Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 348

AD VALVAS — 23 MAART 1984

De positie van de Stichtingen Studenten Huisvesting (SSH's), die in totaal zo'n 40.000 wooneenheden onder hun hoede hebben, is de laatste jaren sterk veranderd. Niet alleen werd studentenhuisvesting in 1978 overgehe­ veld van het ministerie van Onderwijs en Wetenschap­ pen naar Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening; de SSH's beginnen zich meer en meer te ontwikkelen tot volwaardige woningbouwcorporaties. De SSH­Utrecht heeft al een aanvraag hiertoe bij het ministerie inge­ diend. Daarnaast heeft de veranderende vraag van studenten consequenties voor het beleid van de SSH's. De student van nu woont veel liever in een „vrij huis" in het cen­ trum van de stad dan in een groot studentencomplex in de buitenwijk. Een verschuiving van het bouwen van complexen naar verbouw van oude panden lijkt onver­ mijdelijk te worden.

SSH's op weg naar woning ningbouwcorporaties, onderwijs­ instellingen en de SSH's een rol. De centrale overheid wil in prin­ cipe alleen voorwaardenschep­ pend bezig zijn. Toch heeft staatssecretaris Brokx van VROM wel oog voor de uitzonde­ ringspositie waarin de SSH's ver­ keren. „Van mij mogen ze blijven functioneren zoals ze dat n u doen, mits aan de voorwaarden van de ministeriële richtlijnen voldaan wordt", aldus de staats­ secretaris. Toch blijft het beleid van de overheid gericht op het beperken van het aantal toegela­ ten instellingen enerzijds en zal

Walter van Hulst Harrie Windmüller Leo Endedijk

^^,„S,

? '« ? « ««

art***­'­

De heer G. van Genügten (midden foto), directeur van het Gevfieenschap­ pelijk Overleg Studentenhuisvesting en de SSH Utrecht, (foto Werry Crone) In de zestiger jaren werden op ini­ tiatief van de universiteiten en hogescholen grote woonprojecten gerealiseerd om de explosief groeiende aantallen studenten te kunnen opvangen. Daarvoor wa­ ren studenten nog voornamelijk aangewezen op de kamerbewo­ ning bij hospita's. Al aan het eind van dezelfde jaren zestig hielden de studentenvakbonden pleidooi­ en voor het integreren van stu­ dentenhuisvesting in een te ont­ wikkelen beleid voor het onder de pannen brengen van alle jonge­ ren. Zowel binnen de SSH's als op politiek niveau was men daar toen nog niet aan toe. Pas in 1975 werd het woonrecht voor jongeren erkend met het ver­ schijnen van een nota van de toenmalige staatssecretaris Van Dam over de huisvesting van één­ en tweepersoons huishoudens, de zogenaamde HAT­nota. Via het verplicht instellen van een stuur­ groep werden gemeenten en wo­ ningbouwcorporaties gedwongen n a te denken over huisvesting voor de tot dan vergeten groep van alleenstaanden en samenwo­ nenden. Deze groep vormde een exponent van maatschappelijke ontwikkelingen die indruisten te­ gen de confessionele gezinsideolo­ gie, een van de redenen voor het zeer traag op gang komen van het realiseren van de HAT­eenheden door woningbouwcorporaties. De SSH's daarentegen reageer­ den veel sneller op de nota van Van Dam. Dit blijkt duidelijk uit de landelijke cijfers van gereali­ seerde HAT­eenheden. Hoewel ook de corporaties de produktie voor één­ en tweepersoons huis­ houdens opvoeren blijft het aan­ deel hierin van de SSH's in de grote steden fors. In dezelfde Van Dam­nota werd aangekondigd dat de SSH's over­ geheveld zouden worden van het ministerie van Onderwijs en We­ tenschappen naar het ministerie van Volkshuisvesting en Ruim­ telijke Ordening (later is daar Mi­ lieubeheer aan toegevoegd). Dit is inmiddels ook concreet gereali­ seerd.

Beleidslijnen Binnen het ministerie van VROM zijn twee belangrijke be­ leidsontwikkelingen te signale­ ren die ook de SSH's aangaan. Een eerste beleidslijn is dat de overheid meer duidelijkheid wil

scheppen in de warwinkel van in­ stanties die bezig zijn op het ter­ rein van de volkshuisvesting. Het liefst wil men komen tot een dui­ delijke tweedeling. Aan de ene k a n t de particuliere bouwers, zo­ als de institutionele beleggers; aan de andere kant de zogeheten toegelaten instellingen, zoals de woningbouwcorporaties. Voor deze toegelaten instellingen gel­ den een aantal statutaire eisen. De instelling moet open van ka­ rakter zijn, de bestuurssamen­ stelling moet duidelijk geregeld zijn en de overheid heeft de moge­ lijkheid tot financiële controle. Tot op heden hebben in het ge­ bied tussen particuliere bouwers e n corporaties allerlei stichtin­ gen geopereerd op de bouwmarkt. Voorbeelden hiervan zijn stich­ tingen voor bejaardenhuisves­ ting en ook de SSH's. Enerzijds waren deze stichtingen vrij auto­ noom in h u n doen en laten, an­ derzijds stond de overheid vaak wel garant voor exploitatietekor­ ten. Ook maakten deze stichtin­ gen aanspraak op diverse subsi­ diestromen. Mede door de erva­ ring van een aantal debacles wil de overheid n u orde op zaken stel­ len. Een eerste aanzet hiertoe geeft de ministeriële nota MG 82­44 die in oktober 1982 verscheen.­ Deze nota kan ook het begin vormen van een ontwikkeling van de SSH's tot volwaardige woning­ bouwcorporaties. Volgens H. van de Heuvel, secretaris van het Ge­ meenschappelijk Overleg Stu­ dentenhuisvesting (GOS), is deze ontwikkeling niet tegen te hou­ den. „Binnen drie jaar is het be­ keken". Een tweede beleidslijn van VROM die voor de SSH's van be­ lang is, is het streven van de over­ heid naar decentralisatie. In de toekomst zal de strijd om de conti­ gentering, het aantal en de soort te bouwen wooneenheden, op lo­ kaal niveau gestreden moeten worden. De SSH's zullen zich een plaats binnen het gemeentelijke spel van woningverdeling moeten verwerven.

Krachtenveld Door de genoemde ontwikkelin­ gen zijn de SSH's in enkele jaren tijd in een geheel ander krachten­ veld terecht gekomen. In dit krachtenveld spelen centrale overheid, lokale overheid, wo­

het nieuwe krachtenveld moeten vinden. Per stad is de situatie echter verschillend. Twente met zijn campus verkeert in heel an­ dere omstandigheden dan Am­ sterdam en de situatie van Utrecht is nauwelijks te vergelij­ ken met Wageningen. Eén ding hebben ze echter gemeen. In de loop der jaren is veel specifieke kennis op het gebied van bouwen voor jongeren opgedaan. Creatief, flexibel en toch goedkoop bouwen zijn woorden die bij de SSH's hoog in het vaandel staan. Iets wat in zijn algemeenheid niet ge­ zegd kan worden van de woning­ bouwcorporaties wanneer men bedenkt dat de standaard wo­ ningwetwoning sinds het invoe­ ren van de woningweèin 1901 qua vorm en ruimteverdeling nauwe­ lijks veranderd is. Ook op het ge­ bied van bewonersinspraak lopen de studentenhuisvestingsstich­ tingen mijlenver vóór op de cor­ poraties.

De behoudende krachten binnen de SSH's zullen dan uitgewerkt zijn en een nieuw tijdperk van bouwen voor jongeren zal aan­ breken. Of het allemaal zo ge­ makkelijk zal gaan is echter de vraag. Tekenend in dit verband is de protestbrief van zes Utrechtse woningbouwcorporaties tegen de aanvraag tot toegelaten instel­ ling van de SSH Utrecht.

Oude panden De SSH's krijgen ook in toene­ mende mate te maken met een andere ontwikkeling. Studenten maken in toenemende mate ken­ baar niet h u n hele studietijd op een (veelal klein) kamertje in een groot complex aan de rand van de stad te willen blijven wonen. HAT­eenheden in de stad, even­ als de mogelijkheid als woongroep ergens te gaan wonen, zijn duide­ lijk in trek. De SSH's beginnen dat ook daadwerkelijk te merken.

anderzijds het verwerven van subsidies door niet­toegelaten in­ stellingen moeilijker worden. De houding van de gemeenten en de woningbouwcorporaties zal van doorslaggevende betekenis zijn voor de toekomst van de SSH's. „Decentralisatie geeft ons enorme kansen", aldus Van de Heuvel. „Voor zover de SSH's kri­ tiek hadden op het beleid van de overheid kunnen ze daar n u ac­ tief zelf iets aan doen. Het con­ currentiedenken hoeft helemaal niet aanwezig te zijn; er kan een goede verstandhouding groeien tussen de SSH's en de plaatselijke woningbouwcorporaties." Ook G. van Genügten, voorzitter van het GOS en directeur van de SSH Utrecht, ziet in eerste in­ stantie geen problemen. „De ge­ meenten hebben er belang bij dat er gebouwd wordt voor de behoef­ te. Wie er bouwt en beheert is niet belangrijk. Corporaties mogen van mij gerust bouwen voor stu­ denten en andere jongeren. Maar als ze dat in het verleden gedaan hadden waren er n u geen SSH's geweest." De Nationale Woningraad, de overkoepelende organisatie van woningcorporaties, stelt zich op dit moment iets gematigder op dan in 1981. De NWR is er op de eerste plaats voorstander van dat de SSH's opgaan in de lokale wo­ ningbouwcorporaties. Mocht dat niet lukken dan is zij voor toela­ ting en tegen een voortbestaan als niet­toegelaten stichtingen. Een van de eisen die aan een toe­ gelaten instelling gesteld wordt is dat er niet categoraal gebouwd mag worden. De poorten van de SSH's zullen dan dus openge­ gooid moeten worden voor niet­ studerenden. Iets wat op diverse plaatsen, zij het aarzelend, al ge­ beurt. „In het begin leverde dat ook wel problemen op", aldus Van Genügten, „het topje van de ur­ gentielijst kwam via het gemeen­ telijk toewijzingsbeleid bij ons te­ recht. De sociale achtergronden van de twee groepen bewoners waren zo verschillend dat er spanningen optraden. Nu, een jaar later, is dat veel minder."

Koploper De SSH­Utrecht loopt voorop bij alle ontwikkelingen. Als eerste heeft zij bij de minister de status van toegelaten instelling aange­ vraagd. Inmiddels heeft de Ad­ viescommissie Toelating Wo­ ningbouwcorporaties (ATW) po­ sitief geadviseerd. Ook op andere plaatsen (Delft en Groningen) le­ ven ideeën om een dergelijke aan­ vraag in te dienen. Aan de andere k a n t zijn er ook nog wat conser­ vatief denkende SSH's die, al of niet onder druk van de universi­ teit, alleen voor studenten willen blijven bouwen. De universitei­ ten zouden graag huisvestings­ mogelijkheden als een visitekaar­ tje aan willen bieden, zeker als zij straks de markt op moeten om studenten te overtuigen van het vele goeds dat zij te bieden heb­ ben. Duidelijk is in ieder geval dat de SSH's h u n plek binnen binnen

De oudste studentenflats van Nederland aan de Oudraatweg in Delft, (foto Arend Jan Vleming)

Met Utrecht voorop lijken de SSH's op weg om volwaardige wo­ ningbouwcorporaties te worden. Als toegelaten instelling zijn de mogelijkheden om gebruik te ma­ ken van diverse subsidies ook gro­ ter. Zeker n u de overheid er van alles aan doet om de bouwwereld wat op te peppen. Een mooi voor­ beeld daarvan is de zogeheten „te­ rugploegregel". Binnen deze regel kunnen oude woningen opge­ knapt en verbeterd worden door werklozen, dit alles met flinke subsidies. Volgens Van de Heuvel is alles een kwestie van drie jaar.

Zo wordt de SSH van de UvA ge­ confronteerd met een toenemen­ de leegstand. Met name het be­ ruchte Zilverberg­complex in Amsterdam­Noord is steeds moei­ lijker te verhuren. Eind vorig jaar kwam de Stich­ ting Studenten Huisvesting van de Nijmeegse universiteit in het nieuws met het afkondigen van een bouwstop voor grootschalige nieuwbouwprojecten. Een be­ hoeftenonderzoek onder de stu­ dentenbevolking aldaar had aan­ getoond dat woonruimte in de stad veel eerder gewenst was.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen