Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 539

T

28 JUNI 1985

a mie van de universiteiten:

tekent dat de terugtrekt" kunnen dragen. Als dat d a n zo is, d a n is het mijn t a a k dat mogelijk te maken." Die repliek lijkt het s t a n d a a r d a n t w o o r d op d e s t a n d a a r d v r a a g a a n d e huidige minister v a n Onderwijs, drs. W. f. Deetman: de v r a a g n a a r d e achtergrond v a n d e HO AK­nota. Dat is d e nota Autonomie en Kwaliteit, w a a r i n d e dere­ guleringsplannen voor het Hoger O nderwijs staan. A a n d e a n d e r e kant zijn er ook universiteiten die meer onder­ wijselementen in d e 'hoogkwali­ tatieve' aio willen steken. Krij­ g e n d e instellingen die vinden dat d e 'assistent­in­opleiding' veel onderwijs moet ontvangen tijdens d e vierjarige aanstelling d e ruimte om ïiun p l a n n e n voor e e n 'graduate school' te verwe­ zenlijken? Deetman: ,,Met betrekking tot d e t w e e d e fase is nu weinig ge­ regeld en dat zal ook straks zo zijn. Grote vrijheid voor d e in­ stellingen, dat is het kenmerk. In het wetsontwerp Beiaard wor­ den alleen maxima gesteld, grenzen die d e aio moeten be­ schermen, zodat hij bijvoor­ beeld niet verplicht k a n worden om meer d a n een kwart v a n d e tijd te besteden a a n het g e v e n v a n onderwijs. Als men vindt dat d e aio in het begin veel on­ derwijs moet volgen d a n k a n dat. Het hangt af v a n wat er wordt overeengekomen en dat kan v a n discipline tot discipline en v a n aio tot aio verschillen. Er zijn maxima, bijvoorbeeld d e duur v a n vier jaar. Maar men moet nu ook w e e r niet d e n k e n dat vier j a a r verplicht zijn, het m a g ook korter. W a a r het om g a a t is dat er inhoudelijk iets goeds tot stand komt. Binnen d e gestelde grenzen kunnen d e in­ stellingen hun g a n g g a a n . Daarom, zegt Deetman, is hij eerder dit j a a r gekomen met die notitie over d e profilering. ,,Daarin h e b ik tegen d e instel­ ­ lingen gezegd dat ze, als ze willen streven n a a r e e n a a n t a l 'centres of excellence' het mij goed lijkt dat ze dat onderling afstemmen, zodat ze niet alle­ m a a l op hetzelfde punt a a n ­ koersen. D a a r h e b b e n w e in Nederland weinig a a n . Maar ze h e b b e n d e vrijheid om bij d e inrichting v a n d e t w e e d e fase hun eigen accent te leggen. Ik vind niet dat je dat als minister moet aanwijzen."

Relatie Het onderwijs e n met n a m e het wetenschappelijk onderwijs moet meer aansluiten op het be­ drijfsleven. Die boodschap wordt door d e minister d e laat­ ste tijd, zeker n a d a t hij het 'he­ renakkoord' met d e onderne­ mers sloot, frequent verkondigd. Maar hoe ver moet dat g a a n ? Worden er dadelijk nog aUeen opleidingen b e t a a l d w a a r v a n het bedrijfsleven profijt heeft? ,,Voor d e eerste fase geldt dat zeker niet en voor d e tweede fase trouwens ook niet. Alleen voor d e specifieke beroepsop­ leidingen komen d e kosten voor d e deelnemer. De hele onder­ zoekers­ en ontwerpersoplei­ ding wordt door het departe­ ment b e t a a l d e n door n i e m a n d a n d e r s . Dat wil zeggen dat d e WO­insteUingen d e volledige vrijheid h e b b e n er in te stoppen wat ze wUlen. Ik begrijp die kri­ tiek niet. De instellingen worden beslist niet a a n het bedrijfsleven gekoppeld. Als het bedrijfsleven iets wil doen met d e ontwerpers­ of aio­opleiding d a n moet dat iets aanvullends zijn ­ gastdo­ centen, stageplaatsen, a p p a r a ­ tuur. Maar ik stel nadrukkelijk dat wat d e invulling betreft d e vrijheid geheel bij d e instellin­ gen ligt." Vraag blijft d a n wel wat er nu precies onder het zo sterk ge­ p r o p a g e e r d e aansluiten op het bedrijfsleven verstaan moet worden. Dat k a n d e minister ook niet exact a a n g e v e n . ,,Ik noem het e e n wisselwerking, een sa­ menspel, waarbij men niet con­ creet k a n zeggen tot hier en niet verder." Deetman k a n zich voorstellen dat het voor het be­ drijfsleven interessant is om met d e universiteiten en TH's s a m e n te werken, d a a r zit tenslotte d e kennis. En het omgekeerde k a n even goed­ Want er zijn ook be­ drijven met grote wetenschap­ pelijke afdelingen w a a r m e n

Foto Bram d e Hollander

heel wat v a n k a n leren. ,,De wisselwerking lijkt me als zoda­ nig waardevol. Als er e e n ont­ werpersopleiding komt dan moet die toch maatschappelijk erkenning krijgen. Je wilt toch niet het risico lopen dat iemand die als ontwerper op e e n TH is afgestudeerd te horen krijgt 'wat is dat voor e e n fenomeen, wat stelt dat voor'? De verant­ woordelijkheid voor d e oplei­ ding Ugt bij d e instellingen, dat h e b ik d e werkgevers duidelijk gemaakt. Maar d e WO ­instellin­ g e n zijn g e e n eilandje, g e e n pe­ dagogische provincie, om met d e woorden v a n Van Kemena­ d e te spreken. We mogen wel e e n s kijken w a a r d e samenle­ ving behoefte a a n heeft." De aansluiting tussen onder­ wijs, onderzoek e n arbeidsleven is in het g e d r a n g gekomen.

Foto Bram d e Hollander

vindt Deetman. ,,Dat is zeker niet aUeen d e schuld v a n het onderwijs. Er zijn twee partijen in het geding, die h e b b e n beide boter op het hoofd. Die relatie moet weer worden versterkt. Als minister moet je daarbij e e n in­ termediaire rol spelen. Hoe? We

zijn druk d o e n d e om e e n a a n t a l zaken uit te werken. Maar ik aarzel om daarbij structuren te scheppen. G e e n commissies, zo heeft dat vroeger ook niet ge­ werkt. Als die ontwerpers­oplei­ ding er e e n m a a l is, ontstaat d e relatie vanzelf."

Nieuwe visie op gynaecologie­onderricht

De vrouw als deskundige over haar eigen lichaam Medicijnen studenten zullen voortaan g y n a e c o ­ logisch onderzoek kunnen oefenen met instruc­ tiepatiënten. Deze vrouwen zullen d e studenten uitleg geven tijdens en over het inwendig on­ derzoek. Veel a a n d a c h t zal worden besteed a a n d e gevoelens, zowel bij patiënte als bij d e a a n s t a a n d e arts, die rond het onderzoek v a n geslachtsorganen e e n rol kunnen spelen. A a n d e medische faculteit zal in augustus met het At{gemeen) C O s c h a p e e n nieuwe vorm v a n onderwijs worden geïntrodu­ ceerd a a n vijfdejaars studen­ ten. De bedoeling is dat studen­ ten ervaring opdoen met alge­ m e e n lichamelijk onderzoek vóórdat ze tijdens hun co­ s c h a p p e n met echte patiënten te m a k e n krijgen. In aansluiting op eerdere theoretische studie­ onderdelen worden, in kleine groepjes, technische vaardig­ h e d e n a a n g e l e e r d . O m te leren h o e organen als ogen, oren, hart en longen onderzocht moe­ ten worden, zuUen d e studenten op elkaar oefenen. Voor het gy­ naecologisch onderzoek echter zal gebruik g e m a a k t worden v a n instructiepatienten. Instructiepatiènten zijn vrou­ wen, die via e e n korte training zijn opgeleid om in oefensessies met studenten zich te laten on­ derzoeken en daarbij tevens als docente optreden. Thea Duk­ kers van Emden, medewerkster vrouwenstudies v a n d e medi­ sche faculteit legt uit w a a r o m het werken met instructiepatiën­ ten een verbetering betekent binnen d e medische opleiding. ,,Op dit moment leren studenten gynaecologisch onderzoek op e e n n a g e b o u w d bekken, e e n zgn. fantoom. Dat betekent dat ze p a s voor het eerst een echt inwendig onderzoek verrichten tijdens hun co­schappen bij (po­ Ii)klinische patiënten. Je kunt je voorstellen dat dit g e e n optima­ le leersituatie is," vindt me­ vrouw Dukkers v a n Emden. ,,De

Loes Singels meeste patiënten vinden het on­ derzoek g e e n pretje, zij zijn ner­ veus e n g e s p a n n e n . Bovendien weet je in het begin eigenlijk niet wat je doet. Je stopt je vin­ ger erin en denkt 'hier moet er­ g e n s d e b a a r m o e d e r zitten e n d a a r d e eierstokken'. De g y n a e ­ ' coloog staat erbij en vertelt je ^A^at je zou moeten voelen. Deze rol g a a t d e instructie­patiënt overnemen. De vrouw wordt ge­ mtroduceerd als deskundige op het gebied v a n h a a r eigen li­ c h a a m . Dat is echt e e n nieuwe visie in het medisch onderwijs." Een belangrijk aspect is dat d e instructie­patiënten kunnen uit­ leggen wat het gynaecologisch onderzoek voor vrouwen bete­ kent. Vrouwen voelen zich v a a k kwetsbaar door d e positie die ze tijdens het onderzoek moeten innemen en door het feit dat meestal manneüjke artsen het onderzoek verrichten. Maar ook studenten vinden dit soort on­ derzoek moeilijk. Tijdens het ALCOschap zal a a n dit soort gevoelens ruim a a n d a c h t wor­ d e n besteed. Volgens Thea Dukkers v a n Emden k a n eigen­ lijk p a s e e n goed technisch on­ derzoek worden verricht, als studenten met deze gevoelens kunnen o m g a a n . ,,Het g y n a e c o ­ logisch onderzoek is zowel voor d e a a n s t a a n d e arts als voor d e patient e e n emotioneel b e l a d e n zaak. Angst, onzekerheid e n schroom werken belemmerend

op het a a n l e r e n v a n d e techniek v a n onderzoek. Studenten moe­ ten eerst deze gevoelens leren onderkennen". Het idee te g a a n werken met instructie­patiënten is overge­ nomen v a n d e Universiteit v a n Groningen, w a a r in 1982 met dit soort onderwijs is gestart. D a a r h a d men gemerkt dat co­assis­ tenten bij interne geneeskunde d e vrouwelijke patiënten niet al­ tijd inwendig onderzochten, ter­ wijl dit wel bij het s t a n d a a r d onderzoek hoorde. Veel co­as­ sistenten durfden het gewoon niet. O p d e VU is hierover niets bekend, aldus Thea Dukkers v a n Emden. Een probleem is hier, dat d e co­ s c h a p p e n gynaecologie p a s a a n het eind worden gelopen. Vóór die tijd wordt in a n d e r e praktijksituaties echter wel v a n d e studenten verwacht dat zij e e n gynaecologisch onderzoek kunnen verrichten. O ok dit pro­ bleem wordt nu o n d e r v a n g e n door het inschakelen v a n in­ structiepatiënten. Hoewel het in d e bedoeling ligt dat d e instruc­ tiepatiënte ook als docente g a a t optreden, wordt niet v a n h a a r verwacht dat zij medisch ge­ schoold is. Tijdens e e n training v a n 40 uur zal h a a r d e nodige basiskennis worden bijgebracht. Haar be­ langrijkste inbreng bHjft uitein­ delijk d e kennis v a n h a a r eigen lichaam en het kunnen over­ b r e n g e n v a n h a a r gevoelens a a n d e studenten. ,,Vrouwen die zich als instructie­ patiënte beschikbaar stellen, d o e n dat vooral uit d e motivatie d e houding v a n mannelijke art­ sen te v e r a n d e r e n zodat deze d e vrouwelijke patiënte meer in h a a r w a a r d e laat," aldus Thea. Door a a n d e a a n s t a a n d e artsen duidelijk te m a k e n hoe zij het inwendig onderzoek ervaren hopen zij hiertoe te kunnen bij­ d r a g e n en hen te leren hoe zij d e patiënten op hun g e m a k kun­ nen stellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen