Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 171

AD VALVAS — 9 NOVEMBER 1984

7

Cursus studievaardigheid helpt niet maar hoe zit 't eigenlijk met 't onderwijs? „Op fluweel kan je je na­ gels niet scherpen." Zo ein­ digt het door Ad Valvas overgenomen artikel, deels bestaand uit een interview met Dr. Han Israels, dat als titel heeft: „Onderzoek: nut van cursussen studie­ vaardigheid onbewezen". Wanneer het scherpen van de na­ gels het uiteindelijke doel vormt van de bemoeienissen van Israels met studiebegeleiding en studie­ vaardigheid, dan heeft hij wel­ licht niet de beste onderwerpen uitgekozen. Maar daarover aan het eind meer. Eerst iets rechtzet­ ten. I n een vorige literatuurstudie, in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, deed Israels verslag over de effecten van studiebege­ leiding. Dit is iets anders dan stu­ dievaardigheid waar het artikel en deze reactie over had moeten gaan. Die effecten waren niet aantoonbaar, zo was zijn conclu­ sie. Het opgestelde rapport is bin­ nen R.W.O. (d.i. Research Weten­ schappelijk Onderwijs, de verza,­ melnaam waaronder onderwijs­ research VU en verwante bu­ reaus bij andere instellingen opereren) tweem aal aan de orde gesteld op landelijke studiedagen. Van de door Israels verzorgde presentaties en de daaropvolgen­ de discussie zijn verslagen ge­ maakt, en deze zijn uitgegeven door de Academ ische Raad. Daarnaast heeft Israels in een themanummer van Universiteit en Hogeschool een samenvatting van zijn bevindingen gepubli­ ceerd. Het rapport zelf is door de opdrachtgever (het ministerie), op advies van de breed samengestel­ de begeleidingscommisie, niet ge­ publiceerd. Men vond het inhou­ delijk niet geweldig. Het R.W.O.­ bureau te Leiden is hiertoe alsnog oveiïiegaan. Waarom dit alles vermeld, temeer daar het als ge­ zegd over een vorige studie over een ander onderwerp gaat? De re­ den is dat een belangrijk deel van het artikel in Ad Valvas over deze voorgeschiedenis gaat, en dat daarin in hoge mate gesugge­ reerd wordt dat: R.W.O.­bureaus onbetrouwbaar zijn, niet tegen kritiek kunnen, alleen het eigen belang voor ogen hebben, en, het meest vervelend, dat zij actief trachten onwelgevallige uitkom­ sten te verdoezelen en pogen te verhinderen dat de waarheid bo­ ven tafel komt. Over die voorgeschiedenis de vol­ gende citaten uit het artikel: „En, ernstiger, dat een onderzoek dat

Willem van Os (Foto Bram de Hollander) wèl kwaliteit had, was doodge­ zwegen" (door R.W.O.­bureau's; WS/WvO);" (...) dat men pro­ beerde de publicatie te vertra­ gen" (het R.W.O.­bureau te Gro­ ningen; WS/WvO); „Daarmee (met het vóór je houden van fun­ damentele kritiek; WS/WvO) houd je een ongewenste situatie in stand: er zitten mensen op for­ matieplaatsen, met salarissen, die daar eigenlijk niet zouden moeten zitten." Deze citaten stellend naast de er­ voor weergegeven, controleerba­ re, gang van zaken met betrek­ king tot de verslaggeving van Is­ raels' vorige literatuurstudie zijn wij van oordeel dat hier sprake is van rancuneus gezeur.

Lastige positie Nu dan waar het eigenlijk om gaat: de literatuurstudie over de effecten van cursussen studie­ vaardigheid, door Israels onlangs uitgevoerd in opdracht van het R.W.O.­bureau te Delft. (Overi­ gens: cursussen in de door Israels bedoelde vorm worden aan de VU niet gegeven, dit in tegenstelling tot een zinsnede uit het bewuste artikel.) Een bijkomstigheid is dat het rapport, naar aanleiding waarvan het door A.V. overgeno­ men artikel is geschreven, nog ter perse is. Door tussenkomst van de redactie hebben we sinds vrijdag wèl de beschikking over de druk­ proeven. Deze ongebruikelijke gang van zaken plaatst ons ech­ ter wel in een lastige positie: moet je n u reageren op het artikel of op het rapport dat verder niemand gelezen kan hebben. Dit te meer omdat het rapport aanzienlijk ge­ nuanceerder is dan het artikel, zo is althans onze noodzakelijker­

wijs voorlopige indruk. Een com­ binatie dan, maar allereerst en voornamelijk het rapport. In essentie is het gebaseerd op twee reviews, een Amerikaans en een Nederlands, waarin onder­ zoek naar de effecten van cursus­ sen studievaardigheid worden sa­ mengevat. De over­all conclusie van die reviews is dat naarmate het onderzoek methodologisch beter van kwaliteit is, de aange­ toonde effecten van bedoelde cur­ sussen in term en van tentam en­ cijfers geringer zijn. Deze conclu­ sie geeft Israels correct weer. Zijn kritiek richt zich (mogelijk uitgaande van de gedachte dat indien béter onderzoek geringere effecten aantoont, nóg beter on­ derzoek helemaal geen effecten zal laten zien) op de desondanks aanwezige methodologische ge­ breken van het betere onderzoek, en wil aannemelijk maken dat er eigenlijk nooit enig effect is aan­ getoond. Over dit p u n t kan en zal men van mening verschillen. Zoals gezegd, het rapport is nog niet versche­ nen en de discussie dienaangaan­ de heeft zelfs nog niet kunnen beginnen. Wü zien het niet als onze taak om over de hoofden van de lezers van Ad Valvas heen, op basis van een oppervlakkige ken­ nisname van een en ander, het voortouw te nemen. Wel willen we proberen de zaken waar het in wezen om gaat te verduidelijken. Dat de kritiek van Israels (net als die aangaande studiebegeleiding) zich concentreert op methodolo­ gische gebreken van in dit kader verricht onderzoek is niet toeval­ lig, maar inherent aan het onder­ zoeksterrein: het aantonen van effecten (in studieresultaten) van studiebegeleiding/studievaardig­ heid/studiety d/kwaliteit van het onderwijs/onderwijs. Hier spelen twee problemen. Het eerste probleem is dat het studieresultaat (het cijfer) géén optelsom is van: intelligentie van de student plus zijn motivatie plus zijn tijdbesteding plus zijn studievaardigheden plus de ver­ kregen begeleiding plus de in­ spanningen van de docent. Dit alles hééft met het cijfer te maken maar blijkens onderzoek wordt dikwijls het één met het ander gecompenseerd. Een eenvoudig voorbeeld: hoe intelligenter een student, hoe minder tijd hij nodig heeft voor hetzelfde cijfer dan een minder slimme student met méér inspanning zal behalen. Wan­ neer je géén rekening houdt met intelligentieverschillen, dan zal je concluderen dat harder werken géén effect heeft. Anderzijds: (béter) onderwijs, be­ tere studievaardigheden, méér begeleiding, zouden in deze ge­

technische onjuistheden" onjuistheden" Alleen bij „aperte technische

instellinge Geldtoewijzing aan instellingen bijgest( voor 1985 niet meer bijgesteld Wanneer minder studen­ ten de studie staken en met succes door het onder­ wijsprogramma worden geloodst, gaat minister Deetman bij zijn collega Ruding van Financiën meer geld vragen voor de universiteiten. In februari volgt nader overleg over bijstellingen van het PGM, het rekenmodel waarmee geld van het rijk

over de universiteiten wordt verdeeld. Dat zijn de resultaten van overleg tussen minister Deetman en de insteUingen voor wetenschappe­ lijk onderwijs afgelopen maan­ dag. De bedragen die het ministe­ rie aan de dertien universiteiten en hogescholen voor 1985 toewees worden niet meer veranderd. Deetman wenst geen overleg over de kwestie met enkele boze bestu­ ren van afzonderlijke universitei­ ten. Alleen na schriftelijke cor­ respondentie wil hij „aperte tech­ nische onjuistheden" nog recht­ zetten.

Het agendapunt over de concept­ middelenverdeling werd maan­ dag in de W.O.­kamer, de nieuwe overlegplaats voor universiteiten en ministerie, een tweespraak tussen Deetman en de voorzitter van de Permanente Planning Commissie, Brinkman, namens de universiteiten. Volgens een waarnemer bij het gebeuren pro­ testeerde Brinkman wel tegen de vreemde fluctuaties in de geld­ toewijzing waarmee de universi­ teiten als gevolg van de grillen van het rekenmodel worden opge­ scheept. Het protest was echter te formeel en niet met voldoende ka­ nonvuur ondersteund, zodat de

dachtengang tot gevolg hebben dat de student om hetzelfde resul­ t a a t te bereiken (en de student wil gewoon slagen, en niet per sé tie­ nen halen) met m inder inspan­ ning kan volstaan dan een stu­ dent die al deze voordelen niet ge­ niet. L aat je dan de bestede tijd buiten je onderzoek, dan is je con­ clusie (want beide studenten wil­ len als gezegd gewoon het tenta­ men halen) dat (beter) onderwijs, studievaardigheden, studiebege­ leiding géén effect hebben (dat de tweede student méér tijd nodig heeft wéét ie niet, want je méét het niet).

Vele factoren Kortom: om effect aan te tonen zul je vele factoren (intelligentie, tijdsbesteding e.d.) onder controle moeten houden of méten. Dit n u is in toegepast onderwijsonder­ zoek altijd moeilijk, en nooit hele­ maal te bereiken, en dat vormt het tweede probleem. Probeer eens aan te tonen dat het volgen

Vorige week besprak UP­ver­ slaggever Esther Hageman het boekje van socioloog Han Isra­ els, waarin deze concludeert dat cursussen studievaardig­ heid niet helpen. Wij vroegen twee medewerkers van Onder­ wijsresearch aan de VU Wil­ lem van Os en Willem Smit om een reactie. Zij vinden de con­ clusies van Israels voorbarig en te generalistisch. schrijven, in redelijkheid. (We dromen daar wel eens van, als onderzoeker. Helaas: ook dan zal je geen of weinig verschillen vin­ den omdat ze ­ stiekem! ­ tóch harder zullen werken.) Zo'n on­ derzoek zou beroering wekken. Methodologisch is het, in grove lijnen, de meest zuivere gang van zaken. Die zuiverheid is niet haalbaar, en effectmeting in het onderwijs blijft daarom behelpen. Methodologische kritiek op prak­ tijkgericht onderwijs­onderzoek treft dan ook bijna altijd doel. Dat betekent niet dat die kritiek niet mag ­ het betekent wel dat met de omdraaiing van de titel van het verhaal (we hebben het nu weer over het artikel), te weten: „On­ derzoek: n u t van cursussen stu­ dievaardigheid onbewezen" in: „Cursussen studie vaardigheid helpen niet" (de openingszin) de essentie van de methodologische problematiek schrijnend gemist wordt. Afgezien daarvan: de titel

Willem Sm it (Foto Bram de Hollander) van onderwijs (college lopen, ma­ ken van een college­dictaat e.d.) effect heeft! Via loting zal men de studenten moeten verdelen in twee groepen (dan mag je aanne­ men dat ze ongeveer gelijk zijn in intelligentie, motivatie en andere persoonlijkheidsfactoren). De éne groep mag naar college (m oet n a a r college) enz. De andere groep niet, maar contact met de eerste groep en het overnemen van het dictaat is óók verboden. Ze zullen het alleen met de stu­ dieboeken moeten doen. En tenslotte: se m ogen ook niet harder werken. De dan op het ten­ tamen geconstateerde verschillen mag je aan het onderwijs toe­

zelf is voorbarig en te generalise­ rend omdat het de conclusie is van Israels op basis van sijn twij­ fels over de „echtheid" van het aangetoonde nut. Die twijfels vormen het begin van een discus­ sie, niet de uitkomst ervan. „Op fluweel kan je je nagels niet scherpen"; spijkerhard zal het toegepaste, niet­experimentele onderwijsonderzoek nooit wor­ den: studenten staan dat in de weg; we streven naar de vastig­ heid van een krabplank, en er zijn gebieden (de psychometrie bij voorbeeld) die steviger van aard zijn. Willem van Os Willem Sm it

heren het vrij makkelijk eens werden over voortgezet overleg over de manco's van het reken­ model. De verbeteringen worden dan in 1986 verwerkt. De universiteitsbesturen waren niet voldoende eensgezind in h u n offensief tegen de minister omdat verschillende instellingen voor 1985 een hoger bedrag toegewezen kregen dan waarop ze eerder had­ den gerekend. Toch is men het erover eens dat de enorme fluc­ tuaties in de geldtoewijzing die het rekenmodel n u vertoont na vrij geringe wijzigingen in studie­ rendementen en instroom van eerstejaars moeten verdwijnen.

Toch lagere huursubsidie studenten

De toezegging van Deetman om te proberen de verbeterde rende­ menten en verhoogde eerstejaar­ sinstroom met klinkende m u n t door Ruding te laten honoreren is waarschijnlijk een politieke uit­ spraak die in de strijd tussen OW en Financiën wellicht een rolletje kan spelen maar zich vooralsnog vrij ver van de univer­ sitaire werkelijkheid afspeelt. (UP, Wim Kohier, Groningen)

staatssecretaris Brokx van Volkshuisvesting is niet van plan de verlaging van de huursubsidie voor studenten terug te draaien. Hij schrijft dit aan de Tweede Ka­ mer, waarvan een deel er vorige week op had aangedrongen de studenten te sparen, hoewel dit de schatkist zes tot acht miljoen gulden zou kosten. Studenten van 23 jaar en ouder kunnen er als gevolg van een nieuwe regeling maximaal zestig gulden per maand op achteruit gaan. De Kamerleden Vos (PvdA) en L ankhorst (PPR) hebben een motie ingediend om dit ongedaan te maken, in afwachting van het nieuwe studiefinancieringsstel­ sel. Deze motie was echter kans­ loos. (UP, Bert Bakker)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen