Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 246

AD VALVAS — 11 JANUAR11985

Shaffytheater uit het stof. Het Shaffytheater aan de Amsterdamse gracht heeft meer dan een jaar in de steigers gestaan. Het vernieuwde uiterlijk is samengegaan met een nieuwe directeur, Dick Hauser (van Hauser Orkater). Reden voor een bezoek aan één van Amsterdams mooiste theaters om te weten te komen wat het publiek van deze veranderingen gaat merken. Was je de afgelopen tijd aan de vroege kant voor een voorstelling in het Shaffy, dan kon je nog haastige medewerkers bezig zien met stoffer, blik of dweil. „Als één ding je bijblijft na zo'n langdurige verbouwing, dan is het wel stof," vertelt Alex de Vries, medewerker publiciteit. „En werken met een drilboor naast je is ook niet alles. Om alles weer schoon te krijgen voordat het pubUek dan komt, valt niet mee. De voorstellingen hebben er soms van te lijden gehad, ook al deden we ons uiterste best om dat te voorkomen." Aan de bijna twee jaar durende verbouwing en grote opknapbeurt is n u voorlopig en einde gekomen. Vanaf 8 januari gaat alles weer z'n gewone gangetje. De gevel is inmiddels uit de steigers, het dak is helemaal vernieuwd en er is werkruimte gecreëerd voor theatermakers (Discordia) en de medewerkers/sters van het theater. Het prachtige gebouw Felix Meritis - „gelukkig door verdienste" - is sinds een jaar of twaalf als volwaardig theater in gebruik. In 1788 werd het geopend als verenigingsgebouw van een genootschap dat zich ten doel stelde de kennis van kunsten en wetenschappen te vergroten. In het gebouw bevond zich een grote concertzaal, een zaal voor natuurkunde, een tekenzaal, een laborato-

We willen direct contact hebben met de theatermakers zelf. Shaffy geeft drie produktieopdrachten per jaar. Resultaat van zo'n opdracht is bijvoorbeeld 'Fall Collection' van Bob Foltz, een voorstelling die bestaat uit vijf choreografieën." Vier medewerkers/sters van Shaffy bepalen het programma. Aan hen is de moeilijke taak een keuze te maken uit het grote aanbod. Het jaar wordt ingezet met een nieuwe voorstelling van de populaire Duo's: „Roman". Kees Prins en Arjan Ederveen spelen hierin een schrijver met zijn alter ego. Een andere voorstelling die de moeite waard is, is van de dansgroep Kristina de Chatel. Yoka van Brummelen maakte de nieuwe choreografie „Ritornel", een poëtisch dansstuk op een muziekcollage van Brian Eno, Harold Budd en Vangelis. Na de pauze volgt een „Drieluik", gemaakt op de persoonlijke kwaliteiten van de uitvoerenden: Marijke Huybregts, Lilian Vos en Josje Neuman. Nieuw in Shaffy is bovendien dat in een ruimer café tot 23.30 u u r maaltijden te verkrijgen zijn en daarmee is het niet het enige theater dat met dit soort handel het programma zakelijk overeind hoopt te houden. Het Shaffy-theater

(Ad de Ruijter)

na renovatie (foto Bram de Hollander)

rium, een museum en een sterrekundig observatorium. Op het ogenblik zijn al deze ruimtes nog terug te vinden. Er zijn drie theaterzalen, een filmzaal, een caféruimte en de koepelzaal, die voor voorstellingen te laag is. In het Shaffytheater zijn vooral voorstellingen te zien die uit artistiek oogpunt

vernieuwend genoemd kunnen worden. Wat is vernieuwend? Alex de Vries: „Teksttoneel zul je hier normaal niet tegenkomen. Als iemand echter iets heel onverwachts met een tekst doet, kan het hier wel." Betekent een nieuwe directeur ook een nieuw beleid? „Zeker is dat er geen voorstellingen meer komen via de theaterschool of Crea.

Shaffyzaal; aanvang 22.15 uur, di 8 t/m za 26 jan. (beh. zo/ma) De Duo's „Roman". Concertzaal; aanvang 20.30 uur, di 15 t/m do 24 jan. (beh. zo/ma) Foltz and Company „Fall Collection". Zuilenzaal; aanvang 20.30 uur; di 15 t/m za 26 jan. (beh. zo/ma) Krisztina de Chatel „Ritornel" en „Drieluik".

Antonioni: Vervreemding in beeld Het filmjaar 1985 begint met een terugblik op de films van de Italiaanse regisseur Michelangelo Antonioni. Aan dit retrospectief, georganiseerd door het Amsterdams Filmhuis, wordt ook meegedaan door Filmhuis Uilenstede. Naar aanleiding van het festival is een zeer leesbare brochure verschenen, waarin uitgebreid ingegaan wordt op de films. Onderstaand stuk is voornamelijk op deze uitgave gebaseerd. Al in zijn eerste lange speelfilm n a m Antonioni afstand van de op dat moment in Italië heersende filmstroming, het Neorealisme. Cronaca di un amore (1950) speelt zich af in een welgesteld milieu en de rollen worden vertolkt door professionele acteurs en actrices. Het is niet eenvoudig te vertellen waar een film van Antonioni over gaat. Meer dan op het verhaal legt hij de nadruk op de uitbeelding van het innerlijk van zijn personages. Ook hierin manifesteert zich de

breuk met het Neorealisme. In plaats van aandacht voor sentimentele details als een huilend jongetje (Fietsendieven) of het zieUge hondje van een bejaarde (Umberto D.), ligt bij Antonioni de nadruk op de (on)mogelijke relaties tussen zijn personages. De hoofdpersonen zijn op zoek n a a r contact met h u n medemens, maar vinden hierin geen bevrediging. Net als in de romans van Sartre en Camus blijven ze buitenstaanders in een hwn vreemde, zinloze wereld. Volgens Antonioni staan in de hedendaagse samenleving de traditionele waarden en normen zo zeer op de tocht, dat het individu zelf nieuwe moet vinden. De daarmee samenhangende onzekerheid probeert hij in zijn films te verbeelden. Hij toont de vervreemding van zijn personages zonder oplossingen aan te dragen. Naar aanleiding van L'Avventura schreef Antonioni onder andere: „Ik heb zelf noch de pretentie, noch ben ik daartoe in staat, een antwoord te vinden. Ik ben geen moralist. Mijn film is geen aanklacht of preek."

I n zijn eerste films worden de gevoelens van vervreemding vooral overgebracht via de dialogen, maar van de films vanaf Le Amiche k u n je zeggen dat de inhoud door de vorm wordt verteld. Een belangrijk element van deze typische Antonioni-stijl is de cameravoering. Door het nauwkeurig volgen van de meest subtiele bewegingen van de acteurs en actrices legt hij als het ware h u n innerlijk bloot. Andere momenten weet hij een gevoel van totale vereenzaming over te brengen door een personage ver weg in een door gebouwen gedomineerd beeld te plaatsen. Veelzeggend is ook het kleurgebruik in de films van Antonioni. Het grijze, trieste landschap in n Grido is een weergave van de gemoedstoestand van de hoofdpersoon. Naar aanleiding van Blow Up gaat het verhaal, dat hij een grasveld in een andere kleur groen liet overspuiten, omdat die beter paste bij de stemming van de hoofdpersoon. De vaagheid van bovenstaande beschouwing kan alleen opgelost worden door de

films zelf te gaan zien. Wat Antonioni wil zeggen vertelt de vorm van zijn films. Of iemand daardoor gegrepen wordt, hangt uiteraard af van zijn of h a a r smaak. Mij sprak bijvoorbeeld II Grido meer a a n dan L'Avventura, Blow Up vind ik prachtig. Il Mistero di Oberwald een draak. Terwijl vooral mannelijke recensenten Identi/icasione di una donna prijzen vanwege de genuanceerde benaderingen van het „raadsel vrouw", vinden veel vrouwen dat in de film slechts open deuren ingetrapt worden. Na januari kan iedereen erover mee praten. (Dick

Amsterdams Filmhuis, Ceintuurbaan 338, tel. 623488; voorstellingen elke avond om 19.45 en 22.00 uur. Filmhuis Uilenstede, Uilenstede 108, tel. 5484533; voorstellingen op woensdag en vrijdag om 21.00 uur. De films draaien ook in de Melkweg en in Shaffy.

Paul van Kemenade:. Jazz in uitersten

Altsaxofonist Paul van Kemenade kreeg de Podiumprijs '84 voor „zijn niet aflatende ijver jazzmuziek onder steeds meer actieve en passieve beoefenaren te verbreiden" (citaat juryrapport). Hij behoort tot de zogeheten Tilburgse School en is bekend vanwege zijn werk in Workshops in onder andere Den Haag, Tilburg en Maastricht. Hij speelt of heeft gespeeld in het Duo Van Kemenade/Van Rossum, het Vaalbleek Reinigingsorkest, Palinkx Palinkx en in zijn eigen Paul van Kemenade Kwintet. Vind je het onderscheid dat in jasskringen nogal eens gemaakt wordt tussen de Amsterdamse en Tilburgse School terecht? „Ja, ik denk van wel. De Amsterdamse musici hebben een werkwijze waarbij meestal één specifieke stijl of manier van spelen wordt gehanteerd, terwijl in Tilburg de spelers meerdere stijlen in h u n muziek kapselen, zoals Nico Langenhuijsen dat doet. In deze muziek zijn pop, jazz, klassiek, afro, free jazz en andere invloeden aan te wijzen. Willem Breuker en de zijnen, vertegenwoordigers van de Amsterdamse stijl, maken muziek die sterk geënt is op het theatrale: De show is erg belangrijk. Bovendien zit er een grote dosis ironie in." In jouw muziek is totaal geen ironie aan te wijsen, valt mij op. Het lijkt soms een beetje gewijd. „Ten eerste houd ik helemaal niet van de

ironie a la Breuker en ten tweede is mijn muziek er een van uitersten: óf heel expressief, óf heel introvert. Daarin is geen plaats voor ironie." Je staat bij optredens altijd bijsonder gedreven te spelen. Het is alsof je in jesélf en je instrument kruipt. Is daarvoor niet de seggingskracht van de muziek de belangrijkste voorwaarde? „Het is inderdaad zo dat ik in mijn muziek op één of andere manier mijn ei kwijt moet. Dat kan alleen in stukken die emotioneel wat in mij losmaken, bijvoorbeeld in stukken met een lyrische Hjn of melodie, en niet in de veel gespeelde standards. Hoe virtuoos de thema's van Parker ook zijn, ik vind ze vanwege h u n afbakenend karakter meer sessionstukken dan nummers voor een vaste band. Dan is voor mij de muziek van Mingus bijvoorbeeld veel interessanter, omdat die een scala aan verschillende stijlen in zich heeft. Thema en schema zitten zo gehaaid in elkaar, dat in elk tempo gespeeld kan worden, zonder dat er iets van de schoonheid verloren gaat. Of neem nou 'Song for Che' van Charlie Haden. Dat bestaat slechts uit een paar noten maar die zijn dan ook zó mooi, dat het heel dankbaar is om daarop te soleren. Het komt echt van binnenuit." Heb je als musicus nog een toekomstdroom? „Ik zou zeer graag in het buitenland aan de

bak willen komen. Momenteel ben ik bezig een tournee door Duitsland te organiseren, vooral omdat het clubcircuit in Nederland wel erg klein is. Ik heb het druk genoeg, op het ogenblik, zo'n honderd concerten per jaar, maar dat komt ook omdat ik in zoveel

Roodenburg)

verschillende bands speel. Overigens gaan we dit jaar weer een nieuwe plaat maken met mijn kwintet. Ik besef maar al te goed dat wat n u prima gaat over een tijdje afgelopen kan zijn. Maar dat moet ik even afkloppen!" (Francis Lesman)

Paul van Kemenade, saxofonist (Foto Bram de Hollander)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen