Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 363

AD VALVAS —- 8 MAART 1985

11

Surinaamse schrijver Edgar Cairo treedt op in VCVU­ manifestatie over de multi­culturele samenleving.

,,Racisme berust op wolvenmentaliteit" „Racisme berust op pure onwil. Het berust zuiver op een wolvenmentaliteit, op het miskennen van de waarde van de ander." Voor Edgar Cairo is racisme duidelijk een mentaliteitskwestie. De verslechterde economische situatie heeft volgens hem wel invloed op de uitingen van racisme, een thema waar hij steeds op terug komt, is hier een voorbeeld van. Edgar Cairo is wel de meest bekende Surinaamse schrijver in Nederland. Hij is auteur van zo'n der­ tig werken, waaronder poëzie, romans en toneel­ stukken. Tijdens de manifestatie over het thema ,,Nederland als multi­culturele samenleving" van het Vormingscentrum deze maand zal hij een mu­ zikaal­literair programma verzorgen. Ook zal hij optreden als voorzitter van het discussieforum aan het eind ervan. Wij spraken met hem over racisme, het overheids­ beleid en natuurlijk over de titel van de manifesta­ tie. Maakt bekend wel bemind? „Ja, dat vraag ik me ook af. Ik denk dat bekend inzicht geeft, maar bekend maakt niet zonder meer bemind. Als je zo'n vraag zou voorleggen aan iemand in een volksbuurt zou je het antwoord krijgen: Bekend? J a hoor, ik ken ze wel die zwartjes! En waaruit kent hij ze? Vanuit zyn eigen frustraties. Zo'n m a n is altijd arm geweest en heeft altijd in een volkswijk gewoond. Hij hoopte ooit eens een goed huis te krijgen, maar er komen geen betere hui­ zen. In plaats daarvan moet hij zijn trap delen met buitenlanders en daar gaat hij dan zijn frustra­ ties op projecteren." Komt racisme voort uit onwetend­ heid, uit gebrek aan kennis? „Nee, dat noem ik niet zo gauw racisme. Er zijn verschillende soorten van racisme. Belangrijk is het historisch racisme. De Ne­ derlandse overheid die in de kolo­ niën wetten uitvaardigde die ver­ boden dat wit en zwart met elkaar omgaan, zoals je nu nog in Z uid­ Afrika hebt. Alleen doet men vaak alsof dat niet gebeurd is. Het Nederlandse aandeel in het kolonialisme wordt gewoon ont­ kend. Ik las een artikel in de Volkskrant over de opdeling van Afrika, en ik vind dat een prima krant, dus dat is het probleem niet. Ze schrijven een heel katern vol over de kolonisering van Afri­ ka zonder de zwarten hierbij te betrekken. Z e doen net alsof de zwarte mensen in Nederland niks te maken hebben met de koloni­ satie van Afrika terwijl dat niet waar is." „Buitendien, er zijn ook zwarte historici, hoe kijken die vanuit h u n scholing en h u n ervaring te­ gen dit onderwerp aan? Daar wordt geen aandacht aan ge­

WI­PASI, WI­TORI! (Alsleven, als verhaal), dat is de titel van een optreden van Cairo op woensdag 13 maart van 12.30 tot 13.30 uur in Standwerk, in de hal van het VU­hoofdge­ bouw. Hij wordt begeleid door 'master'drummer Zapata Ren­ frum (ook wel "Jaw") op drums, conga's en ballatoon. Vanuit de zwarte, afro­Suri­ naamse cultuur schetst Cairo, in een ritueel, de historische ontwikkeling van slavernij en kolonialisme, de consequen­ ties voor Nederland en de Der­ de Wereld en het gebrek aan vi­ sie dat achter deze ontwikke­ lingen schuil gaat.

Loes Singels schonken, en dat zijn vormen van racisme die duidelijk te maken hebben met het feit dat Neder­ land onze geschiedenis ontkent. Dat historisch racisme noem ik

Hij wijst erop dat zijn verhalen over racisme gebaseerd zijn op persoonlijke ervaringen. „Ik heb meegemaakt dat mensen in de ca­ fe's rond het Leidseplein je als zwarte eruit zetten. Men bekijkt je niet individueel, van die ge­ draagt zich goed of deze gedraagt zich slecht. Men gaat uit van het feit die heeft die huidskleur d u s . . . Zoals iemand het letterlijk in een café tegen mij zei: „Wij helpen hier geen zwartjes". Als je dat meemaakt dan ben je voor je leven getekend, dan weet je wat racisme is. De historische dimensie van ra­ cisme komt in het werk van Cairo terug. In een van de reclamefol­ ders over zijn werk wordt Cairo een soort literaire medicijnman genoemd: „Een vertolker van de gevoelens van de Surinaamse ne­ gers, die eeuwenlang de koloniale slavernij gekend hebben. Hij ziet het woord als heilzaam wapen te­ gen onderdrukking, uitbuiting en kolonisatie van de mens. Maar op de eerste plaats is de literatuur voor hem verbeelding: een stem vol kracht en kleur." Cairo: „Ik gebruik de kunst tegen het racisme omdat ik denk dat kunst in wezen waardevrij kan zijn. Dan hoef ik lang niet altijd te staan hameren op racisme. Via de kunst laat ik zien dat wij zwar­ ten een eigen cultuur hebben met een eigen diepte. Dat wij zwarten

Solidariteit Kunnen witte mensen sich wel met swarte cultuur bezig houden? „Nou sterker, ik eis dat vanuit een soort solidariteit. Veel zwarte mensen hebben angst wanneer witte mensen zich met h u n cul­ t u u r gaan bemoeien dat is begrij­ pelijk, omdat in het verleden die­ zelfde cultuur is onderdrukt. Maar op zichzelf maak ik geen bezwaar, integendeel, de witten

'T­

yüf*»»?;

ons ook bestaan in de tijd van onderdrukking". „Ook nu dreigt de kunst van de zwarten weer onderworpen te worden aan nieuwe onvrijheden zoals rare eisen van aanpassing. Mensen die vragen om aanpas­ sing, om integratie, terwijl ze zelf niet eens weten wat ze ermee be­ doelen. Die termen gaan ze ge­ bruiken als een nieuw onder­ drukkingselement. '' „Dat gebeurt bewust en onbe­ wust ook in de wetenschap. De wetenschap gaat dingen uit de zwarte cultuur gebruiken. Niet zozeer om meer algemene inzich­ ten te krijgen, alswel om die te gebruiken voor doeleinden die niet zo zuiver zijn, zoals het ver­ hogen van eigen status. Weten­ schap moet zich natuurlijk met minderheden en met Surinaamse cultuur bemoeien, maar men moet er niet op uit zijn om daar een nieuwe vorm van knechting uit te laten voortkomen."

^

'"KtiA''

4'

"Bekend maakt bemind?" Nederland wordt vaak aange­ duid als een multi­culturele sa­ menleving. Maar is die bena­ ming wel terecht en wat bete­ kent het precies? Als het gaat om inhoudelijke aspecten van de diverse culturen wordt vaak onzorgvuldig met informatie omgesprongen. Voor het Vor­ mingscentrum van de VU was dit de belangrijkste reden om dese maand de manifestatie 'Bekend maakt bemind?' over de multi­culturele samenleving te organiseren. De manifestatie duurt nog tot eind volgende week. Bert Rovers van het Vormings­ centrum: „Als er al over dit the­ ma gediscussieerd wordt dan gaat het meestal over de min­ derheden als probleemgroep of over het toenemend racisme. Het feit dat verschillende cultu­ rele bevolkingsgroepen naast elkaar leven wordt gesigna­ leerd, maar er wordt weinig in­ houd aan gegeven. Met dese manifestatie willen we juist in­ houdelijke informatie ver­ schaffen. Bijvoorbeeld over de Islam: het is meer dan een reli­ gie, het is een manier van leven. Het gaat erom de waarden van dese religie te onderkennen en niet dese direct weer te gaan toetsen aan ome westerse nor­ men. Bekendheid is een voor­ waarde om mensen van andere culturen op hun waarde te be­ oordelen, maar het is seker niet voldoende! Wij vinden dat de Win dese discussie een actieve rol moet spelen. Er studeren buitenlandse studenten aan de VU, er sijn buitenlanders in dienst, je mag verwachten dat de universiteit een anti­racis­ tisch beleid voert." Aan het slot van de manifesta­ tie ­ vrijdag 15 maart ­ sol een forumdiscussie gehouden wor­ den over het beleid van de over­ heid. De praktische problemen die in de eerder gehouden le­ singen, over onder meer onder­ wijs en arbeid, sijn gesigna­ leerd, kunnen hier aan bod ko­ men, een literatuurmap met ar­ tikelen over dese onderwerpen is voor f 2,50 te koop bij de VU­ boekhandel en het Vormings­ centrum.

#*«.*.

Edgar Cairo (Foto Bram de Hollander) in de eerste plaats om te beschul­ digen: jullie hebben het fout ge­ daan. Maar als dat alles was zou ik zelf ook weer fout zitten, omdat ik dan een afstand zou creëren. Ik wil juist dat we, ondanks de din­ gen van het verleden n a a r een gezamenlijke toekomst gaan, waarbij we handelen vanuit een bevrijd bewustzijn."

Individuele kant „Maar het racisme heeft n a t u u r ­ lijk ook een individuele kant. Mensen die bij dancings gewei­ gerd worden en tegen wie dan wordt gezegd dat ze maar moeten bewijzen dat ze gediscrimineerd zijn. Het speelt ook op de universitei­ ten, vooral nu de arbeidsplaatsen krap zijn. Dan heb je onderzoe­ kers die zwarte cultuur gaan on­ derzoeken, want dat is een gebied waar je nog eer k u n t behalen en dan zie je dat zwarte mensen op dat gebied niet of nauwelijks een kans krijgen, of ze worden wel toegelaten, maar ze moeten een ondergeschikte rol spelen. Dat soort racisme zie je veel."

net zozeer religieus zijn als welk ander ras ook. Want wanneer men over voodoo praat dan heeft het gauw iets van ahhh, zwarte magie, speldenprikken in popjes en daarmee doen ze het af. Alsof een ander mens niet gecompli­ ceerder is. Je doet iemand on­ recht om hem zo simpel af te schilderen. Het is exact de manier waarop over de derde wereld wordt gepraat. Het gaat dan over armoede, honger, corruptie, der­ gelijke clichés. Maar men vergeet dat men het heeft over mensen die net zo goed een liedje zingen en verhalen vertellen of een mop maken!" Vind je dat je cultuur als politiek middel kunt gebruiken? ,,Jazeker, cultuur is in wezen po­ litiek, omdat de mens in het alge­ meen niet zonder cultuur kan. Zowel cultuur in brede zin, men­ selijke produkten, als in engere zin, kunst, is nodig. En beide heb­ ben een zekere vrijheid nodig. K u n s t gedijt niet zonder dat daar een klimaat voor is geschapen. J a , n u komen allerlei problemen n a a r voren, want kunst heeft bij

moeten zich ervoor interesseren, maar dan wel oprecht. Daar zit de sleutel. En niet vanuit een soort hooghartigheid of een soort over­ dreven idealisme. Je moet de cul­ t u u r van een ander niet zien als een soort speelgoed!" Bij het forumdebat over het over­ heidsbeleid sal je optreden als voorzitter. Hoe denk je eigenlijk over dat beleid? Verwacht je über­ haupt iets van de politiek? „Jawel, van de politiek moet je verwachtingen hebben want an­ ders kan je het net zo goed opge­ ven. Maar dat de politiek van goe­ de wil is moet nog blijken. Tot nog toe heeft de overheid geen enkel beleid gevoerd. En de overheid heeft duidelijk een taak, met name omdat zij de middelen heeft en de wetgevende macht. Er moe­ ten wetten worden gemaakt en uitgevoerd. Nu is het zo dat wan­ neer iemand gediscrimineerd is, hij dat zelf maar moet bewijzen. Denk maar aan het geval van Kerwin Duinmeyer. Dan wordt door de rechter gezegd: het was niet racistisch. Dat is ongeloof­ lijk, zulke dingen! Hoever moet je dan gaan met je bewijs?"

,,Het ergste is dat de overheid zelfs deelgenoot is aan racisme, wanneer zij namelijk nalaat om wetten tegen discriminatie te ma­ ken. Dan helpt zij in wezen een aantal mensen en instellingen te ontkomen. By voorbeeld wanneer de overheid toelaat dat iemand op basis van zijn huidskleur niet aan het werk kan. Ik ben op het arbeidsbureau geweest en er wordt een baas gebeld, die zegt: nou, wü nemen geen zwarte ar­ beiders. En wat zegt het arbeids­ bureau?: ,Met onwillige honden is het slecht hazen vangen". Op die manier komen we niet vooruit.' „Kijk, als de zwarten iets fout doen, zoals laatst bij het centrum Anton de Kom, dan komt de over­ heid wel in aktie. Stel dat twee Nederlanders iemand beroven, dan sturen ze daar twee politie­ wagens naar toe. Maar wat is daar gebeurd? Er zijn meer dan 50 m a n naar toe gestuurd. En heli­ copters. Hele straten hebben ze afgezet. Dat is dan zo banaal en overtrokken. Wanneer die zwar­ ten iets fouts doen zou je het liefst met een tank er tegen aan gaan, maar wanneer h u n belang ermee gediend is, dan ben je niet te vin­ den. Dat is het p u n t waarop de overheid faalt."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen