Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 24

AD VALVAS — 2 SEPTEMBER 1983

24 In Lesotho k u n je zomaar „even" de bergen inrijden, 's Ochtends sta je nog in de supermarkt in Maseru, n a twee u u r in de auto zit je midden in de beiden. Het is er onherbergzaam, met bijna geen begroeiing. En het is er koud, merk ik: ondanks trui en jas voel ik de wind nog heel goed, en ga ik gauw de auto weer in. Ja, ook in Afrika kan het heel koud zijn, met nachtvorst en zelfs sneeuw. Maar ondanks de koude, ondanks het onherbergzame, zie je wel overal kleine dorpjes, stenen of lemen huisjes met rieten daken en zie je overal mensen: mannen te paard, vrouwen met een bos brandhout op h u n hoofd, beiden met gekleurde dekens om en jongetjes die met het vee door de bergen trekken. Die mensen wonen daar, zonder ver­ warming en stromend water, levend van de schamele opbrengst van het land en van een paar koeien. Als je daar zo even een kijkje komt nemen en 's avonds weer terug­ k u n t n a a r je warme huis, vraag je je af: hoe houden ze het daar vol? Waaróm leven ze daar? Hoe zijn die mensen daar terecht gekomen? De geschiedenis van Lesotho is de geschiedenis van ko­ ning Moshqeshoe. En de geschiedenis van Moshoeshoe begint rond 1820, op een grote, platte berg gelegen tussen Maseru en Roma, de Thaba Bosiu. De gids die je rondleidt op de Thaba Bosiu heet Patrick een jongen van 12 jaar. Hij heeft het overgenomen van zijn opa, die inmiddels te oud is om de steile berg te beklimmen. Als je zo voor de Thaba Bosiu staat, begrijp je onmiddellijk waarom Moshoeshoe er ging wonen: het is een onneembare vesting, een fort met m a a r één toegangs­ poort: een nauwe doorgang waar je met gemak grote stenen op de hoofden van je aanvallers k u n t gooien. Het plateau bovenop de berg is groot genoeg om in moeUijke tijden je vee te laten grazen en Patrick laat zien datje voor je water niet n a a r beneden hoeft: in een p u t welt water omhoog. Een hoge, onneembare berg was in die tijd nodig: rond 1820 was het in Zuidelijk Afrika knap onveilig. Door de expansiedrift van de Zulu koning Shaka werd het machtsevenwicht tussen volken als de Xhosa, de Nguni, de San, de Khoi en de Basotho goed verstoord met als gevolg: oorlog op grote schaal en plunderingen alom. Oog­ sten werden vernield en vee gestolen: mensen begonnen honger te lijden. Sommige stammen gingen hierdoor a n ­ dere mensen opeten en werden dus kannibalen. Toen Moshoeshoe eenmaal met een groep mensen veilig de berg Thaba Bosiu bereikt had (waarbij hy wel zijn grootvader verloor, die werd onderweg o p g ^ e t e n door kannibalen) en zich daar goed kon vestigen, werd het n a verloop van tijd wat rustiger in de naaste omgeving. Mensen konden zich n u ook rondom de berg gaan vesti­ gen en Moshoeshoe breidde zijn rijk langzamerhand uit, totdat het gebieden omvatte tot diep in het huidige Zuid­ Afrika. In dit gebied was het redelijk rustig. Moshoeshoe was in eerste instantie een (slimme) diplomaat: hij gaf liever geschenken a a n andere chiefs dan ze gewapender­ hand te verslaan. Hij had ook al op een vroeg tijdstip Franse missionarissen gevraagd om in zijn gebied te ko­ men werken. Deze missionarissen adviseerden hem over zaken waar de koning meer over wilde weten: vluchtelin­ gen u i t het zuiden brachten al een poosje berichten mee

over oprukkende witte mensen met geweren en paarden en Moshoeshoe begreep snel, dat hij zich op h u n komst moest voorbereiden. Bovendien gaf hij toestemming a a n de missionarissen om nieuwe missieposten te stichten, a a n de grenzen van zijn gebied. De missionarissen konden zo meer mensen bekeren en Moshoeshoe kon zijn rijk weer verder uitbreiden: een missiepost val je niet zo gauw aan. Al enkele tientallen jaren waren Boeren vanuit de inmid­ dels Brits geworden Kaapkolonie het binnenland inge­ trokken. 2fe wilden vrij zijn van het door hen verfoeide Engelse gouvernement. Rondom 1850 hadden zich al zo­ veel Boeren in de streken rondom Moshoeshoe's rijk ge­ vestigd, dat het Engeland te veel geld zou kosten om daar ook een bestuursstructuur op poten te zetten. Ze verleen­ den de Boeren toen maar onafhankelijkheid: de Repu­ bliek van de Oranje Vrij Staat was geboren, met Bloem­ fontein als hoofdstad. En eigenlijk brak daarna de hel goed los. De Boeren zaten al langer te azen op de vrucht­ bare gronden ten westen van de rivier de Caledon die tot het land van Moshoeshoe behoorden. En n u gingen ze die gewoon halen. „De Boers", Patrick spuugt het woord bijna uit, „de Boers hebben twee keer de Thaba Bosiu belegerd. Maar onze koning Moshoeshoe hebben ze nooit verslagen!", voegt­ie er zichtbaar trots a a n toe. De eerste keer moesten ze

halsoverkop terug, omdat de Basotho h u n boerderijen t h u i s a a n het plunderen waren. De tweede keer lukte het ook niet. Wel kostte het toen h u n hoofdman, comman­ d a n t Louw Wepener het leven. Patrick laat graag de hoop stenen zien waaronder hij bedolven werd. Maar twee jaar later was het wel bijna afgelopen met Moshoeshoe en zijn volk: in 1867 bezetten de Boeren bijna al het land, behalve natuurlijk de bergen en behalve de Thaba Bosiu. Net op tijd lukt het Moshoeshoe om Brits protectoraat te krijgen en in 1868 werd het gebied van het huidige Lesotho vast­ gesteld: het onvruchtbare lagere land ten oosten van de rivier de Caledon en de bergen; niet de vruchtbare vallei­ e n ten westen van de Caledon. De koning kon niets a n ­ ders, hij stond met de rug tegen de m u u r : voor hem de Boeren, achter hem de bergen. Twee jaar later overUjdt hij. Begraven op de, op zijn Thaba Bosiu, waar alle konin­ gen en chiefs n a hem nog worden begraven. Met Patrick lopen we erheen, boven op de berg; geen praalgraven, m a a r eenvoudige hopen met stenen, met daarbovenop wat plastic bloemen. Op het land dat inmiddels bij de Oranje Vrij Staat hoorde, maar waar nog veel Basotho woonden, gingen de Boeren door met het stichten van steden en militaire voorposten. Ondanks beloften dat de Basotho h u n oogst nog mochten binnenhalen, joegen de Boeren met a a n het hoofd J a n Plek in één klap alle Basotho met geweld het gebied uit, de Caledon over, Leso­ tho in. Moshoeshoe's rijk werd steeds voUer en de eerste Basotho gaan zich in de bergen vestigen. Als n a 1900 a a n Basotho ook niet meer wordt toegestaan buiten h u n land vee te laten grazen, begint het echt vol te worden: het vele vee graast alles kaal en de erosie begint met grote happen van het land te eten. Nu worden de mensen echt gedwon­ gen om de bergen in te trekken en er te gaan wonen. Of eigenUjk voornamelijk vrouwen en kinderen, veel man­ nen gaan in de mijnen in Zuid­Afrika werken, om toch nog wat te kunnen verdienen. Jongens nemen de taak van het veehoeden n u helemaal over. Ook door de onafhankelijkheid in 1966 verandert hieraan weinig, behalve dat de dreiging van ingelijfd te worden bij Zuid Afrika opgeheven wordt. Lesotho wordt een onaf­ hankelijk land, maar wel een onherbergzaam en a r m onafhankelijk land, omringd door Boeren. Met Patrick lopen we de Thaba Bosiu weer af. „De Boers in Bloemfontein, in Flcksburg, overal, ze haten ons" zegt hij, „omdat ze nooit deze berg hebben k u n n e n innemen." Er zit waarschijnlijk meer achter dan dat alleen, m a a r duidelijk is, dat de Zuidafrikanen een hekel hebben a a n de Basotho. En ook duidelijk is, dat als ze wiUen, de Boeren de Basotho helemaal de bergen in kunnen jagen. Ook n u zijn ze er sterk genoeg voor. Want ook in 1983 staan de Basotho nog steeds met de rug tegen de m u u r , en met één voet al in de bergen. Daarom moet het land ook gesteund worden. Want het is geen lolletje om in de beiden te leven en te wonen, laat staan als je daartoe gedwongen wordt. (Dit is het voorlaatste „B ericht uit Lesotho"; de eerste vijf „Berichten" verschenen in Ad Valvas van resp. 18 maart, 1 april, 22 april, 13 mei en 10 juni jl.; volgende week wordt de serie besloten)

ACHTEBUrr Economische dia's Om het legertje nieuw op de VU aangekomen economiestudenten nog eens extra op het waardevolle van h u n studiekeus te wijzen kregen zij eind augustus op het facultaire introductieweekeinde in een prijsbewust gekozen jeugdherberg in het Utrechtse een diaserie voorgeschoteld, samengesteld door de reeds voor het vak gewonnen ouderen: Wijgert Verstoep, Ron Veldhuizen en Ben Vogels. De economische faculteit ten voeten u i t natuurlijk. Introductie en klantenbinding tegelijk. Hoe aardig economie wel niet is? De hooggeleerde J. Pen had er 20 jaar geleden een heel boek voor nodig om dat geïnteresseerden bij te brengen. De producenten van de diaserie lieten zien en horen dat het beslist beknopter kan. J e laat deskundigen u i t de Haagse politiek, de Albert Cuyp en de vakbondsveld achter elkaar in één zin uitleggen wat voor hen economie is. D a n blijkt een wijde wereld van verschil. Daar k u n je goed op studeren. Dat is het aardige ervan. Neem de recessiedefinitie van de bloemenvrouw van de Albert Cuyp­markt: „Economie is voor mij dat het helemaal niet goed gaat, dat de mensen minder te besteden hébben...: bloemen sijn een bijproduct, sijn niet noodsakelijk."

Advertentie

DIKS Autoverhuur bv

Hartklachten en bartewensen i^ •*.*

f**f * '+, «

Economie als de onbeantwoorde liefde van bloemen voor mensen. Zet daar premier Lubbers eens tegen over: „Economie is voor mij de ontwikkeling en instandhouding van een volkshuishouding... (volgt 'n langere uitleg van wat hij daarmee bedoelt)..., die gericht is op sinvolle arbeid en een als redelijk aanvaarde verdeling van de welvaart." Een duideUjk (inkomens)verschil. De eerstejaars kregen ook nog economische informatie over de fiets in A'dam (hoe houd ik 'm) en de kamer in A'dam (hoe kom ik eraan). En met een onversneden commercial van, n a a r de vers aangekomen studenten bleek, de faculteitsvereniging VESVU was de serie compleet. De VESVU had de zaak gefinancierd en „voor wat, hoort wat". J e studeert economie of niet. (J.v.d. V.)

Het is bepaald geen pretje meer om in uni­ men in dese armoedige tijden. De criteria, versitaire kringen te verkeren. Ontevreden­ waarmede de insendingen beoordeeld wor­ heid, angst en omekerheid alom. Iedereen den sijn niet openbaar. Soms sal de mooiste doet mee in het vergroten van de stroom wens in de prijsen vallen, dan weer de korts­ ellendeverhalen en litanieën. Ad Valvas kan te, dan weer de leukste, dan weer de onbe­ daarom niet achter blijven. De redactie is schaamdste, dan weer de schokkendste, dan verheugd dat sij prof. dr. A. J. 't Hart bereid weer de domste. Afwachten dus maar. Cor­ heeft gevonden om eens per maand twee respondentie over de uitslag is niet mogelijk, nieuwe rubrieken te redigeren. In de ene ru­ behalve dan in de vorm van een hevig ver­ briek „Hartklachten" kunnen bijdragen op­ ontwaardigde Hartklacht of van een nieuwe genomen worden van Ad Valvas­lesers, die subtiele Hartewens. hun gemoed eens duchtig willen luchten over iets wat hen dwars sit. Ook kunnen Alle bijdragen, ook die onder pseudoniem, bijdragen worden opgenomen waarin een sijn welkom. Prof. 't Hart is niet verantwoor­ bepaald probleem wordt opgeworpen of delijk voor in de gepubliceerde bijdragen waarin een vraag wordt gesteld. In dese ge­ geventileerde opinies, noch is hij verant­ vallen sal professor 't Hart een poging wagen woordelijk voor het onverhoopt niet in ver­ om n.a.v. so'n brief enkele behartigenswaar­ vulling gaan van geuite wensen. dige opmerkingen te maken. Een soort Lieve Bijdragen voor beide rubrieken kunnen ge­ LttOr­rubriek op academisch niveau dus. durende het academisch jaar 1983­84 wor­ De tweede rubriek „Hartewensen" sol de den ingesonden aan prof. dr. A. J. 't Hart, vorm krijgen van een regelmatig terugkeren­ per adres Redactie Ad Valvas, kamer OD­01, de prijsvraag. Voor dese rubriek kunnen le­ De Boelelaan 1105, Amsterdam. Ook kunnen sers korte wensen insturen, waaruit profes­ bijdragen worden gedeponeerd in de kopij­ sor 't Hart iedere keer de beste drie sal selec­ bus bij de redactiekamer. Laten we afsluiten teren. Dese wensen worden dan afgedrukt en met de eerste Hartewens: een gelukkig nieuw beloond met geldprijsen ter waarde van academisch jaar. f 15,—, f 10,— en f 5,—. Toch lekker meegeno­ Redactie

Galgala (Z(\G MftMTöR_ HoeveeLsrE l :)ai=lRS IS U M(j,»cflER£L?

Generaal Vetterstraat 65 " ' (aan de Coentunnelwegj Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam­(Z). Telefoon 714754 en 723366 Fil.W. deZwiigerlaanlOl Telefoon 183767 400 nieuwe luxe­en, bestelwagens waaronder: FORD ­ VW ­ DATSUN ­ OPEL NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGENS TOT 42 m3 EN 9 TON (groot en klein rijbewijs) Lage prijzen en studenten 10 procent korting

lo^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen