Ad Valvas 1983 - 1984 - pagina 443

3

AD VALVAS — 18 ME11984

Studiedag 'Dra, aan de slag!?'

Topposities innemen of zonder baan actief zijn Slechts 33 procent van de vrouwen in Nederland heeft een functie buitenshuis. In het jaar 2000 zal dit percentage - naar verwachting - gestegen zijn tot 45. In vergelijking met andere Europese landen is dit cijfer erg laag. Daar komt nog bij dat 75 procent van de in het betaalde circuit opgenomen vrouwen in de laagste twee functieklassen zijn ingedeeld. Veelal werken ze in deeltijd en onder hun opleidingsniveau. Voor vrouwen met een hogere opleiding geldt - blijkt uit onderzoek - dat driekwart van hen zich niet in de publieke sector beweegt. Welke beroepsperspectieven zijn er voor vrouwen met een hogere opleiding en welke strategieën zullen vrouwen moeten gebruiken om hun maatschappelijke positie te verbeteren? Over deze vragen organiseerde het Vormingscentrum van de VU samen met de emancipatiecommissie op donderdag 10 mei een studiedag onder de titel 'Dra, aan de slag!?'. De redenen voor zo'n studiedag waren tweeërlei. In de eerste plaats zijn de beroepsperspectieven voor hoog opgeleide vrouwen in een aantal opzichten zeer ongunstig. Er is een hoge werkloosheid en sollicitatieprocedures nemen op dit moment de vorm aan van zware concurrentieslagen. Als vrouwen dan uiteindelijk een baan hebben gekregen is die vaak tijdelijk of onder hun kunnen. Op de VU werkt bij voorbeeld één vierde van de niet wetenschappelijke vrouwelijke medewerkers onder hun opleidingsniveau. De belangstelling was redelijk, er waren 175 kaarten verkocht, het gezelschap gemêleerd. Er waren vrouwen die duidelijk een carrière willen maken binnen de maatschappelijke instituties, gewoon voor zichzelf dan wel met het doel veranderingen ten gunste van vrouwen te bewerkstelligen. Anderen willen meer h u n eigen leven vorm geven door buiten de formeel georganiseerde maatschappij te werken. Bewust baanloos of omdat ze geen keus. hebben, er zijn geen banen. „Carrière is voor vrouwen vaak een beladen woord," signaleerde Yvonne van de Mosselaar van de afdeling Bedrijfskunde van de TH Delft, 's morgens in haar lezing over Vrouw en Carrière." Het wordt vaker geassocieerd met mannen dan met vrouwen. Het heeft te maken met maatschappelijke stijging, met hogere functies, met meer verdienen, dan word je rijk, ga je mensen misbruiken, dikke sigaren roken enzovoort. Deze zaken zijn voor een deel waar, maar voor een deel ook niet waar!" „Er zijn twee soorten carrières. Een verticale, van onder naar boven, je verwerft dan een steeds betere positie binnen een organisatie. En een horizontale, in de breedte, dan maak je een ontwikkeling door met betrekking tot zaken die je zélf interessant vindt ongeacht je verticale positie. Die beide carrières kunnen samen gaan, maar je kunt ook bewust kiezen voor verticaal of horizontaal." Het maken van keuzes stond centraal in Yvonne's lezing. Vrouwen moeten het heft in eigen hand nemen, zelf beslissen wat ze met h u n leven willen. Vrouwen ervaren h u n leven vaak als iets wat hen overkomt, ze schrijven de dingen die gebeuren toe aan h u n omgeving. Mannen daarentegen vinden zichzelf veel meer een actor van h u n levenssituatie, een creator van h u n leven. Dat is niet biologisch bepaald maar het is een kwestie van conditionering. Vrouwen wordt veel minder geleerd dat ze h u n leven kunnen sturen. Tot op zekere hoogte natuurlijk, want de maatschappij stelt grenzen en de mogelijkheden zijn ook afhankelijk van de keuzes in het persoonlijke leven. „Een loopbaanplanning", stelt Yvonne, „is gelijk aan een levensplanning. Wat je überhaupt met je leven wil k u n je niet los zien van je carrière. Essentieel blijft

Piet Verhoeven echter dat je zelf de keuzes maakt." Vaak blijkt dat de carrière van de partner bepalend is voor wat er met de loopbaan van de vrouw gebeurt. De rol van een partner kwam ook uitvoerig aan de orde in het betoog. Hij of zij moet daadwerkelijke steun bieden aan de vrouw die carrière wil gaan maken. En daar ontbreekt het nog wel eens aan. In de privé sfeer maar ook in de werksituatie, Yvonne: „Voor motieven als ik hou van jou koop je niet zoveel, als jij je verhaal niet kwijt k u n t en als jij toch weer in de keuken staat. Werkelijke steun, ook in de praktijk, dat is nodig."

Agressief en mannelijk type

Eén van de acht discussiegroepen boog zich 's middags over de problemen die vrouwen tegenkomen als ze een betaalde baan hebben of er een zoeken. De belangstelling voor deze „vrouw en carrière" groep was enorm en volgens de organisatoren had de groep drie keer gevuld kunnen worden als er meer tijd en ruimte was geweest. Aan de hand van een aantal stellingen passeerden talloze onderwerpen de revue. De dubbele taak van vrouwen, huishouden en werk, het gebrek aan steun van de partner, de tegenwerking vanuit de maatschappij en de problemen by het solliciteren. Vooral het laatste bleek een heet hangijzer te zijn. In sollicitatiegesprekken worden aan vrouwen vaak onnodige en vervelende vragen gesteld die niets te maken hebben met het uitoefenen van de betrokken functie. Vrouwen worden soms gezien als aanhangsel van h u n man. Hen wordt gevraagd of h u n m a n werkt en zo ja waarom zy dan nog solliciteren. Verder is het moeiUjk te weten welke houding je tegenover de sollicitatiecommissie moet aannemen om de baan te krijgen. Een vrouw vertelt het volgende verhaal: „Bij een sollicitatiegesprek werd mij gevraagd of ik hogerop wilde komen, carrière wilde maken in het bedrijf. Ik zei dat ik dat wel wilde als daar mogelijkheden voor waren. Na dat gesprek werd ik afgewezen omdat ze niet gesteld waren op een wat agressief en mannelijk

Verder blijkt dat carriéreschema's - voorzover aanwezig in organisaties - niet afgestemd zijn op de manier waarop vrouwen hun leven willen Inrichten. De tweede reden was te bekijken welke acties en activiteiten vrouwen, individueel en collectief aan het vrouwenfront verrichten. Veel werkloze, of beter baanloze, vrouwen zetten strategieën uit om hun positie te verbeteren. Bij voorbeeld door het opzetten van eigen bedrijfjes, werkcoUectieven en talloze werklozenprojecten. Het was een dag vol persoonlijke ervaringen van vrouwen die werken aan positieverbetering van zichzelf en van de vrouw in het algemeen. Zowel binnen als buiten de formele circuits. Een dag ook die duidelijk maakte dat er tussen vrouwen meningsverschillen bestaan over de beste strategie die gevoerd moet worden om maatschappelijke invloed te krijgen. Moeten topposities worden ingenomen in het bedrijfsleven, bij de overheid en bij andere instellingen om van bovenaf de situatie te verbeteren? Of kan dat net zo goed van onderaf door zelf of met andere vrouwen, werk te creëren en acties te voeren?

Bewust baanloos

Tot zover de discussie over betaalde arbeid en een verticale carrière. Er is ook een grote groep vrouwen die buiten het betaalde circuit actief is. Een representante van die groep was Kitty Mäanders van de Bond tegen het Arbeidsethos. Zij hield 's morgens een lezing over het begrip arbeid. Over het voetstuk waar betaalde arbeid op wordt gezet en de ideologische achtergrond daarvan. Al

Strategieën

het menselijk doen wat iets toevoegt aan de kwaliteit van het bestaan is werk, aldus Kitty. Veel betaald werk voegt niet zoveel toe a a n de kwaliteit van het leven, het is er eerder een aanslag op. Baanlozen worden gedegradeerd tot een soort tweederangs burgers en staan als inactieven tegenover de actieven. Veel activiteiten van vrouwen wordt geen werk genoemd, omdat het onmeetbaar is voor economen. Juist vrouwen, zegt ze, moeten eisen stellen aan de kwaliteit van werk en strijden tegen de hiërarchische structuren in de maatschappij. Kitty zag geen heil in het van binnenuit veranderen van het systeem, want zo zei zij: „voor je het weet heeft het systeem jou verandert." Loskoppelen van arbeid en inkomen en het invoeren van een basisinkomen maakt vrouwen minder afhankelijk van mannen en daardoor kunnen vrouwen makkelijker breken met het traditionele rolpatroon.

Aan het eind van de middag discussieerde een forum bestaande uit Riet Rerink psychologe aan de Katholieke Universiteit in Nymegen, Mia Euverman, medewerkster vrouwenstudies by PAW aan de VU, Barbara Menkes, baanloos historica en Marjan Kwaak onder leiding van Hilde de Haan over arbeid en vrouwenstrategieën. Over welke strategieën vrouwen moeten uitzetten om te realiseren wat ze willen. I n de zaal ontstond een discussie met name over de vraag of vrouwen moeten doordringen n a a r topposities in de maatschappy of dat vechten vanuit de basis het beste is. De verschillen die de hele dag al merkbaar waren kwamen by dit forum duideiyker n a a r voren. Aan de ene kant de vrouwen die niet geloven in veranderingen van binnenuit en aan de andere k a n t vrouwen die dat als enige mogeiykheid zien. „Er moet a a n twee kanten gestreden worden, zei Barbara Henkes, op het culturele vlak (daar ben ik mee bezig door het opzetten van een feministische wetenschapspraktyk) en op het politieke en beleidsniveau om de macht en de inkomens eeriyker te verdelen. Iedereen kan de strategie kiezen die het beste by haar persooniyke situatie aansluit. Er zyn verschillende strategieën van verschillende vrouwen die allemaal noodzakeiyk zyn. Dé vrouw bestaat niet en dé strategie dus ook niet." Dus zowel binnen de bestaande maatschappeiyke instanties als daarbuiten moet stryd gevoerd worden om de positie van vrouwen te verbeteren. Onontbeeriyk daarby is contact tussen degenen op beleidsposten en degenen die aan de basis werken. Beide groepen werken met hetzelfde doel: verbetering en versterking van de maatschappeiyke positie van de vrouw.

z y gaf verder alternatieven aan om buiten het betaalde circuit te werken. Byvoorbeeld in actiegroepen, in de memobeweging, wetenschapsgroepen en milieu-

De teksten van de lezingen, de forums en discussiegroepen worden, aangevuld met ander materiaal en adressenlijsten van vrouwenorganisaties verwerkt tot een brochure die te zijner tijd door het Vormingscentrum van de VU zal worden uitgegeven.

Verschillende strategieën van verschillende vrouwen die beide noodzakelijk zijn. Een interessante dag met lezingen, discussiegroepen, een forum en tot slot een feest. type vrouw. Toen ik dat hoorde stond ik natuurlijk perplex." Maar er zijn gelukkig ook andere organisaties. Bij ministeries bij voorbeeld staat men zeer positief tegenover het aannemen van vrouwen. Maar daar werd een kanttekening bij gemaakt. „Er is te weinig steun in die organisaties en vrouwen krijgen direct moeilijke taken te verrichten waardoor er soms dingen mislopen. De kans bestaat dat die positieve houding alleen maar negatief werkt als vrouwen direct in te hoge posities terechtkomen. Dan zeggen ze: zieje wel ze kunnen het niet."

winkels. In deze groepen wordt al het werk geiyk gewaardeerd, er is geen hiërarchie en er vind veel takenruil plaats. Academisch geschoolde vrouwen kunnen in onderzoeksgroepen doorgaan met h u n vak. Ze kunnen op die manier de kennis uit de universiteiten halen en vermengen met ervaringen van mensen die niet universitair geschoold zyn. Academici vermengen h u n kennis met politieke stryd en komen zo dichter by andere mensen te staan, aldus Kitty.

De deelneemsters aan de forumdiscussie Henkes en Marjan Kwaak.

v.l.n.r.: Riet Rerink, Mia Euverman, Hilde de Haan, Barbara Foto AVC/VU

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen