Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 231

AD VALVAS — 20 JANUARI 1984

Cursus Vormingscentrum VU over pornograf ie, seksueel geweld en sado-masochisme

Extase op het slagveld De discussies rond pornografie en seksueel geweld zijn nog steeds in volle gang. Posities worden gekozen, maar welke strategie moet gevolgd worden om wat te veranderen aan de huidige situatie? Moet porno helemaal verboden worden of moet er een aparte wet komen die de pornografie regelt? Of zal porno nooit uit de wereld verdwijnen - voor zover dat wenselijk zou zijn - door wetten en juridische maatregelen, maar moeten vooral de opvattingen erover veranderen? Zet het kijken naar pornografische beelden mannen aan tot seksueel geweld tegen vrouwen of slaakt de kijker een zucht van verlichting dat hij na het zien van de beelden weer verlost is van zijn seksuele driften? Betrekkelijk nieuw - althans in Nederland - zijn de discussies over sado-masochisme (SM). Dit onderwerp ligt op een heel ander vlak dan porno of seksueel geweld. De vrouwenbeweging is intern verdeeld over deze seksuele variant. Zijn SM en feminisme verenigbaar? Hoe zit het met het machtsaspect binnen SM en is lesbische SM ook vrouwonderdrukkend? Allemaal vragen die aan de orde komen in de cursus: Extase op het slagveld. Een cursus over pornografie, seksueel geweld en sadomasochisme, die het Vormingscentrum van februari tot april organiseert. Ankie Pastoors is een van de vier vrouwen die betrokken is bij de opzet en begeleiding van deze avonden. Ze werkt twee dagen per week bij het Vormingscentrum en doet naast deze cursus onder andere nog een vrouwenproject. Een gesprek met haar over de opzet en het doel van de cursus, porno, seksueel geweld en SM. De drie onderwerpen staan volop in de belangstelling. Op het gebied van de wetgeving zijn er verschillende dingen in voorbereiding, er is een dag over seksueel geweld geweest, georganiseerd door staatssecretaris Kappeyne van de Copello en de media staan bol van verhalen over porno en seksueel geweld. Ankie: „Ja, je ziet dat er ontzettend veel gediscussieerd wordt én dat er een heleboel groepen actief zijn, bij voorbeeld Vrouwen tegen seksueel geweld en Blijf van m'n lijf. Die groepen hebben al duidelijke standpunten ontwikkeld en acties gevoerd, daar zou je je dus bij kunnen aansluiten, maar wij vonden het juist leuk om n u eens te gaan studeren op de achter-

Piet Verhoeven gronden van de verschillende standpunten en dan onze eigen menmg te vormen. Je bent dan niet gelijk 'verplicht' in een bepaalde organisatie actief te zijn." Er is gekozen voor een nieuwe manier van werken, namelijk met vaste groepen. Er worden twee groepen van ongeveer tien vrouwen gevormd die per avond een aantal artikelen gaan doorpraten. „Je k u n t natuurlijk wel zes losse avonden organiseren waar iedereen mag komen maar dan begin je elke keer weer op een soort nulpunt. Je krijgt dan weinig resultaat. We hebben ook gemerkt dat mensen het helemaal niet vervelend vinden om wat voor te bereiden, als er maar wat uitkomt. We hebben dus een map met veertien artikelen samengesteld waarvan het wenselijk is dat die van te voren wordt doorgelezen." Die map bevat een scala van achtergrondverhalen over de verschillende onderwerpen. Gedeeltes uit het bekende boekje van Karin Spaink; Pornografie bekijk het maar, artikelen uit onder andere Opzij, Serpentine, Te Elfder Ure, de Groene Amsterdammer

J e MAAKT TOCH ZÉLF UIT OF JE iETS MET PORNO WIL ">

(wïï~Sëlcstant/Nolta 'S3)

ä^^S^^

Het Tormingscentrum organiseert van 15 februari tot 11 april de cursus Extase op het slagveld, een cursus met drie onderwerpen: pornografie, seksueel geweld en sado-masochisme, over sekse-discriminatie, macht en wetgeving. Aan elk van de drie onderwerpen worden twee bijeenkomsten besteed. Het is de bedoeling dat er op de avonden gediscussieerd wordt over het thema dat aan de orde is. Dat gebeurt aan de hand van een aantal artikelen die thuis zijn voorbereid. Bij deze cursus hoort dan ook een map met verhalen van onder andere:

gewoon omdat ze dat zelf leuk vindt. Op 't moment dat mannen • dat zien hechten ze daar vaak een andere betekenis aan. Dat zijn dan duidelijk twee verschillende werelden." ' . . . hij sit mi) in feite nog te oegiuren' (uit: Playgirl) en SEK (homo en lesbisch maandblad van het COC). ,,We hebben door de keus van de artikelen natuurlijk wel een bepaalde lijn aangegeven, maar in de verhalen komen steeds verschillende meningen n a a r voren. De discussie is open; we gaan niet uit van een bepaalde stelling. Het is de bedoeling dat we binnen de cursus tot bepaalde standpunten komen. Maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat we uiteindelijk zeggen 'porno is fantastisch', dät moeten we handhaven. We willen praten over wat er moet veranderen en welke strategieën je daar het beste voor k u n t gebruiken." aldus Ankie.

Vrouwenporno/ Flikkerporno Natuurlijk bestaat er ook porno voor vrouwen. Maar zelfs in die bladen (bijvoorbeeld Playgirl) wordt de patriarchale houding van mannen gereproduceerd. Dat blijkt tenminste uit een artikel van len Ang, Mannen op sieht. Ankie: „Die vrouwenporno k u n je vergelijken met flikkerpomo. In beiden worden mannen ten toon gesteld, maar als je die plaatjes

Karin Spaink, Anneke Visser, Yvonne Quispel, len Ang, Kathleen Barry en Monique Móller. Verder wordt de Amerikaanse film Rape Culture vertoond en komt er een forum over sado-masochisme. Alle avonden zijn op woensdag, beginnen om 20.00 uur en vinden plaats op FH '31 (Prins Hendriklaan 31). De cursus staat alleen open voor vrouwen. Aanmelding uitsluitend via een aanmeldingsformulier, te krijgen bij: Vormingscentrum VU, Uilenstede 108, 1183 AM Amstelveen.

„Als je je zo opstelt," zegt Ankie, „kom je heel snel terecht op het standpunt van: vrouwen zijn slachtoffer van sexueel geweld en porno, dus is het slecht dus moet het afgeschaft worden. Daar schiet je natuurlijk niet veel mee op. Je k u n t veel beter actief nadenken over de vraag hoe het komt dat vrouwen slachtoffer zijn, hoe werkt dat en hoe kun je die positie doorbreken. Je moet dan natuurlijk wel oppassen dat je de schuld niet legt bij de vrouwen, want dat levert helemaal niks op."

SM Vooral in de U.S.A. is er een zeer fanatieke stroming in de vrouwenbeweging die zich met SM

Macht Het thema macht loopt als een rode draad door de cursus. Macht die mannen hebben over vrouwen, macht die vanuit de vrouwenbeweging ontwikkeld kan worden om porno en seksueel geweld te bestrijden en de manier waarop vrouwen zelf kunnen leren met macht om te gaan bijvoorbeeld in het kader van SM. Ankie: „Seksueel geweld en porno hebben duidelijk te maken met macht, macht die mannen hebben over vrouwen. Die macht werkt onderdrukkend ook in het maatschappelijke vlak. Vrouwen voelen zich daar ongelukkig bij, terwijl ze aan de andere kant wel eens de Viva lezen, of de Cosmopolitan of een Boeketreeks waar diezelfde machtsverhoudingen in voorkomen, maar waar ze zich dan blijkbaar wél gelukkig in voelen. Die contradictie willen we in de cursus ook verder uitwerken." Rond pornografie bestaan een aantal mythes. Eén daarvan zegt dat porno een therapeutisch effect op mannen kan hebben. Een onderdeel daarvan is de zogenaamde katharsis theorie; n a het zien van pornografische beelden heeft een man geen behoefte meer aan sex. Dus: geef de m a n porno en hij zal zich niet vergrijpen aan een vrouw. Ankie: „Er wordt ook wel gezegd dat pornografie gelijk is aan seksualiteit: het is gewoon hetzelfde, dus waar maken we ons druk over, het is juist leuk, je kunt er een heleboel van leren. Daarbij dan nog de verhalen datje geen censuur mag plegen en dat iedereen toch wel weet hoe je met porno om moet gaan." Centraal in de discussie staat de term pornografische blik. Een begrip geïntroduceerd door Karin Spaink. Achter deze term zit het idee: de verantwoordelijkheid van de kijker in beeld te brengen. Ankie: „Iedereen geeft z'n eigen betekenis aan plaatjes in pornoboekjes. Je fantaseert er ook je eigen fantasieën bij. Als kijker geef je zelf de betekenis aan de beelden die je voor je krijgt. Zo'n. beeld stuurt je interpretatie na^* tuurlijk wel maar in laatste instantie bepaal jij wat het je doet. Het is nu interessant te onderzoeken wat een beeld voor mannen, betekè5,t.en,wat het voor vrou-j \y^n h g ^ ^ j ^ ^ . ^ijyporbeel(^ eeix, vroïiw die heel sexy gekleed gaai.

-ssn-

Vrouwen kunnen binnen SM leren met macht om te gaan (uit: Sekstant) ziet, zijn die toch heel verschillend. In bladen als Blue boy en Honcho, voor flikkers dus, staan de mannen er echt heel uitdagend bij, als object voor de mannelijke kijker. De plaatjes voor vrouwen zien er heel anders uit. De mannen worden daar altijd in een bepaalde context geplaatst. Als ik zo'n beeld zie denk ik: die m a n zit daar niet voor mij, hij zit me in feite nog te begluren."

Slachtofferdenken In de jaren zeventig zijn er veel onderzoeken gedaan n a a r het effect van pornografie op de mate van seksueel geweld in een land. In Denemarken is zo'n onderzoek gehouden vlak nadat de porno daar voor een groot deel gelegaliseerd was. De mensen kwamen dus meer in aanraking met pornografie. Een m a n onderzocht toen of het seksueel geweld tegen vrouwen was toegenomen. Maar uit zijn onderzoek bleek het tegendeel: het geweld was zelfs afgenomen. Ankie: „Het vreemde was alleen dat een heleboel dingen die eerst wel tot seksueel geweld gerekend werden ineens niet meer mee telden. Het was dus ook geen wonder dat hij zo'n uitslag kreeg. Na felle kritiek van de vrouwenbeweging heeft de onderzoeker uiteindelijk de resultaten wat teruggenomen omdat ze gewoon met klopterx.'* ^ "

bezighoudt. Die zegt: vrouwen kunnen niet met macht omgaan ze willen het ook niet hebben, maar juist binnen SM kunnen ze leren wel met macht om te gaan. Bijvoorbeeld hoe je met macht k u n t spelen, ook in ondergeschikte rol. Er is ook een groep die hetero SM afkeurt, maar in lesbische SM wel positieve kanten ziet. Ankie: „Het is vrij moeilijk om over SM te discussiëren, omdat het voor veel vrouwen een volkomen nieuw terrein is. Het staat veel verder van je af. Daarom willen we daarover ook een forum organiseren en dan aan de hand van stellingen hierover praten." „Die SM poot van de cursus is één van de redenen dat de hele cyclus alleen voor vrouwen is. Er zijn vrouwen die dit soort zaken alleen met vrouwen willen bespreken, zeker in het stadium van meningsvorming. Maar voor het grootste deel zijn het praktische redenen waarom er geen mannen mee kunnen doen aan de cursus. We willen namelijk op vrij beperkte schaal werken met maximaal 25 deelnemers. Als er veel animo blijkt te zijn kunnen we volgend jaar een gemengde groep starten." f

Extase over mooie pornografi-; sehe beelden en leuke SM spelle-i tjes. Maar verruklfing op eenj slagveld van gevolgen, van wat mag wel en wat niet mag, van Vrouwen zijn het slachtoffer van machtsverhoudir^eïi en patriar-' seksueel geweld, daat is geen dischaat. Discussiestof te over dei cussie over mogelijk. Maar tegekomende maanden op woensdag] yjkertijd stellen vrouwenzich als groep ooE vaak als sIacIïtofIëi'~op.~ I n PEPSIT

li.111

L|l,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen