Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 455

AD VALVAS — 25 ME11984

3

Acties en congres Studentenbonden zonder duidelijke uitkomst

„WWO '84 verwerpelijk, WUB ook niet alles, maar wat nu?" nu?*' In diverse universiteitssteden is er in de week van 13 tot 18 mei door studenten actie gevoerd. Hierbij zijn op een paar plaatsen ook gebouwen bezet. De aanleiding tot de acties was de naderende behandeling van het wetsontwerp WWO '84 in de Tweede Kamer. In deze nieuwe wet wordt de democratie op de universiteit, waar op het einde van dejaren zestig zo hartstochtelijk voor gestreden werd, in aanzienlijke mate weer teruggedraaid. Tegen dit streven organiseerden de Landelijke Studenten Vak Beweging (LSVB) en het Landelijk Overleg Frakties (LOF) op 18 mei in Amsterdam een congres dat door een kleine honderd man bezocht werd. Men wilde niet alleen de nieuwe wet bespreken, maar ook de oude wet, de WUB evalueren, en de strategie voor de toekomst bepalen. Waren de studentenacties zo'n 15 jaar geleden te karakteriseren als offensieve acties, nu leek het er in de eerste plaats om te gaan verslechteringen op het gebied van de universitaire unTversitaire democratie te voorkomen. Maar het ging de congresgangers er duidelijk niet om de bestaande structuur te verheerlijken. Er werd naar voren gebracht dat de WUB destijds een compromis was waarin slechts aan enkele van de Studenteneisen tegemoet werd gekomen. De eis van „one man one vote" werd bijvoorbeeld niet ingewilligd. In plaats daarvan werd een systeem van representatieve democratie tot stand ge-

Koos Neuvel bracht, waarbij elke geleding (studenten, staf en tas) haar eigen vertegenwoordigers koos. De WUB betekende ook dat de studenten in raden en besturen in een structurele minderheidspositie gemanoeuvreerd werden. Inkapseling, oordeelden velen dan ook aanvankelijk; m a a r naderhand ontdekte men dat vanuit die minderheidspositie soms toch nog resultaten te behalen waren. In de WWO '84 worden de beperkte verworvenheden voor studenten verder uitgehold. Zo betekent het wetsontwerp dat het College van Bestuur, dat bestaat uit be-

**'^'

i'-r;siK»-

noemde leden, meer bevoegdheden krijgt dan de Universiteitsraad, die met zijn gekozen leden vooral een controlerende taak krijgt. De studierichtingscommissies zijn de enige organen waarin de studenten ruim vertegenwoordigd zijn, de helft van het aantal leden. Maar helaas, dit orgaan mag alleen adviseren en heeft geen beslissingsbevoegdheid. De vraag die het congres zich stelde was, hoe je te verzetten tegen de WWO '84 zonder de WUB zalig te verklaren? Helaas is het niet tot een ondubbelzinnig en eensluidend antwoord gekomen. Wel werden aanhankelijkheidsbetuigingen geuit over het belang van democratie, dit als tegen-

f>

Zij willen een politieke beslissing. Dat kan minister Deetman in de problemen brengen, w a n t de tweefasenstudenten zijn inmiddels zowat halverwege h u n eerste fase. Over h u n toekomst zijn interessante ideeën in omloop. Eensgezind riepen linkse studenten en een liberaal kamerlid om de oude plannen van W D - m i n i s t e r Pais, terwijl een christendemocratisch parlementariër a,rgumenten verzamelde tegen voorstellen van zijn eigen minister, en rooie en rechtse studenten ouderwets van mening verschilden over de prestatiemaatschappij.

Het lijkt er steeds meer op dat het hoger onderwijs in het tweefasenavontuur gestort is zonder enig zicht op de afloop. Pais beloofde nog dat een gedeelte van de studenten zou kunnen doorstromen n a a r een vervolgstudie. Die percentages echter werden steeds kleiner. Tot ieders verbazing kwam Deetman begin vorig jaar met een totaal ander voorstel, waaiTfan de „assistent-in-opleiding" het meest substantiële deel is: geen „researchstudenten meer, maar een veel kleiner aantal leerlingonderzoekers. Die mogen in vier jaar tijd tegen heel laag loon een promotieonderzoek doen. Voordelen: veel werkgelegenheid voor weinig geld en een gegarandeerde doorstroming, zodat het probleem vfin de „verloren generatie" ook de wereld u i t is, en een titel toe. Vakbonden, universiteiten, en studenten maakten de kamerleden duidelijk dat zij de werkelijkheid anders zien. Dat lage loon minder dan het minimum in het eerste jaac - kän dat zomaar? vroegen ze. En als het kan, hoe concurreert de universiteit dan nog met het bedrijfsleven? Dat zial de besten n a a r zich toetrekken, zodat slechts tweede garnit u u r overbiyft. De minister gooit aan de ene k a n t vast personeel eruit, verweten hem de bonden, terwijl hij aan de ajider^ kapt ti^aèlijk personeel

aanneemt. Daarmee redt hij, stelde de Academische Raad, niet eens die anders verloren gegane generatie onderzoekers. Die staat immers vier jaar later net zo goed op straat, met minder kansen op de arbeidsmarkt dan h a a r kollega's die het meteen bij de industrie probeerden. Bovendien omvat die verloren generatie, bracht het Interuniversitair Studentenoverleg naar voren, ook degenen die n u in de oude stijl studeren. Voor hen is niets geregeld. Enerzijds komen er te veel assistenten-in-opleiding, bleek uit het verhaal van de colleges van bestuur. De universiteit kan zoveel onervaren mensen die onderwijs moeten geven en onderzoek doen misschien helemaal niet aan. Maar het zijn er tegelijk te weinig, vond de Landelijke Studenten Vakbond. In de oorspronkelijke opzet was plaats voor veel méér researchstudenten, zij ^het dat diegeen looo kregen en korter mochten blijven. „Voor degenen die nu twee jaar studeren" getoogde de bond, ,,is het een heel ernstige zaak dat die verwachtingen niet zijn. "waargemaakt. Een baan van vier jaar was misschien helemaal niet wat ze wilden." Merkwaardig genoeg trokken niet alle klagers de conclusie: weg met Beiaard en de assistenten-inopleiding. De Academische Raad denkt dat het ros met een beetje goede wil best rijklaar te maken

politisering van de studenten en het aangaan van een politieke lobby. En dan was er nog de vraag in hoeverre studenten bereid zijn om enthousiasme op te brengen voor iets wat toch niet beschouwd kan worden als de verwerkelijking van een romantisch ideaal; het raadswerk wordt toch eerder geassocieerd met bureaucratie en ambtenarij. Kortom, zijn de voorwaarden voor politisering wel aanwezig? De organisator van het congres toonde zich tijdens de persconferentie optimistisch: „Ik denk dat studenten niet goed geïnformeerd zijn. Ik kan me niet voorstellen, als ze wel goed geïnformeerd zijn, dat ze dan zeggen, het zal me worst wezen." Al met al bleek de na afloop van het congres georganiseerde persconferentie een tikkeltje overbodig bij gebrek aan werkelijk nieuws, b.v. de ontvouwing van een nieuwe strategie. Vertegenwoordigers van dagbladen als Trouw en Parool hielden het dan ook snel voor gezien. Bij de organisatie van het congres was aanvankelijk, behalve de LSVB en het LOF, ook het Interuniversitair Studenten Overleg (ISO) betrokken. Deze organisatie geldt als de meer gematigde tegenhanger van de LSVB. Dat het ISO uiteindelijk toch niet meegedaan heeft, komt volgens / Lydia Stroet, voorzitster van hey ISO, door het verschil in achtergrond tussen beide organisaties; een verschil dat bij de voorbereiding aan de oppervlakte kwam: „Aan ons werd te weinig ruimte gelaten om gestalte te geven aan onze ideeën. Het congres heeft n u vooral het karakter gekregen van een interne discussie binnen de LSVB, waar meningsverschillen bestaan over de te volgen strategie. Wil vinden dat ze de vrijheid moeten hebben om daar over te praten. Het verschil tussen ons beiden is dat de LSVB meer actiegericht is. Wij zien niet zo veel in een middel als bezetting en we verwachten meer van onderhandelingen." Het ISO deelt verder wel de kritiek op de WWO '84 zoals de LSVB die heeft. Men is het echter niet eens met meer radicale ideeën over one person - one vote, die ook binnen de LSVB leven. Hoewel men zich bij de ISO realiseert dat op de WUB heel wat valt aan te merken, wil men liever toch de WUB in grote lijnen handhaven.

Het congres in Amsterdam. (Foto Bram de Hollander)

Politieke weerstand tegen plan laagbetaalde leerling-onderzoeker De Beiaardnota wacht een paar fikse molenstenen. Het plan heet alle recente hervormingen in het hoger onderwijs te dragen, maar wordt, in politiek Den Haag slechts beschouwd als een kreupele invulling van de tweede fase. Onderwijsdeskundigen van de regeringspartijen toonden zich tijdens een hoorzitting van de Tweede ' Kamer vorige week woensdag allesbehalve positief.

Hoe de verbinding gelegd moet worden tussen enerzijds een zeer algemene bezinning over wat democratie op de universiteit idealiter zou moeten betekenen, en anderzijds de praktische strijd tegen de WWO, bleef echter een beetje in het vage. Men kwam niet veel verder dan tot zeer algemene verklaringen over de noodzaak tot

-—-,>

» * <"

^"

wicht voor de deskundigheids- en efficiency technocraten. Zo werd beklemtoond dat de gelijkwaardigheid van iedereen gewenst is, dat de democratie de universiteit veelzijdig maakt, en werd de hoop uitgesproken dat iets van de democratie op de universiteit doordruppelt naar de maatschappij. Ook werd nagedacht over mogelijke alternatieven voor de WWO, waarbij vooral beoogd werd de geledingenstructuur te doorbreken. Kieslijsten zouden geformeerd moeten worden op basis van politieke overeenstemming, wat mogelijk moet maken dat studenten op stafleden stemmen en andersom. In dat verband werd als mogelijke concretisering van het ideaal het aloude one person - one vote systeem nog even van stal gehaald.

is. Het vraagstuk van de verloren generatie is op te lossen met extra banen. Wanneer van de nieuwe assistenten ten minste een aantal a a n de universiteit mag blijven werken, plukken beide partyen de vruchten van die vier jaar opleiding. Bovendien moet het wetenschappelijk onderwijs tijdelijk wat meer ruimte krijgen voor eigen tweede fase beroepsopleidingen, die zijn n u zowat allemaal afgewezen door de minister, onder het mom dat de maatschappij die zelf maar moet creëren en betalen. Dat is best, zegt de Academische Raad, maar n u is het nog niet zover, terwijl bij studenten wel allerlei verwachtingen gewekt zijn.

HBO

Het hoger beroepsonderwijs, dat zijn studenten ook n a a r de onderzoekers- en beroepsopleidingen mag doorsturen, ziet de plannen ook wel zitten, mits met inspraak van het HBO. Wil er ooit een geïntegreerd hoger onderwijs komen, stelde woordvoerder Gevers, dan moet het- HBo niet „aanschuiven aan een door het WO gedekte tafel." Eén groepering zelfs zei volmondig ja tegen Beiaard; het Interuniversitair Studentenoverleg. „De assistent-in-opleiding is een verbetering ten opzichte van het idee van de researchstudent" vond het behoudende broertje van de Studentenvakbond. Het gaat immers om de brisantste studenten, en die krijgen in een eenjarige opleiding te weinig gelegenheid voor onderzoekstraining. Er zouden alleen studentassistentschappen mgeten blijven, want (te.t is zo ongeveer de enige mogelijkheid om goede stur denten eruit te balei},.

Nee, zei dus de Studentenvakbond. Bollebozen? Prestatiedrang! Dan liever terug naar de oorspronkelijke plannen van Pais en zijn hoger onderwijs voor velen. „Onze kritiek op de tweefasenstruktuur blijft overeind, m a a r Beiaard vatten we op als het materieel niet doorgaan van de tweede fase. Wij hebben liever een opleiding van kortere duur en met meer een studiekarakter, waarnaar zoveel mogelijk studenten kunnen doorstromen. Die kan dan eventueel onder de studiefinanciering vallen. Daarnaast moeten er weer wetenschappelijk assistenten komen." „Nee" zegt wellicht ook de Tweede Kamer straks in juni. Ad Lansink (CDA) die nog niet namens ziJn fractie kon spreken, stak zijn afkeuring niet onder stoelen of banken. „Veel van uw ideeën zijn ook de mijne" antwoordde hij (|ev> Studentenvakbond. Lansinit liet e r geen twijfel over bestaan da,t die assistent-in-opleidijig „zonder rechtspositie" geen oplossing is, noch voor de tweede fase studenten, noch voor de verloren generatie. Om die laatste terug te winnen moet er gewoon een ruimer doorstromings- en ontslagbeleid komen, voor de eersten studiefinanciering. Zijn collega Dees (VVD) drukte zich iets voorzichtiger uit: „Kan iemand mij Zieggen wat er n a de voorstellen van Pais is gebeurd?" Maar ook hij beloofde de minister: „Beiaard i een ingrijpende wijziging vaj^de tweefasenstrukt u u r en moet dus weer een politieke keus zijn." Zodat Deetman straks misschien alleen de - tijdens de hoorzitting weinig negatieve - Parti) van de Arbeid aan zijii k a n t zal vinden. (Lin

Tabafc/W)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen