Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 501

7 JUNI 1985 ai:

chreven onderzoek

t slappe kaft

zien v a n e e n nieuw type straal­ jager. D a a r o p w a s d e hele om­ geving e e n beetje dramatisch gemaakt, met bomkraters e n dergelijke. Het z a g er in ieder geval niet zo flitsend uit als ge­ woonlijk, m a a r dat is e e n zeer grote uitzondering."

Psychologie

ranse wetenschappelijke bladen. verscheen er een artikel over Chlamidia, „ e e n nieuwe bedrei­ ging in het geslachtverkeer." De auteur geeft e e n groot a a n t a l medische details en schenkt vervolgens in e e n enkel kolom­ metje a a n d a c h t a a n d e seksue­ le gewoonten w a a r d e over­ dracht v a n deze met AIDS ver­ gelijkbare ziekte v a n afhanke­ lijk lijkt te zijn. Eggen: ,,We zijn i n d e r d a a d vrij uitvoerig i n g e g a a n op het me­ disch­technische gedeelte. Maar dat zegt niets. De meneer die het geschreven heeft, heeft ook een driedelige serie over het premenstruatiesyndroom g e h a d , dat ook tamelijk bol stond v a n allerlei terminologie, die hij overigens wel elke keer uitlegde. Toch h e b b e n we d a a r veel goede reacties op g e h a d e n die k w a m e n voornamelijk v a n d e groep w a a r je het eigen­ lijk over hebt: vrouwen, die in d e regel vrij snel afhaken bij een beetje technische verhalen." Aarde en Kosmos wordt dus ook door vrouwen gelezen? „Een goede kijk d a a r o p h e b b e n we

Foto Bram de Hollander

Het blad streeft evenals Kijk n a a r objectiviteit in d e b e h a n ­ deling v a n d e onderwerpen. Volgens d e eindredacteur is d e belangrijkste reden hiervoor ,,dat je rapporteert vanuit d e wetenschappelijke hoek." „Ik denk d a t d e w e t e n s c h a p zich n o g weinig laat verleiden tot het g e v e n v a n waarde­oordelen, zeker in Nederland. In d e V er­ enigde Staten gebeurt dat veel meer. Zelfs e e n blad als d e Scientific American, dat a a n g e ­ schreven staat om zijn objecie­ v e benaderingswijze, publiceert met n a m e op het gebied v a n kernwapenstrategieën e n ruim­ tebewapening uitgesproken opiniërende e n kritische artike­ len." Ook in Aarde en Kosmos vinden w e weer d e tekeningen v a n mi­ litaire w a p e n s , bij voorbeeld bij e e n verhaal over Star Wars. Dit blad heeft echter niet het budget om ze zelf te m a k e n e n is d a a r ­ door afhankelijk v a n d e artists impressions die worden ver­ spreid door d e public relation­ safdeüngen v a n met n a m e

Een vakgebied dat in Aarde en Kosmos bijzonder weinig a a n bod komt is d e psychologie. V ol­ gens Eggen is dit historisch zo gegroeid. „Als je n a a r d e d a g e ­ lijkse krantenpraktijk kijkt, d a n zie je ook dat als er nieuws komt uit d e psychologie of d e m a a t ­ schappijwetenschappen, men het opstuurt a a n d e economi­ sche of sociaal­economische re­ dactie. En d a n verschijnt het wel in d e krant, m a a r niet in het wetenschapskatern. Dat is in heel West­Europa zo en nie­ m a n d k a n a a n g e v e n waarom." Toch bestaat er e e n populair­ wetenschappelijk tijdschrift dat zich uitsluitend met psychologie bezighoudt, namelijk Psycholo­ gie. Dit tijdschrift onderging on­ langs een koerswijziging. Er tra­ d e n twee nieuwe redacteuren a a n , d e lay­out werd aantrek­ kelijker g e m a a k t e n d e opzet v a n d e artikelen v e r a n d e r d e . Redactrice Maja Verv oert ver­ telt: ,,De artikelen worden nu opgehangen a a n een vraag­ steUing die d e mensen moet aanspreken, zodat ze ook wor­ d e n gelezen. Vroeger w e r d e n ze meer vanuit d e psychologie zelf geschreven." H a a r collega Paul Dijkstra, wetenschappelijk me­ dewerker a a n d e V U, verduide­ lijkt: „De artikelen g a a n nu uit v a n verschijnselen die mensen in d e praktijk tegenkomen. Eerst l a a t je het verschijnsel zien, d a t d e lezer misschien nooit is opge­ vallen en d a n probeer je vervol­ gens te laten zien wat d e psy­ chologie d a a r m e e te m a k e n heeft." Als voorbeeld noemt Dijkstra e e n artikel over rolverdeling bij politieoptreden. Agenten treden in conflictbemiddeling v a a k in koppels op. Eén agent stelt zich actief op, terwijl d e a n d e r toe­ kijkt. Uit onderzoek, dat werd uitgevoerd door d e vakgroep sociale psychologie v a n d e V U, blijkt dat d e actieve agent meer d a n d e passieve geneigd is om d e schuld v a n het conflict te zoe­ ken bij d e burger die zich het luidruchtigst gedraagt. Je kunt je dus het beste rustig g e d r a g e n als d e politie komt bemiddelen. Volgens Dijkstra is het onder­ zoek theoretisch­wetenschap­ pelijk interessant omdat het d e attributietheorie ondersteunt. Deze theorie voorspelt dat men bij het w a a r n e m e n v a n g e d r a g v a n anderen, die g e d r a g i n g e n

vooral zal toeschrijven a a n in­ terne oorzaken, zoals eigen­ s c h a p p e n v a n personen. Wie, als er twee ruzie hebben, het hardst schreeuwt, zal dus wel e e n opgewonden standje zijn e n krijgt d e schuld. DergeKjke attributiefouten worden vooral g e m a a k t door mensen die, zoals d e e n e agent, h a n d e l e n d optre­ den. ,,Maar," zegt Dijkstra, ,,als we in Psychologie e e n artikel over dit onderwerp publiceren d a n h a n ­ g e n w e het ook echt op a a n het politie­optreden. P a s d a a r n a wordt het optreden vanuit d e theorie verklaard." De artikelen voor Psychologie worden v a a k door d e weten­ schappers die een b e p a a l d on­ derzoek h e b b e n verricht zelf ge­ schreven. V olgens Maja V er­ voert zijn zij bereid om dit n a a s t hun gewone wetenschappelijke

den. Onlangs o p e n d e het blad met e e n artikel w a a r i n g e d r a g s ­ verschillen tussen jongens e n meisjes biologisch worden ver­ klaard. ,,Dat is e e n invalshoek die niet door iedereen gedeeld wordt," zegt Marja V ervoert eu­ femistisch, „ m a a r als w e over zoiets uitgekauwds als sekse­ verschillen schrijven, wiUen w e wel met iets nieuws komen." De doelgroep v a n Psychologie is d e geïnteresseerde leek, bij­ voorbeeld de middelbare­ schooUeerling die met het oog op zijn studiekeuze wü weten wat het vak inhoudt, m a a r ook voor d e psycholoog zelf, die zich heeft gespecialiseerd, maar toch op d e hoogte wU blijven v a n ontwikkelingen op a n d e r e deelgebieden. De redactie hoopt met het blad het verkeerde beeld dat veel m e n s e n v a n psychologie heb­

"We merken a a n de oplage dat we gewaardeerd worden " werk te doen omdat vaktijd­ schriften slechts in een kleine o p l a g e verschijnen e n alleen door vakgenoten worden gele­ zen. ,,Psychologie ligt d a a r e n t e ­ g e n in d e kiosk en het is leuk om d a a r een artikel v a n jezelf tegen te komen."

Taalgebruik De wetenschappers hanteren n o g niet altijd het taalgebruik dat in Psychologie vereist wordt, zegt V ervoert. ,,Ze zijn g e w e n d om e e n verslag te schrijven in hun eigen jargon en het is soms wel moeüijk om te laten zien dat het met behoud v a n informatie ook op een an­ d e r e manier kan." De redactie moet v a a k in teksten ingrijpen. Paul Dijkstra: ,,Wat je vooral doet is het jargon eruit h a l e n e n d e redundantie die er v a a k in zit e n soms leg je wat minder n a ­ druk o p methodologische a s ­ pecten, die in een vaktijdschrift wel v a n b e l a n g zijn." ,,Op d e universiteit leer je dat je als je een onderzoeksverslag schrijft moet beginnen met d e inleiding, d a a r n a krijg je d e me­ thodesectie, d a n beschrijf je d e resultaten e n vervolgens krijg je discussie, waarbij je weer te­ ruggrijpt n a a r d e inleiding. Wij d r a a i e n dat e e n beetje om. Je g a a t d a n eerst n a a r die discus­ sie w a a r i n ook d e toepassingen s t a a n e n d a n g a je l a n g z a a m terug e n d a a r n a kom je bij d e inleiding, w a a r i n staat vanuit welk theoretisch perspectief je het kunt zien." Met opinievorming heeft Psy­ chologie aanmerkelijk minder moeite d a n d e a n d e r e twee bla­

ben te veranderen. „Psycholo­ gie wordt geassocieerd met pro­ blemen," zegt Dijkstra, ,,met hulpverlening, met d e klinische psychologie die zich d a a r m e e bezig houdt, of met p s y c h o a n a ­ lyse, met Freud, m a a r d a n h e b je het wel g e h a d . O p d e middel­ b a r e scholen wordt d a n ook g e e n psychologie gegeven. Dat is eigenlijk heel vreemd, want het heeft toch zeker zoveel in­ vloed op het maatschappelijk leven als, laten w e zeggen, eco­ nomie. Je komt het overal tegen, op het werk, bij selectie etcete­ ra." Zijn collega geeft e e n voor­ beeld: ,,Weet je dat zelfs d e postcode is uitgetest met behulp v a n psychologisch onderzoek? Men heeft onderzocht welke combinatie v a n letters e n cijfers d e gemakkelijkste is om te ont­ houden." Het is d e zoveelste boeiende anekdote w a a r m e e d e weten­ s c h a p zich via d e kiosk een w e g b a a n t n a a r d e betere borrelta­ fel. Wist je wat ze vroeger met fraudeurs d e d e n ? Onlangs las ik over e e n nieuwe bedreiging in het geslachtsverkeer. Wist je d a t d e postcode door psycholo­ gen werd getest? Op w e g n a a r die borreltafel k a n niet alleen d e leek, m a a r ook d e weten­ s c h a p p e r niet meer om d e g a n g n a a r d e kiosk heen, als hij ten­ minste wü tonen dat hij op d e hoogte is v a n d e meest belang­ wekkendste resultaten v a n het wetenschappelijk onderzoek. En als hij 's a v o n d s thuis komt moet hij nog uitkijken voor zijn goed geïnformeerde gezin of zijn bèta­gerichte zoon.

g( van vrouwen veel reacties niet," zegt ook Huub Eggen, ,,maar het is e e n gezinsblad. Het is heel v a a k p a of é é n v a n de zoons die e e n abonnement heeft, m a a r het ligt bij wijze v a n spreken in d e huiskamer e n ie­ dereen kijkt er weleens in. Voor­ al op d e medische artikelen krij­ gen w e v a n vrouwen veel r e a c ­ ties." Dat vrouwen minder blijk geven v a n belangstelling voor de technische onderwerpen valt volgens Eggen moeilijk te door­ breken." Bij het wis­ e n natuur­ kundeonderwijs op d e universi­ teiten zie je dat het ook niet lukt.

Amerikaanse bedrijven die op ruimtevaart e n luchtvaart zijn gespecialiseerd. Net als in Kijlc moeten w e d e tekeningen in A a r d e en Kosmos volgens Huub Eggen niet los zien v a n d e tekst, w a a r i n zowel d e voor­ als d e n a d e l e n v a n be­ p a a l d e ontwikkelingen a a n bod wil laten komen. Het uiteindelij­ ke plaatje k a n d a a r d o o r dus weleens minder mooi uitvallen d a n d e tekening doet vermoe­ den. Eggen: ,,Onlangs h e b ik trou­ w e n s e e n artists impression ge­

Een illustratie uit A a r d e e n Kosmos bij e e n artikel over Star Wars. "Niet los zien v a n d e tekst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen