleen uit met een lijst als je denkt dat er meer lijsten zijn. Én daar komt nog bij dat iemand die het niet met die groepering eens is niet de mogelijkheid heeft om tégen te stemmen. Daar is het kiessysteem niet op gebaseerd." „Ja, ik vind dat je op het stembiljet moet kunnen aangeven dat je tegen bent," vult mevr. Daniels aan, „het wordt dan wel erg negatief maar als iemand nou niet op die lijst wil stemmen wat dan? De enige mogelijkheid is om weg te blijven of je stembiljet ongeldig te maken. Een blanco stem heeft geen zin want die telt gewoon mee, dus dan steun je toch die lyst."

Ingewikkeld Elk jaar weer blijkt dat mensen problemen hebben met het invullen van het stembiljet. Dat schijnt inherent te zijna aan de kiesstelsels. Zoals bekend worden er twee stelsels naast elkaar gehanteerd. Eén met lijsten (te vergelijken met de Tweede Kamer verkiezingen) voor de universiteitsraad,'de medische faculteit en studenten districten bü godgeleerdheid, economie en rechten en het systeem van de Enkelvoudige Overdraagbare Stem (E.O.S.) voor alle andere faculteiten. Dhr van der Veer: „Het is heel moeilijk te zeggen wat de reden is voor het hanteren van twee systemen. Er

is natuurlijk een jarenlange traditie op dit gebied." „Ik denk dat het E.O.S. stelsel het oudste is en het meest ingewikkeld voor de kiezers. Het is heel onduidelijk wat er nou precies met je stem gebeurt en hoe de uitslag eigenlijk bepaald wordt. Aan de uitslag k u n je niet zien welke kandidaat gekozen zouzajn als de stemming iets anders zou zijn geweest. Bij het lastenstelsel krijg je dan gewoon de volgende in de rij maar bij het E.O.S. systeem heb je de complete set van stembiljetten nodig om te bereke«^ nen wie op de tweede plaats komt." Eén stelsel voor de hele universiteit zou misschien handiger zijn. Maar dat valt buiten de verantwoordelijkheid van de kiescommissie. De faculteiten kunnen zelf bepalen op welke manier ze de verkiezingen willen houden. Ze kunnen een initiatief nemen en dat laten goedkeuren door de universiteitsraad. De kiescommissie heeft alleen de taak om gegeven de bestaande stelsels te zorgen dat de verkiezingen tot een goed einde worden gebracht.

JOVD Bij de voorbereidingen hebben zich dit jaar niet veel bijzonderheden voorgedaan De lijsten met kandidaten waren allemaal compleet en voor de sluitingsdatum binnen. Er ws één formeel verzoek van de subfaculteit sociale geografie om nog kandidaten te stellen nadat de termijn gesloten was. Dit verzoek is door de kiescommissie ingewilligd vanwege de bijzondere situatie van de subfaculteit. En één beroepsschrift, van de JOVD over de weigering van de kiescommissie deze groep toe te laten tot de verkiezingen. Mevr. Daniels: „Ja inderdaad het enige beroepschrift, w y hadden een compromis voorgesteld om de n a a m te veranderen in JOVD VU in plaats van JOVD Amsterdam e.o.. De reden daarvoor was om duidelijk a a n te geven dat het niet om de hele JOVD ging, maar alleen om degenen die tot de universitaire gemeenschap behoren. Maar dat was voor de JOVD niet aanvaardbaar. Uiteindelijk is het

compromis JOVD Amsterdam e.o. VU eruit gekomen, dat was voor beide partijen acceptabel." „Het grote probleem was en is," aldus dhr van der Veer, „dat ze zich niet presenteren als een organisatie binnen de VU maar als een organisatie die een bredere basis heeft. In principe is het geen p u n t dat landelijke politieke partijen meedoen a a n de universitaire verkiezingen als ze zich m a a r duidelijk profileren als een groepering van de VU. Dat het programma overeenkomt met dat van een -landelijke partij is geen probleem. Er zijn tenslotte ook studentenverenigingen met een bepaalde kleur en een bepaalde achtergrond maar dan wel duidelijk geprofileerd binnen de VU." Het hele universitaire kiessysteem is volgens mevrouw Daniels van oorsprong niet geschikt geweest voor het meedoen van landelijke politieke partijen of van partijen in het algemeen. Alle universiteiten hadden eerst alleen het EOS systeem waarbij het voornamelijk gaat om de kandidaten. Alleen op de Universiteit van Amsterdam werd wat meer gewerkt met lijsten. „Het kiesstelsel heeft helemaal geen rekening gehouden met een ontwikkeling in deze richting. Ik vind dan ook dat we de universitaire kiesraad moeten gaan horen over deze zaak. Dit jaar heeft het uitsluitend in Amsterdam gespeeld maar zoals het zich laat aanzien komt het volgend jaar ook in Groningen en Nijmegen a a n de orde. Het is een ontwikkeling die zich niet alleen tot de VU beperkt".

17.000 kiezers Iedereen die studeert a a n de VU of er een dienstverband heeft kan gaan stemmen. Zo'n 17.000 mensen (14.000 studenten en 3000 personeelsleden) krijgen automatisch een stembiljet in de bus. Daarnaast is er nog een soort „restgroep": mensen die geen dienstverband hebben met de VU m a a r wel h u n volledige werktijd hier doorbrengen. Te denken valt a a n mensen die bezig zijn met een onderzoek in het kader van ZWO, mensen van de hartstichting.

dienstweigeraars en mensen in een werkverruimende maatregel. Deze groepen hebben wél stemrecht maar moeten zelf een aanvraag doen om een stembiljet te krijgen. Dhr van der Veer: „Ongeveer vijftig mensen hebben gebruik gemaakt van die regeling, vooral onderzoekers bij de faculteiten scheikunde, natuurkunde en biologie. Op de bèta faculteiten wordt dat niet a a n het toeval overgelaten maar het wordt gewoon centraal geregeld. Iedereen krijgt een formulier om het kiesrecht a a n te vragen. Ook op de andere faculteiten wordt de mogelijkheid in ieder geval gemeld m a a r bijvoorbeeld hier bij psychologie heeft niemand gereageerd." Het is nogal moeiUjk, zo niet onmogelijk, deze mensen op te nemen in het systeem zodat ze ook automatisch een stembiljet toegezonden krijgen. „We weten niet waar die mensen zitten," zegt mevr. Daniels, ,je zou dan een administratie op moeten zetten van degenen die dat zou betreffen. Maar als ik bij Personeelszaken het adres van een dienstweigeraar vraag kunnen ze me dat niet geven. Het probleem is dus dat zo'n administratie niet bestaat." Dan zijn er ook nog een aantal twijfelgevallen. Mensen die hier werken maar niet volledig verantwoording schuldig zijn a a n de VU. „Bijvoorbeeld het personeel van het kinderdagverblijf 't Olifantje. Die zitten net op de wip: wel VU of geen VU. Het is een aparte stichting waarin een aantal organisaties participeren. Maar omdat ze niet werken onder verantwoordelijkheid van VU mensen vallen ze erbuiten. Ze stemmen dus niet mee. Of alle 17000 stemgerechtigden ook echt gaan stemmen is natuurlijk nog maar de vraag. Vorig j a a r was de opkomst iets terug gelopen in vergelijking met het j a a r ervoor. De kiescommissie gaat ervan uit dat het vooral de taak is van de politieke groeperingen de kiezers op te roepen h u n stem te laten horen. Dat neemt niet weg dat de kiescommissie, evenals de andere groepen, hoopt op een hoog opkomstpercentage.

Invullen van stembiljet jaarlijks lastiger De verkiezingen blijven ook dit jaar een lastige zaak. Dit heeft verschillende oorzaken. Zo worden bij de verkiezingen twee verschillende kiessystemen tegelijk gebruikt. Verder is het stembiljet zo langzamerhand niet meer berekend op de steeds groeiende kandidatenlijsten. Dit aspect is dit jaar sterker naar voren gekomen omdat voor het eerst drie studentenpartijen aan de verkiezingen van de Universiteitsraad zullen deelnemen. Bovendien vinden in een aantal districten waar wel kandidaten zijn gesteld helemaal geen verkiezingen plaats omdat aan een aantal in het kiesreglement opgenomen voorwaarden is voldaan, waardoor het niet nodig is daar nog te stemmen. Dit alles maakt de verkiezingen voor de kiezers weinig inzichtelijk.

Kiesstelsel Bij de verkiezingen is zowel het lastenstelsel als het stelsel van de enkelvoudige overdraagbare stem (e.o.s.) in gebruik.Per district kan dit verschillend zijn. Het lastenstelsel wordt gebruikt bij de studentendistricten voor de Universiteitsraad en voor de studentendistricten van de raden van faculteiten der Godgeleerdheid, Economische Wetenschap-

pen en Rechtsgeleerdheid. Bij de verkiezingen van de Raad van de Faculteit der Geneeskunde geldt in alle districten het lastenstelsel. In alle overige districten moet op basis van de enkelvoudige overdraagbare stem worden gekozen. Een groot aantal kiezers krijgt dus met beide stelsels te maken. Bij het lijstenstelsél kies je primair voor een lijst en pas daarna - eventueel - voor een bepaalde kandidaat. Je stem gaat altijd n a a r de lijst van je keuze waarbij de kandidaten in de op het stembiljet opgenome volgorde worden gekozen. De volgorde kan doorbroken worden wanneer een kandidaat een in het kiesreglement bepaald aantal stemmen op zich verzamelt en daardoor bij voorkeur wordt gekozen. Je stemt in dit stelsel door het rondje van de bovenste kandidaat van de lijst of de kandidaat van je keuze te merken. Bij het e.o.s.-stelsel kies je voor een of meerdere kandidaten en k u n je op het stembiljet aangeven in welke volgorde je die kandidaten gekozen zou willen zien. Stel dat er in een kiesdistrict 2 zetels bezet kunnen worden waarvoor zich vijf kandidaten hebben gesteld die in beginsel in alfabetische volgorde op het stembiljet zijn vermeld, dus 1. Aiya, 2. Be-

rend, 3. Claas, 4. Dorien, en 5. Eduard. Op het stembiljet heeft elke kandidaat in het e.o.s.-stelsel een nummer. Stel nu, dat je Dorien het eerst gekozen zou willen zien, vervolgens Berend, Anja, Eduard en Claas in de hier n u aangegeven volgorde. Dan vul je op de stembalk van het stembiljet in|4j2|l|5l3lOp een ingewikkelde manier, overigens wel in het kiesreglement vastgelegd, wordt n u op basis van het oordeel van alle kiezers uit dat kiesdistrict uitgerekend wie van de vijf kandidaten de twee Stels mogen bezetten. ;Wanneer in een district meer dan tien kandidaten zijn gesteld, moet echter het aantal uit te brengen voorkeuren om technische redenen worden beperkt tot tien. Het verschil tussen het lijstenstelsél en het e.o.s.-stelsel is dus, dat het lastenstelsel in de eerste plaats is gericht op het oordeel van de kiezers over de deelnemende partijen en h u n programma's en het e.o.s.-stelsel uitsluitend op het oordeel van de kiezers over de individuele kandidaten.

Het stembiljet Iedere kiezer krijgt vier stembiljetten toegestuurd, maar de meeste kiezers hoeven maar twee keer te stemmen: eenmaal voor

de Universiteitsraad en eenmaal voor een (sub/inter)faculteitsraad. Het is technisch echter eenvoudiger om elke kiezer vier biljetten toe te sturen en een aantal daarvan als niet geldig te merken dan om elke kiezer het voor hem juiste aantal biljetten toe te sturen. De toegestuurde ongeldige biljetten kunnen zonder meer worden weggegooid. Op de meeste stembiljetten zijn de kandidaten verticaal in twee of drie kolommen gerangschikt, ongeacht of het lijstenstelsél of het e.o.s.-stelsel van toepassing is. J e leest het biljet van boven n a a r beneden. De bovenste naam van de tweede kolom wordt dus gelezen n a de onderste naam in de eerste kolom en zo verder. Dit zal overal wel duidelijk zijn. In een drietal studentendistricten voor de verkiezingen van de Universiteitsraad is echter noodgedwongen een andere opzet gekozen. Het,is daar niet mogelijk gebleken het in de vorige alinea vermelde systeem te combineren met de wens van de studentenpartijen om het in het kiesreglement vastgelegde aantal kandidaten op het stembiljet te-vermelden. In deze districten waar (opgelet!) het lijstenstelsél van toepassing is, staan de kandidaten horizontaal gerangschikt.

Het is nauwelijks te zien waar de ene party ophoudt en de volgende begint. Het stembiljet is er in deze districten niet overzichtelijker op geworden. Bij het invullen van de stembiljetten is het van belang in de eerste plaats te kijken welk stelsel bij welk biljet van toepassing is. Met name studenten zullen vaak het ene biljet volgens het lijstenstelsél en het andere volgens het e.o.s.-stelsel moeten invullen. Vervolgens is het van belang de bij het stembiljet horende toelichting nog eens zorgvuldig te lezen. Vul het stembiljet goed en duidelijk in. Gebruik zo mogelijk een rode ballpoint of viltstift of een met een andere opvallende kleur. Wie bij het invullen van het stembiljet toch niet voldoende toelichting gekregen blijkt te hebben of gewoon meer wil weten en daar zelf niet uitkomt, ook niet met de hulp van meer ervaren kiezers uit zijn/haar omgeving, kan een beroep doen op de kiescommissie (tel. 5482696, hoofdgebouw VU kamer 2D-28, liefst tussen 9.30 en 13.30 uur). Laat je echter door de vormgeving van het stembiljet of het ingewikkelde van het kiesstelsel niet weerhouden om aan de verkiezingen deel te nemen. M. A. Daniels, secretaris kiescommissie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen