Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 463

10 MEI 1985 Ook was de raad onzeker over het politieke effect dat de benoeming op de Zuidafrikaanse autoriteiten zou hebben bij de geldende Ne­ derlandse culturele en weten­ schappelijke boycot jegens hun land. Naar de VU toe w a s men be­ ducht voor eventuele precedent­ werking. Het is de tweede maal dat een gastverblijf van Van der Vijver niet doorgaat. In 1978 stuitte dit af op financiële bezwaren. De prin­ cipiële kanten bleven toen onbe­ sproken. De Zuidafrikaanse hoogleraar, werkzaam a a n d e universiteit Witwatersrand, Johannesburg, h a d verzocht op persoonlijke ti­ tel onderzoek te mogen doen op het gebied v a n d e mensenrech­ ten in v e r b a n d met d e toepas­ sing d a a r v a n in zijn land. Hij h a d daarvoor vanaf september voor enige m a a n d e n n a a r d e juridische faculteit willen ko­ men. Ook bezoekt hij in dat ka­ der instellingen in d e Duitse bondsrepubliek e n d e Verenig­ d e Staten. Dr. Beyers N a u d é had, vooraf door het faculteitsbestuur om zijn mening g e v r a a g d , met zo­ veel woorden bevestigd dat Van der Vijver als e e n „bewust tegenstander v a n d e apart­ heidspolitiek" k a n worden be­ schouwd. In zijn brief v a n eind m a a r t schreef hij dat Van der Vijver dat meermalen door uit­ spraken in het o p e n b a a r heeft laten blijken. Vooral op juridisch terrein heeft hij het onrecht v a n

Faculteit wijst komst van Zuidafrikaanse jurist af De Zuidafrikaanse jurist pro/. J. D. van der Vijver is niet welkom a l s gastdocent a a n d e rechtenfaculteit. Hoewel d e Zuidafrikaanse apartheidsbestrijder en VU­eredoctor dominee C. F. Beyers Naudé tevoren d e s g e v r a a g d positief over h e m h a d geadviseerd, w e e s d e faculteitsraad d e komst v a n Van der Vijver met een overduidelijke meerderheid af. De r a a d w a s er niet v a n overtuigd d a t d i e n s gastonderzoek wezenlijk zou bijdragen a a n d e bestrijding van d e apartheidspolitiek. het apartheidssysteem a a n d e k a a k gesteld, aldus Beyers Nau­ dé, die d a a r o m d e benoeming aanbeval. Binnen het faculteitsbestuur m e e n d e m e n dat met dit ant­ . woord uit onverdachte e n ge­ z a g h e b b e n d e bron d e w e g n a a r d e benoeming in principe vrij kon zijn. De r a a d dacht er n a e e n lange discussie v a n ander­ half uur e n een schorsing voor d e (schriftelijke) stemming a n ­ ders over. A a n het begin v a n het d e b a t pleitte prol. P. J. I. M. de Waart (volkenrecht), die ook persoon­ lijk kontakt met Van der Vijver h a d gehad, voor diens b e n o e ­

Jan v a n der Veen ming. Hij zei zich weliswaar be­ wust te zijn v a n d e reserves d a a r t e g e n , m a a r vond toch dat hier e e n uitzondering moest worden gemaakt, m e d e gezien d e reactie v a n Beyers Naudé. ,,Die is er overigens niet tegen zijn wil bij betrokken," zei hij. De QBD­fractie, e e n v a n d e twee studentenfracties, h a d zich in e e n uitvoerig gemotiveerd schriftelijk betoog a a n d e r a a d tegen d e benoeming gekeerd. Het ging d e QBD­studenten niet om d e integriteit v a n prof. Van

Prof. J. D. v a n der Vijver (Foto Bram d e Hollander) d e r Vijver ­ die voor alle r a a d s ­ leden buiten discussie w a s ­, m a a r om het vermoeden dat zijn houding e n standpunten kenne­ Ujk „niet te lastig" voor d e Zuid­ afrikaanse regering zijn.

Voorstellen ministerie voor nieuw aanstellings­ en ontslagbeleid

,, Universiteit moet toptalent meer privileges geven" Het wetenschappelijk onderwijs krijgt ruimere mogelijkheden om duur personeel dat slecht presteert te ontslaan. Wetenschappelijk talent d a a r e n t e g e n moet het met geld en gunsten m e e r a a n zich zien te binden. Voor s c h a a r s toptalent zal het op d e arbeidsmarkt concurrerende prijzen mogen bieden. Dit blijkt uit voorstellen v a n het ministerie v a n Onderwijs en Wetenschappen voor e e n rechtspositiereglement dat moet gelden voor het hele wetenschappelijk onderwijs. O p dit moment valt het niet we­ tenschappelijk personeel van universiteiten en hogescholen onder het ambtenarenregle­ ment, heeft het wetenschappelijk personeel in de praktijk grote vrijheden en mogen hoogleraren g a a n en staan w a a r ze willen, volgens een besluit dat nog uit 1930 stamt. In de toekomst zal elke universitaire medewerker, van pedel tot professor, zijn werkweek op d e werkplek moe­ ten doorbrengen, en zijn bijba­ nen in principe verboden. M aar ,,te ongenuanceerde toepas­ sing" van het,,gelijkheidsbegin­ sel, schrijft minister Deelman in zijn discussienota Rechtspositie Wetenschappelijk Onderwijs, ,,zou de middelmatigheid hono­ reren". Daarom moeten de Colleges van Bestuur mensen die ,,uitstekend functioneren" de privileges kun­ nen geven die nu in de praktijk voor het wetenschappelijk perso­ neel gelden: werken op plaatsen en tijden die ze zelf kiezen, waar­ door ook meer ruimte komt voor nevenwerkzaamheden. De colle­ ges zouden die werkzaamheden zelfs moeten stimuleren,­mits de ,,output" er niet onder lijdt en

Lin Tabak (UP) ,,het overdragen van kennis a a n d e samenleving ermee is ge­ diend". Dergelijke privileges maken, re­ deneert d e minister, het werken a a n een instelling van weten­ schappelijk onderwijs, financieel aantrekkelijker zonder dat het de instelling geld kost. M edewer­ kers mogen namelijk, stelt hij voor, d e bijverdienste zelf hou­ den, mits d a a r m e e niet meer dan e e n tiende van de diensttijd ge­ moeid is. Is dat wel het geval, d a n valt te denken a a n een, fi­ nancieel doorgaans ook voorde­ liger, gecombineerde aanstel­ ling bij universiteit en bedrijfsle­ ven. Ook moeten universitaire medewerkers inkomsten uit oc­ trooien, auteurs­ en kwekers­ rechten, deels zelf mogen hou­ den. Het wetenschappelijk onderwijs krijgt ook meer mogelijkheden om concurrerende salarissen te bieden. Het m a g schaars topta­ lent tijdelijk een extra toelage geven boven op het gewone sa­ laris. De toelage geldt voor vijf

jaar, met een uitbreiding tot maximaal tien jaar, en omvat g e e n extra's zoals pensioenpre­ mies. Hij zal slechts toegekend mogen worden op basis van het advies van een onafhankelijke commissie, de instellingen zullen het geld uit eigen middelen moe­ ten opbrengen, en de toekenning moet uitzondering blijven.

Glans De minister speelt hiermee in op d e vrees vap d e universiteitsbe­ sturen voor een uittocht van per­ soneel n a a r bedrijfsleven en bui­ tenland. Hij schrijft echter in de­ zelfde nota, dat uit personeelsge­ gevens op het departement van zo'n brain­drain niets is geble­ ken. Wel komen d a a r signalen binnen ,,dat het universitaire werkklimaat a a n glans verliest", door de toenemende burokrati­ sering en ,,de trage, op uniformi­ teit en egalitarisme gerichte be­ sluitvormingsstructuur' '. De nieuwe constructie van ,,be­ schermd hoogleraar" zou hierin verbetering moeten brengen: de hoogleraar die gevrijwaard wordt van dit alles en n a afspra­ ken met universiteitsbestuur en vakgroep zijn werk doet. Ook het duur betaalde toptalent zou op deze manier moeten worden ,,af­ geschermd". O p den duur echter zijn ingrij­ pender maatregelen nodig, wel­ licht zelfs een aanpassing van d e (volgend jaar pas in werking tredende) Wet op het Weten­ schappelijk Onderwijs.,,Collegi­ ale besluitvorming", schrijft Deelman, ontstaan in een tijd van groei, ,,is bij drastische be­ zuinigingen minder opportuun, omdat d a n kwalitatieve redene­

ringen van eminent belang ho­ ren te zijn." W a a r kwaliteit wordt gehono­ reerd, moeten ,,onbekwaamheid e n ongeschiktheid radicaal wor­ d e n bestreden, aldus d e nota. Leden van de wetenschappelij­ ke staf die te weinig bijdragen a a n de ontwikkeling van hun vakgebied moeten ­ iets wat op dit moment nooit gebeurt ­ om die reden ontslagen kunnen wor­ den. Dat m a g echter alleen bij herhaald gebleken ongeschikt­ heid, n a advies van een onaf­ hankelijke commissie e n als d e instelling geen functie beschik­ b a a r heeft die d e betrokkene wel a a n kan. Ook zal er een beoorde­ lingssysteem moeten komen met in elk geval verplichte periodie­ ke functioneringsgesprekken. Of hoogleraren ook a a n zo'n sys­ teem onderworpen moeten wor­ den wil de minister p a s n a dis­ cussie met betrokken partijen be­ slissen. De eerste gesprekken met werknemersorganisaties vinden plaats op 15 mei. In juni praat de minister met de instel­ lingen. De ambtenarenvakbond Abva­ Kabo heeft al aangekondigd, zich niet tegen de plannen te zul­ len verzetten. ,,Die extra honore­ ring voor toptalent is kennelijk noodzakelijk", zegt woordvoer­ der Jaap Bartels in een eerste re­ actie. ,,M aar eigenlijk is het schandalig dat dit nodig is in een tijd waarin binnen het weten­ schappelijk onderwijs de salaris­ sen worden genivelleerd. En ei­ genlijk is het ook onaanvaar­ baar, want d e instellingen moe­ ten het uit eigen krapte betalen. Het is psychologisch hard, dat sommige mensen een dubbbele beloning krijgen, terwijl in ande­

Hij kan immers vrij door d e we­ reld reizen in tegenstelling tot Beyers Naudé, aldus d e QBD­ fractie, die verder w e e s op d e bestuursfuncties die Van der Vij­ ver a a n universiteiten in enkele thuislanden vervult en op het feit dat hij vóór d e jongste grondwetswijziging w a s . En over het voorgenomen onder­ zoek v a n Van der Vijver: „On­ derzoek n a a r d e mensenrech­ ten in Zuid­Afrika verfijnt het Zuidafrikaanse systeem." Door d e overige r a a d s l e d e n w e r d e n tal v a n kritische opmer­ kingen gemaakt, zoals wat het b e l a n g v a n het onderzoek voor d e faculteit was, w a a r o m Van der Vijver juist n a a r d e VU wUde komen e n of zijn komst g e e n doorbreking v a n d e boycot w a s e n niet tegen het VU­beleid sinds d e verbreking v a n d e kon­ takten met d e Universiteit v a n Potchefstroom (76) inging. Volgens prof. De Waart sloot Van der Vijvers onderzoek goed a a n op dat v a n hemzelf. Deze wilde juist,,omdat hij a a n d e VU gehecht is" hierheen, (Van der Vijver zat eerder in Potchef­ stroom, w a a r v a n d a a n hij uit on­ vrede met d e g a n g v a n zaken d a a r vertrok, red.) De Waart zei ook te h e b b e n vernomen dat er o p universitair topniveau (colle­ g e v a n bestuur) g e e n b e z w a a r tegen Van der Vijver bestond. Waarnemend raadsvoorzitter Arthur Frid sloot het a g e n d a ­ punt af n a d a t d e steixmien w a ­ ren geteld: 11 tegen, 2 voor bij I onthouding.

re vakgebieden alleen m a a r ont­ slagen vallen. De toekenning v a n d e toelages moet d a n ook heel voorzichtig gebeuren, zodat o p de werkvloer geen onrust ont­ staat." Hij is bovendien sceptisch over het effect. ,,Het is als voer gooien in een visvijver. Alleen: als er g e e n vis in d e vijver zit, helpt meer voer gooien niet." In politieke kring zijn de reacties positief. PvdA­onderwijsspecia­ list Jaques Wallage wil echter het geld voor toptalent niet zonder meer uit d e instellingsbegrotin­ g e n halen ,,maar uit een natio­ n a a l taakverdelingsbeleid zoals dat volgens mij elke p a a r jaar moet plaatsvinden. Dat is wat anders d a n dat je een analiste of psycholoog ontslaat om een hoogleraar biochemie te kunnen aanstellen." En uit de algemene middelen, ,,Als d e regering zegt: wij g a a n de economie stimule­ ren, vind ik het een doodnormale zaak dat stimuleringsfondsen v a n Economische Zaken ook hiervoor worden aangewend." Over een mogelijke a a n p a s s i n g v a n de bestuursstructuur is hij minder enthousiast. ,,De minister kan me nog meer vertellen. Alsof je kwaliteit niet veilig kunt stel­ len, een hoogleraar niet kunt vrij­ stellen van onderwijs­ en be­ stuurstaken in een democrati­ sche organisatie. De minister moet dat eerst dan maar aanto­ nen." Ook CDA­woordvoerder Ad Lansink voelt er weinig voor, om de WWO weer te verande­ ren. ,,Die discussie is afgerond, je moet de instellingen nu met rust laten."

Advertentie [verhuizing van 150.000 boekenl

gesloten wegens verhuizing op vrijdag heropening van nieuwe winkel

KONINGSPLEIN 20 Amsterdam seheltema boek holkema ver Vermeulen kopers tel.020/26 7212

II

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen