Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 47

AD VALVAS — 7 SEPTEMBER 1984

3

Prof. Erik­Jan Tuininga, eerste hoogleraar Wetenschap en Samenleving in Nederland:

Onderwijs dringend aan vernieuwing toe Augustus 1980, in Wales hoor ik van mensen met wie ik de „Summerschool Science and Society" bezoek dat Rudwick, hoogleraar Geschiedenis en Maatschappelijke Aspecten van de Natuurwetenschappen terugkeert naar Engeland. In een schitterende afscheidsbrief in Ad Valvas, vol met bittere kritiek op het Nederlands univer­ sitaire systeem schrijft hij dat de aanval op zijn mede­ werker Brookman, vanwege zijn activiteiten in de Cen­ trumpartij, de druppel is die de emmer doet overlopen. Na alle frustraties van de afgelopen jaren neemt hij ontslag. Vier jaar later is het „probleem Brookman" uit de wereld. De vakgroep Algemene Vorming heeft begin 1984 een nieuwe start gemaakt en we spreken met Eri k­ Jan Tui ni nga, de opvolger van Rudwick, over de mogelijkheden om op de VU wetenschap en sa­ menleving op te zetten. Het heeft, zo stelt hij, mede door alle problemen rondom Rudwick en Brookman misschien op de VU wat langer geduurd dan elders. „Maar," voegt hij er aan toe, „het beklijft hier ook, ik ben hier wel de eerste hoogleraar op W en S­ gebied in Nederland." Hü is n u één jaar hoogleraar Maatschap­ pelijke Aspecten van de Wiskun­ de en Natuurwetenschappen, en voorzitter van de vakgroep Alge­ mene Vorming, die ook nog een sectie geschiedenis en een sectie filosofie omvat. De vakgroep, die tot n u toe alleen door Brookman in het nieuws kwam is bezig een interessant on­ derwijs­ en onderzoek program­ ma te ontwikkelen, zo blijkt uit een gesprek met Tuininga. Hij lijkt in alle opzichten tegenge­ steld aan Rudwick. Een man van de praktijk („I k ben dan ook inge­ nieur") noemt hij zichzelf, terwijl Rudwick de Engelse academicus was, de man van de studeerka­ mer, vooral geïnteresseerd in de geschiedenis. De opzet van Rudwick, de vak­ groep GMAN is nooit aangesla­ gen bij de studenten. Tuininga en de andere mensen van de vak­ groep beogen een vernieuwing van het W en S­onderwijs: „Het gaat er om dat mensen ervaren wat hun kennis in de praktijk be­ tekent." Vernieuwing is ook noodzakelijk als de universiteit haar afgestudeerden nog enig uitzicht wil bieden op werk: „De markt is veranderd, dat betekent dat ons produkt (de afgestudeer­ de) ook moet veranderen en dus het produktieproces vernieuwd moet worden." Het onderdeel, waarvoor Tuininga vooral is aan­ getrokken, de tweede fase be­ roepsopleiding beleid en bestuur gaat niet door, evenals vrijwel alle andere voorgestelde beroepsoplei­ dingen. De hoofdmoot van het onderwijs zal nu twee bijvakken worden in de doctoraal fase. Maatschappelijke Aspecten van de Wiskunde en Natuurweten­ schappen (drie maanden) en, toch nog. Beleid en Bestuur (zes maanden). In dit artikel de loopbaan en plannen van de man die in een artikel in Economische Statisti­ sche Berichten, een gerenom­ meerd wetenschappelijk tijd­ schrift schrijft: „Sinds enkele we­ ken blijft bij ons thuis de televisie uit en spelen we weer kaart met het hele gezin." (ESB 21/28 de­ cember 1983).

IBM­computers „Ik heb in Delft werktuigbouw­ kunde gestudeerd, eigenlijk om­ dat mijn vader dat ook had ge­ daan. Maar toen ik dreigde af te studeren wilde ik toch iets anders dan techniek. I k was geïnteres­ seerd in de vraag hoe het komt dat het bedrijfsleven zo weinig be­ grijpt van de markt. De kloof daartussen te overbruggen dat trok mij aan. Communicatie is het trefwoord waar het in mijn loopbaan om draait. Dat zit ook in mijn hobby, toneel, musical en cabaret. In mijn studententijd liep ik keu­

Maarten de Hoog rig in de pas, was gewoon cor^slid en stond het grootste gedeelte van mijn tijd op het toneel. Na mijn studie ben ik met een schip met een door mijn vader betaald kaartje naar Amerika vertrok­ ken, want wilde je iets van het bedrijfsleven leren dan moest je toen, midden jaren '60, in Ameri­ ka zijn. I k heb daar als trainee gewerkt bij een bureau voor in­ dustriële marketing en heb me vooral bezig gehouden met de in­ troductie van I BM­computers. Het leuke daarvan was dat je be­ grip van techniek moest hebben en tegelijkertijd moest nadenken hoe je een boodschap k u n t over­ brengen van de industrie n a a r de klant, de markt." „Daarna heb ik voor hetzelfde be­ drijf in Geneve gezeten en weer voor I BM de marketing en recla­ me gedaan. Uit die tijd dateert een aardig voorbeeld om te illus­ treren hoe traag technologie zich ontwikkelt. I n 1965 gebeurde bij ons alles nog per telefoon en als grote vernieuwing werd toen de telex ingevoerd. Maar men dacht dat over enkele jaren telecopying zou worden toegepast. I n Neder­ land is dat echter pas vijf jaar geleden mogelijk geworden. Men vergiste zich dus 15 jaar in de tijd die nodig was om een nieuwe technologie in te voeren. Dat is ook de basis van mijn optimisme over toekomstige technologische ontwikkelingen. De markt werkt niet zo snel en makkelijk als het bedrijfsleven denkt. I n Geneve ben ik me gaan afvragen, mede onder invloed van mensen die bij de Wereldraad van kerken zaten, waar ik eigenlijk mee bezig was en of ik dit werk wel mijn hele leven \yilde blijven doen. I s het wel goed dat ik merk dat Ameri­ kaanse bedrijven zo penetreren op de Europese markt."

kaanse Atomic Energy Commis­ sion kritisch stonden tegenoven kernenergie. I n een wat merk­ waardige kroeg in Zurich is toen door een Nederlandse groep kriti­ sche wetenschappers de Werk­ groep Kernenergie opgericht. I n '72 bracht die een alternatieve nota kernenergie uit, die ik gere­ digeerd had en ik leidde de pers­ conferentie die daar bijhoorde. Dus 's avonds kwam ik pontifi­ caal op het NOS­joumaal met een nota waarin kernenergie werd afgewezen. J e k u n t je de schrik van mijn werkgevers voor­ stellen en het tandengeknars in de gangen bij TNO horen. Op dat moment werkten daar honderden mensen aan het Kalkar­project. Uiteindelijk is dat allemaal goed geregeld en zijn er afspraken over mijn anti­kernenergie activitei­ ten buiten werktijd gemaakt."

Hoogleraar Waarom wi lde je hoogleraar wor­ den? „Daar zijn een aantal redenen

logie en samenleving kan over­ dragen met een mooie titel, ben ik daar niet vies van." ,,Ik heb echter wel twee voor­ waarden gesteld: ik wilde princi­ pieel alleen in deeltijd werken en het probleemgeval in de vakgroep moest op redelijke termijn opge­ lost zijn." „In mijn eerste jaar hier heb ik de VU als een leuke universiteit er­ varen, het is hier, net als bij TNO, goed toeven. Beter dan in alter­ natieve kringen, daar is men zo intolerant. I k ben niet zo'n weer­ barstig persoon en ook niet zo hartgrondig links. I k denk ook wel eens bij die clubs: moet het n u allemaal zo polariserend? Het gaat er om mensen te overtuigen en dat lukt niet door heel hard „boe!" te roepen. Een mooi voor­ beeld daarvan is mijn optreden op de televisie in de serie „Kort Ge­ ding". I k moest het tegen Kiste­ maker opnemen over kernenergie en kon de jury van het publiek overtuigen van mijn standpunt door gebruik te maken van alle trucs die ik in de marketing had s^

^iiWj,#»gWPiMi!jtii..

(éSK.

M

* *'S..J

i^.,'- .

,,Ik begrijp niet waarom de invoe­ ring van een vierjarige cursus­ d u u r niet als breekpunt is ge­ bruikt om een aantal zaken ter discussie te • stellen. Als ik hier door de gangen loop zie ik alleen m a a r heren voor grote groepen een verhaal afsteken. Tot aan so­ ciale academies toe heeft elders meer kaas gegeten van de vraag hoe je kennis en vaardigheid moet overdragen. Toen ik bij de discussies over de opleiding Be­ leid en Bestuur het idee van sta­ ges lanceerde, zag je bij de meeste de rillingen over h u n rug lopen en zag je ze denken: „Wat is dat voor engs?" „Ik wil dat mensen die dat bijvak gaan volgen ook aan den lijve on­ dervinden hoe de wereld in elkaar zit. Hoe wordt ergens een pro­ bleem aangepakt, wat voor ken­ nis is daar voor nodig, hoe wordt er gemanipuleerd en door wie? Dat moeten de mensen zelf erva­ ren. Het is de hoogste tijd voor vernieuwing, we leven toch in een tijd van enorme mogelijkheden voor andere vormen van kenniso­ verdracht? Je ziet zo weinig di­ versiteit bij allerlei universitaire activiteiten; altijd maar weer een lezingencyclus, dat is de dood in de pot. Alleen André van Duijn, Hazes of Deetman halen op die manier nog volle zalen hier." Op dinsdag 13 september, 19.30 uur, in zaal C107 (biologie) is er een voorlichtingsbijeen­ komst bijvakken MAWN en Beleid en Be­ stuur, bestemd voor alle doctoraalstudenten Wiskunde en Natuurwetenschappen. Borrel

TNO „Ik heb toen besloten om afscheid te nemen van de marketing en reclame en verder te werken aan niet­commerciële doelen, maar wel met begrip voor commercie. Voordat ik dat zou gaan doen wil­ de ik wel de beste methoden op het gebied van management le­ ren kennen. Die heb ik geleerd op een cursus van een jaar aan de Management School in Lausan­ ne, een soort dependance van de Harvard Business School, het mekka van het Amerikaanse be­ drijfsleven. I n Nederland pro­ beerde ik bij allerlei non­profit organisaties aan de slag te ko­ men, maar als ik ergens sollici­ teerde dachten ze d;it ik gek was: wat moet die man met zo'n oplei­ ding bij ons? I k heb toen ervaren wat het is om te hoog gekwalifi­ ceerd te zijn, iets wat vele acade­ mici n u ook ondervinden." „Uiteindelijk ben ik bij TNO te­ rechtgekomen en werkte daar bij­ voorbeeld aan de vertaling van het eerste rapport aan de Club van Rome. I n 1971 ben ik aan „energie" gaan werken, omdat TNO meer met het Reactor Cen­ t r u m Nederland in Petten moest gaan samenwerken. Op een con­ ferentie in Zwitserland kwam ik voor het eerst in aanraking met mensen die binnen de Ameri­

het vroeger inderdaad zo dat daar tachtig procent van de mensen terecht kwam, n u is dat mis­ schien maar twintig procent. De rest moet elders in de maatschap­ pij concurreren met mensen van het HBO of van de TH's die een veel praktischer opleiding heb­ ben gehad met veel stages. Het gros van de hoogleraren hoopt hier volgens mij nog steeds dat over vijf jaar het allemaal weer net zo zal zijn als vroeger, dat ze weer voomameUjk onderzoekers en leraren kunnen gaan opleiden. Maar dat klopt niet, het wordt misschien nog wel eens fifty­fif­ ty, de markt voor academici is de­ finitief veranderd. Het arbeids­ aanbod is kwantitatief en kwali­ tatief groter dan de vraag. I k wil mensen zo opleiden dat ze leren hoe hij of zij van kennis tot vaar­ digheden komt en hoe die han­ teerbaar worden in een bredere context. I n de twee bijvakken wil ik laten zien dat één plus één plus één niet altijd drie is. Mensen moeten zich afvragen: „I k heb een stuk kennis, hoe past dat aan een ander stuk kennis, leren mul­ tidisciplinair contextueel wer­ ken. Het blijven natuurlijk be­ perkte cursussen, maar ik hoop dat de mensen iets meer mogelijk­ heden krijgen."

Prof. ing. E. J. Tui ni nga (Foto AVC/VU) voor. Om te beginnen wil ik zeg­ gen dat ik sinds ik het bedrijfsle­ ven heb verlaten carrière maken niet meer belangrijk vind. Mijn inspiratie ligt grotendeels thuis, mijn gezin is erg belangrijk voor me, daar wil ik veel tijd aan beste­ den." „We hadden bij het Studie Cen­ t r u m voor Technologie en Beleid bij TNO een roulerende driehoof­ dige leiding en ik was aan de beurt om af te treden. Overigens een unieke constructie binnen TNO, die alleen werd goedge­ keurd als ik formeel de verant­ woordelijke persoon zou blijven. Ik heb uiteindelijk bij de VU ge­ solliciteerd omdat ik het leuk vind om iets over te dragen, om­ dat ik enthousiast ben met de leeftijdsgroep van 15 tot 25 jaar te werken en omdat ik de universi­ teit in deze tijd een uitdaging vind. Er is namelijk echt iets mis met dit produktie­apparaat. En het is fascinerend om te werken aan een universiteit in het span­ ningsveld van een achterban, overheid en „afnemers". En ten­ slotte, als ik iets van mijn enthou­ siasme voor wetenschap, techno­

geleerd. Je moet gewoon zo'n tv­ spel goed spelen. Bij een hoop we­ tenschappers viel dat natuurlijk wel verkeerd, want Kistemaker is daar een gevierd man en die werd dan door een snotneus als ik pu­ bliekelijk verslagen." „Op de VU lijkt het mij mogelijk een appèl te doen op een aantal grondtonen die bij mezelf aanwe­ zig zijn. Ik ben de laatste tien jaar actief in discussies over de weten­ schap en technologie in de Raad van Kerken en in de Hervormde Synode. Daarom kende ik ook al­ lerlei mensen en activiteiten van de VU. I k vind de manier van werken hier inspirerend. I k zou bijvoorbeeld nooit aan de UvA willen werken, daar is het zo ver­ schrikkelijk verpolitiekt."

Onderwijs Je hebt ook wel eens kri ti ek gele­ verd op het Nederlandse un i vers i­ taire systeem. Wat mankeert daar­ aan? ,,Het systeem lijkt me teveel afge­ stemd op het opleiden van men­ sen die óf in het onderzoek, óf in het onderwijs gaan werken. Was

Toch aparte studie communicatie Minister Deetman heeft weer een klein deurtje opengezet voor een aparte studierichting communi­ catiewetenschappen. De univer­ siteiten van Amsterdam (UvA) en Nijmegen hadden om een boven­ bouwstudierichting gevraagd. Deetman beloofde afgelopen dinsdag aan de Tweede Kamer, deze wens „nader te overwegen". ,,Kiezen de universiteiten bij het taakverdelen de weg van de min­ ste weerstand?", vroeg bij dezelf­ de gelegenheid het socialistische kamerlid Wallage. Hij is bang dat sommige instellingen wel eens toevallig vacatures wegstrepen en lastige vakgroepen te grazen nemen in plaats van kwaliteits­ verhogende sanering te plegen. „Dat gevoel heb ik af en toe ook", antwoordde de minister, die ech­ ter de tijd niet rijp achtte voor algemene conclusies. (Lin Tabak, UP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen