Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 49

5

AD VALVAS — 7 SEPTEMBER 1984

Ontwikkelingssamenwerking in zuidelijk Afrika br( breidt zich uit

Zimbabwe krijgt nu ook steun van VU weinig vrijheid opleveren. In 1976 is toen de samenwerking met Lesotho, Swaziland en Botswana begonnen. Die concentreert zich op drie aandachtsvelden: de zogeheten teacher training 'basic science' projecten, aardwetenschappen en op sociaal-economisch toegepast onderzoek."

De Vrije Universiteit heeft een goede naam in de landen van zuidelijk Afrika. Door de steun die sinds 1976 aan Lesotho, Swaziland en Botswana gegeven wordt stapt men makkelijk naar de Buitenveldertse dreven wanneer het gaat om de opbouw van programma's aan de universiteiten van ontwikkelingslanden op het gebied van onderwijs en natuurwetenschappen. Medio 1985 moet een hulpprogramma van de VU aan de universiteit van Zimbabwe van start gaan, een crash-course voor science teachers. Leraren zijn er te weinig in het land. Na de onafhankelijkheid in 1980 en daarmee de verbanning van het apartheid-systeem is er een geweldige expansie van het onderwijs begonnen. Met name op het gebied van „science": natuurkunde, scheikunde en biologie; en wiskunde is er een tekort. Zimbabwe wil 380 nieuwe leraren per jaar, de cursus van de VU samen met de Universiteit van Zimbabwe levert een bijdrage met zestig. Bovendien worden er nog eens zestig leraren bijgeschoold naar een hoger niveau. ,,Voor ons is het interessant om met Zimbabwe in zee te gaan, omdat we er veel van kunnen leren," legt dr. C. D. Thijs van algemene vorming van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen aan de VU uit. Samen met dr. G. H. Dulfer („óók Gerard") van het Bureau Buitenland is hij n a a r Zimbabwe geweest en stelt hij het samenwerkingsplan op. „Je bent niet zo neerbuigend bezig, zoals je in Lesotho, Swaziland of Botswan a toch snel wel bent," moet de wat rare positie van Zimbabwe aangeven. Het land is jarenlang bestuurd door blanken, gelijk Zuid-Afrika en ondanks de schaamteloze onderdrukking van de zwarte bevolking (of misschien wel dankzij die onderdrukking) ontstond op rijke grond een goedgeoliede maatschappij op westerse basis. Zo ook de toenmalige universiteit van Salisbury. Naar Engels model had Rhodesië, het oude koloniale Zimbabwe, één van de beste universiteiten van Afrika. De infra-structuur van toen, laborato-

„Toen Zimbabwe in 1980 onafhankelijk werd, keerden veel zwarte Zimbabweanen, die stafmedewerker waren aan één van de instellingen waar wij met ons hulpprogramma bezig waren, terug naar h u n vaderland. Dat resulteerde in de persoonlijke contacten, die bij de vraag aan de VU om hulp zo'n belangrijke rol hebben gespeeld. Bovendien was de vice-chancellor van de Universiteit van Zimbabwe, prof. dr. W. J. Kamba, ons ook niet geheel onbekend; die waren we al eerder tegengekomen in de andere landen waar we bezig waren." „Zimbabwe heeft uiteindelijk om hulp gevraagd voor de teachertraining en aardwetenschappen." Het programma voor de opleiding van de „science"-leraren zal in de vorm van een initiërend project worden gegoten, om zo in aanmerking te komen voor de financiering van het NUFFIC. Dat betekent dat er drie jaar lang vanuit de VU op één terrein wordt geconcentreerd: die lerarenopleiding, terwijl het project rond aardwetenschappen vanuit de EEG betaald moet gaan worden.

Aart Bouwmeester overwegend in aantal, de eerste is verhoudingsgewijs hoger op de maatschappelijke ladder. Shona staat gelijk aan premier Mugabe en daarmee de macht, Ndebele is Nkomo, de aanvoerder van de belangrijkste oppositie in het land. Een aandachtspunt voor het project van de VU is dan ook: kan iedere bevolkingsgroep er wel gebruik van maken.

De keuze voor de ondersteuning van een project dat meer leraren levert, heeft politieke aspecten. Vóór de onafhankelijkheid hadden de zwarte inwoners weinig kans op een goede opleiding. Vanzelfsprekend is één van de belangrijkste punten van het nieuwe bewind om die kansen te vergroten. Onderwijs is inmiddels geweldig populair in Zimbabwe, de middelbare scholen lopen vol, m a a r zonder dat er tijd is geweest

De VU heeft inmiddels al enige jaren contacten met Lesotho, Swaziland en Botswana. Mozambique heeft de VU onlangs benaderd met de vraag om hulp. Hoe komt het dat Neêrlands protestants-christelijk bolwerk n u juist om dat protestantse Zuid-Afrika van de apartheid heen bezig is met hulpverlening?

l

"

#

il ,'

^

ƒ«-

Thijs en Dufler: "Meer onderwijs voor de swarte bevolking van ria, gebouwen, kortom: de voorzieningen, zijn er nog steeds. Het intellect van toen, de hoogleraren en docenten, verdwenen voor een blank gedeelte, gevlucht voor het bewind van premier Mugabe, die onlangs nog aankondigde aan te sturen op een éénpartijstaat op marxistisch-leninistische basis. Naast de blank-zwarte polarisatie heeft het land ook problemen met tegenstellingen tussen de twee voornaamste stammen: de Ndebele en de Shona. De laatste is

Zimbabwe

„Begin jaren zeventig is door de VU een begin gemaakt met aandacht besteden aan de training en verbetering van het Zwart Leiderschap in zuidelijk Afrika," legt Dulfer uit. „De discussies met de Universiteit van Potchefstroom (Zuid-Afrika) verscherpten en al voor dat de contacten met die instelling verbroken werden is de VU begonnen met het benaderen van landen rondom Zuid-Afrika. Het werken binnen de Zuidafrikaanse context zou te

Geologie Naast het lerarenopleidingsproject gaat de VU ook via aardwetenschappen met Zimbabwe in zee. Dulfer: „Zimbabwe is gestart met de opbouw van een eenvoudig radiometrisch laboratorium. Daarmee is de ouderdom van steenlagen te bepalen, een onmisbaar gereedschap wanneer gezocht wordt n a a r grondstoffen.

Het aansicht van de bibliotheek van de Universiteit van Zimbabwe Harare.

Pijnlijk

Zuid-Afrika

VWO-eindexamen, via de cursus voldoende kennis bijgebracht om vervolgens de benodigde onderwijskundige/didactische opleiding als eerstegraads leraar aan de slag te kunnen. De wondercursus die dit allemaal moet kunnen is een crash-course van één jaar. „Het leuke van dit project is datje begint iets op te zetten waarvan de verwachting is dat de universi-

dere, soortgelijke projecten, dat de universiteit van Zimbabwe het beheer van het project sterk in eigen handen wil nemen. Dit baseert men op de wens van de universiteit het project in het programma van de universiteit in te kunnen passen. Ook hierover is nog geen duidelijkheid.

(foto AVC/VU)

om voldoende gekwalificeerde leraren op te leiden. Het doel van het VU-project aan de Universiteit van Zimbabwe is tweeledig: aan de ene kant worden bestaande leerkrachten die in de onderbouw lesgeven, bijgeschoold. In Nederlandse termen vertaald zou je kunnen zeggen, dat de tweedegraads leraren omgeschoold worden tot eerstegraads. Aan de andere kant worden schoolverlaters op het zogeheten „A-level", zeg maar ons

teit het overneemt," toont Thijs zijn enthousiasme. „We bieden een model aan: iets waar men vroeger drie jaar over deed in deeltijd, wordt nu in één jaar mogelijk." Het project maakt het de zwarte bevolkingsgroep mogelijk om méér aan het onderwijs deel te nemen. De Universiteit van Zimbabwe is met dat proces al enige tyd bezig. Wat is de indruk van Dulfer en Thijs, die immers de universiteit bezocht hebben, over de vooruitgang? Thijs: „De toename van het aantal zwarten in stafposities blijft een pijnlijk proces, waarvan blanken nogal eens zeggen dat niet altijd de beste mensen op bepaalde plaatsen benoemd worden. Wij hadden met twee faculteiten te maken: die van Education en van Science. Vooral bij die laatste zitten nog veel blanken en van velen hoorden we dat ze plannen hebben om weg te gaan. Bij Education is het heel anders, ook al omdat er een minder zware kwalificatie voor nodig is. Daar tref je door de bank genomen zwarte Zimbabwanen aan." Dulfer: „De hele expansie van het onderwijs in alle sectoren is een welbewust overheidsbeleid met de bedoeling een grotere spreiding van kansen op onderwijs onder de totale bevolking aan te brengen. De universiteit wordt geacht daarop in te spelen." Hoewel er grote overeenkomsten zijn met de hulpprogramma's voor Lesotho, Botswana en Swaziland, springen er wat verschillen uit: het voornaamste is wellicht de wijziging van de vicechancellor, Kamba, op de conceptsamenwerkingsovereenkomst, waarbij hij een uitwisseling van staf tussen de beide universiteiten voorstelt. Dulfer: „Het is een weerspiegeling van het feit dat de universiteit van Zimbabwe zoveel mogelijk op voet van gelijkheid met de Europese universiteiten om wil gaan." Of er n u werkelijk stafleden vanuit Zimbabwe aan de VU onderzoek-en onderwijstaken gaan verrichten is nog niet bekend. In het voorstel voor het initiërend project is bovendien sprake van het vermoeden van de kant van het Bureau Buitenland van de VU gezien de informatie over an-

in

Dat laboratorium zou ook de andere Afrikaanse landen uit die regio van dienst kunnen zijn, die h u n stenen dan niet meer n a a r Amerika of Europa hoeven te sturen. Men heeft de behoefte aan een samenwerking met een isotopenlaboratorium en een geologieafdeling in Europa en heeft het oog op de VU (Aardwetenschappen) en het Isotopenlab van ZWO laten vallen. Inmiddels heeft de universiteitsraad ingestemd met het plan voor het project, is ook de universiteit van Zimbabwe accoord en moet n u gewacht worden op de instemming van de geldschieters en de minister van Ontwikkelingssamenwerking. Naar verwachting kan de samenwerking tussen Zimbabwe en de VU halverwege het volgend jaar van start gaan.

Student-assistent blijft bestaan Student-assistenten mogen blijven. Dat besliste de Tweede Kamer vorige week door het met algemene stemmen aannemen van een motie van de VVD'er Dees. Minister Deetman had in de beleidsnota Beiaard voorgesteld om het student-assistentschap af te schaffen. Nu de kamer daar niet mee accoord gaat zal het geld dat student-assistenten kosten elders u i t het budget voor het wetenschappelijk onderwijs moeten komen, „ w y moeten ons realiseren dat er dan binnen de post voor de personeelslasten bij het WO ergens anders iets wordt weggehaald", zo verklaarde Minister Deetman bij het indienen van de motie. De minister heeft echter nog niet laten weten waar hij deze middelen weg wil halen. De motie-Dees verzoekt de regering verder om te onderzoeken of het student-assistentschap ook in het Hoger beroepsonderwijs zou kunnen worden ingevoerd. (Bert Bakker, UP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen