Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 419

AD VALVAS — 4 APRIL 1985

t Muziek • Theater

Cultuur

Anton Korteweg woont niet in Amerika. De Nacht van de Poëzie is weer voorbij. Voor een uitverkocht Vredenburg gaven meer dan 25 dichters acte de presence. An­ ders dan voorgaande jaren was het de orga­ nisatie ditmaal niet gelukt één van onze 'grote literatoren' voor dit evenement te strikken. De belangrijkste dichter van dit festival had Leo Vroman moeten worden. Het was de bedoeling dat hij vanuit New York via de telefoon één van zijn verzen zou voorgedragen. De verbinding kwam wel tot stand, maar de kostenteller die op het be­ treffende toestel was aangesloten, maakte om de twee seconden zo'n lawaai, dat enige fatsoenlijke communicatie onmogelijk was. Wel deed hij Ed Leeflang, één van de pre­ sentatoren van de Nacht, de belofte dat hij volgend jaar persoonlijk aanwezig zou zijn ­ een ietwat schrale troost. Het optreden van Anton Korteweg (40) was één van de weinige poëtische hoogtepunten van de in vergelijking met voorgaande ja­ ren, enigszins matte nacht. Hij las gedich­ ten voor uit zijn laatste twee bundels. De stormwind van sijn hand (1975) en T^sen twee stilten (1982). Eén van de eerste dingen die opvielen en hier en daar enige hilariteit verwekten was zijn uitspraak: 'Hij spreekt iedere a als een ae uit', hetgeen er mis­ schien toe bijgedragen heeft, dat hij zich­ zelf in één van zijn gedichten als 'een boer op schoenen' heeft getypeerd. Van de gedichten die hij voorlas, maakten vooral de laatste vijf, samen Tussen d e rails geheten, een diepe indruk. Tenminste, wanneer men af mag gaan op de gespannen aandacht waarmee ernaar geluisterd werd. Ze lijken gebaseerd te zijn op een krantebe­ richtje over een in een blauwe jas geklede

vrouw van rond de 40, die zich voor de trein geworpen heeft. Nadat de dichter in de voorafgaande verzen zijn niet van ironie gespeende ontsteltenis heeft uitgesproken en zich realiseert dat hij het antwoord op de vraag, waarom het zo heeft moeten zijn, schuldig moet blijven, besluit hij in het laatste gedicht getiteld Een moed er, een blauwe jas:

r

Het was geen werpen, se d eed d rie stappen. Ze had een kwartier in d e regen staan wachten. Het was geen botsen maar uitgeveegd word en. het kan niet, het word t een grap: kennen jullie d ie van d ie vrouw? Of een raad sel: 't gaat er aan de voorkant lichtblauw in. Juist, ja. Een trein, een kwartier. Een moed er, een blauwe jas. Wie meer van Korteweg wil lezen kan be­ halve bij de genoemde bundels ook terecht in Niks geen Romantic Agony (1971) en Eeu­ wig heimwee d rijft hem voort (1973). Ko­ mende maand zal de bundel Geen beter le­ ven verschijnen. Anton Korteweg woont niet in Amerika. (Jan Oegema) In het kader van de serie 'Dichter bij de teltst' organi­ seert de SLAA op 4 pril een gespreid tussen Jan Kuyper en Anton Korteweg. Plaats: De Balie. Aanvang: 20.30 uur.

..fj.ï;s:-X*.

Artton Korteweg (Foto Bram d e Holland er)

.Toneelgroep Zondag speelt.„Overleven" Een stralende zondagmiddag in de Amster­ damse binnenstad. Het zoeken is n a a r de Teerketelsteeg, alwaar toneelgroep Zkjndag haar repetitieruimte heeft. Gewerkt wordt daar aan drie voorstellingen handelend over het thema Overleven; „De Verzame­ laar" van John Fowles, „De vrouw met de vogelkop" van I nez van Dullemen en „De Overlevende" van Ed. Hoornik. Zondag be­ staat al vier jaar en kreeg opvallend positie­ ve reacties op eerder gespeelde stukken als „Het Bittere Kruid" van Marga Minco en „Tramhalte Beethovenstraat" van Grete Weil. Voordat de repetitie van „De Overlevende" kan beginnen is er even tijd om enkele vra­ gen te stellen aan degene die van de ge­ noemde romans toneelbewerkingen maak­ te, alle stukken regisseert en in veel opzich­ ten de motor is van toneelgroep Zondag, Margrith Vrenegoor. Hoe ga je te werk bij het bewerken van een roman tot een toneelstuk? Allereerst moet het een geschikt boek zijn

voor toneel. Daar ben ik de laatste jaren constant attent op. Voorwaarden daarbij zijn dat het boek bij het lezen beelden op­ roept en dat de taal boeit. Als ik scènes ga uitschrijven wil ik zoveel mogelijk het boek volgen. Het moet niet een bewerking wor­ den waarbij je als het ware voor de schrijver gaat zitten en er een eigen verhaal van maakt."

na een jaar. We zouden ook een bestaand toneelstuk kunnen nemen, m a a r de keuze blijkt steeds te vallen op iets nieuws, iets wat niemand kent. Ook financieel komt het goed uit. Toneelstukken zijn tamelijk d u u r en n u kost het niets. We hebben slechts toestemming nodig van degene die de rech­ ten van het boek heeft en dat is tot n u toe geen enkel probleem geweest."

Je hebt tot nu toe steeds gekosen voor romans met een sterk autobiografisch accent. Is d at toeval? Het is inderdaad niet bewust gebeurd. Het k a n zijn dat het bij autobiografisch werk gemakkelijker is om je in te leven. Aan de andere kant is de verhaallijn in dit soort boeken niet zo duidelijk."

Hoe komen jullie op het thema Overleven? „In de stukken 'Het Bittere Kruid' en 'Tramhalte Beethovenstraat' ging het om het maken van een keuze in oorlogssitua­ ties. We zien een lijn kiezen ­ niet kiezen ­ overleven, en werpen vragen op als: hoe ver ga je om te overleven en wat blijft er daarna over om voor door te leven." Een warm voorjaarszonnetje valt n u schuin de repetitieruimte binnen. De repe­ titie is begonnen. Plotselinge concentratie. „De Overlevende" speelt dertig jaar n a de Tweede Wereldoorlog. Een Hollandse toe­ rist wordt a a n de Spaanse Zuidkust gecon­ fronteerd met z'n oorlogsverleden. Tijdens

Hoort het bij d e filosofie van Zond ag om eigen toneelbewerkingen te spelen? „Het hoort bij Zondag om lange tijd inten­ sief met een stuk bezig te zijn. Dat moet wel omdat de meeste mensen nog studeren. Het stuk moet dan wel interessant blijven, ook

een ontmoeting met een Duitse vrouw be­ seft hij, n a in het kamp de dood onder ogen gezien te hebben, niet meer in staat te zijn bevrediging in een normaal leven te vin­ den. Het is nog maar een paar weken voor de eerste voorstellingen. Boven wordt stevig getimmerd aan decor. Affiches worden door de drukker gebracht. Een adviseuze geeft aanwijzingen voor de aankleding. Waar haalt Hugo een wit pak vandaan, zonder dat het geld kost? Het produktiepro­ ces van een toneelgroep in de marge. (Ad d e Ruyter)

Toneelgroep Zondag is te zien van 17 april t/m 23 mei op woensdag t/m zaterdag, afwisselend met de drie genoem­ de voorstellingen, in Studio United Sweat, Teerketel­ steeg 10; tel. 223780. Op de Vrije Universiteit speelt Zon­ dag op 23 april „De vrouw met de vogelkop" en op 6 mei „De Overlevende". Beide voorstellingen in het Audito­ rium, aanvang 16.30 uur.

Ongekende hilariteit bij Hans Liberg „Dada" heet het avondvullend programma van de cabaretier Hans Liberg en de titel representeert de chaotische verzameling aan tekst en muziek (vooral muziek!) die het publiek door deze 29­jarige Utrechte­ naar krijgt voorgeschoteld. Niets heeft iets met elkaar te maken, de sketches, gedichten, verhalen en muziek­ grappen zijn willekeurig aan elkaar ge­ plakt en maar zelden is een verwijzing of herhaling te ontdekken. Het gaat Liberg er niet om een boodschap over te brengen, slechts humor om de humor is zijn drijfveer en daarmee is hij een verademing aan het Nederlandse cabaretfront. Bij hem geen vergelijking met Freek de Jonge, een auto­ matisme dat het publiek gemakkelijk aan­ neemt bij het beoordelen van een nieuwe cabaretier. Liberg is erin geslaagd zich vol­ komen onafhankelijk van enig ander op unieke wijze te profileren. Zijn muzikaliteit dendert de teksten n a a r ongekende hilari­ teit onder de toeschouwers. Hij beheerst het pianospel alsook de klarinet en het J a ­ panse driesnarige instrument Shamizen. Een hoogtepunt is zijn beschrijving van de reis van Mozart naar Parijs „in een oude

sjees met zes dampende paarden ervoor en twee valse klavecimbels achterin". The­ ma's uit Mozarts muziek worden afgewis­ seld met klanken uit de Marseillaise of de opening van een pianoconcert van Rach­ maninoff tot plots een stilte valt: „Leopolds wonderkinderlij ke zoon staarde n a a r de Seine en wierp wat kokosnoten naar voor­ bijdrijvende zelfmoordenaars". En voort gaat de jacht door de gangen van het Lou­ vre. Hij persifleert Reinbert de Leeuws Sati­interpretatie, toont aan de Minimal Music te beheersen en weet ook Pim Jacobs met zijn dierbare echtgenote Rita Reys in één persoon te verenigen. Het fijne van de klarinet als rietinstru­ ment doet hij uit de doeken alvorens in een jazz­achtige solo tot adembenemende pres­ taties te komen.

Voorwaarde Een aantal keren laat hij de muziek achter­ wege om verhaaltjes te vertellen of onmo­ gelijke gedichtjes voor te dragen. Op die momenten wordt duidelijk dat Liberg niet alleen een leuke vorm heeft gevonden door

zichzelf muzikaal te ondersteunen, maar dat die onderstroom van geluid een voor­ waarde is voor het welslagen van zijn pro­ gramma. Zonder pianoklanken zakt het tempo en zijn de grappen net niet leuk genoeg. Zo is zijn uitweiding over een jeugdvriendinnetje in Amsterdam­West (of gaat het over de naar verzetsmensen ge­ noemde straatnamen in Slotermeer?) be­ duidend saaier dan het zorgvuldig getime­ de verhaal over Lolita in Toscane. Dada is het eerste programma van Hans Liberg, die anderhalf jaar geleden op het cabaretfestival Cameretten debuteerde. Na zijn opvallende presentatie tijdens de Am­ sterdamse Uitmarkt in augustus vorig jaar is hij nu bezig met een reis langs de „kleine zalen" in het land. I n september start hij met zijn tweede soloprogramma „Berg­ Berg". (Aart Bouwmeester) Hans Liberg is op donderdag 25 april te zien in De Meer­ vaart in Osdorp.

Hans Liberg

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen