Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 99

7

AD VALVAS — 28 SEPTEMBER 1984

Congres 'Ongehoorde Woorden' aan de VU

Literatuur, vrouwen en Derde Wereld Ongehoorde Woorden, over achtergronden van schrijfsters uit de Derde Wereld die in Nederland nog nooit gehoord zijn. Ongehoorde Woorden, over de schaamteloze censuur die veel vrouwen daar ondervinden, officiële verboden of ongeschreven wetten die een normale publikatie in de weg staan. Ongehoorde Woorden, een congres over vrouwen en literatuur uit Afrika, Azië en LatijnsAmerika op vrijdag 5 oktober aan de VU. Het initiatief kwam van de Emancipatiecommissie aan de VU, de steun van de NOVIB en uitgeverij het Wereldvenster en de belangstelling van de landelijk media is dermate, dat er op 5 oktober een breed publiek verwacht kan worden. Het openingswoord van de dag komt onder meer van de biologe Marijke de Jong-Brink, lid van de Emancipatiecommissie en samen met Mineke Schipper de bedenkster van het congres. Een gesprek. „Van alle universiteiten in Nederland is juist de VU de instelling die aan dit soort 2aken aandacht moet besteden," luidt De Jong-Brinks antwoord op de vraag waarom juist op de VU? „Het is juist voor christenen een taak om je medemens te begrijpen, je erin te verdiepen en met minderheden solidair te zijn. We worden in onze maatschappij met ontzettend veel verschillende nationaliteiten geconfronteerd, verschillende geloven ook. De vraag is: hoe stellen we ons daar tegenover op? Ik denk dat dit zeer actuele probleem alle aandacht van de v u verdient." „Ik zie dit congres als een manier om de literatuur van de vrouwen in de Derde Wereld toegankelij- ., ker te maken. Er zijn een heleboel mensen in Nederland die daar normaal niets van lezen. En wat ons dan als vrouwen van de Emancipatiecommissie zo vreselijk interesseert is de achtergronden van de schrijfsters. Zij mogen vaak niet alles schrijven wat ze zouden willen. Hetzij van zichzelf, hetzij van de Staat. Denk maar eens aan Zuid-Afrika. Als je de verhalen hoort van Miriam Tlali, die ook op het congres zal s p r e k e n . . . Zij heeft jarenlang geschreven zonder dat ze gepubliceerd werd. En toen dat uiteindelik gebeurde was het in een streng gekuiste vorm. Je hebt ook landen, India bijvoorbeeld, waar een dergelijke censuur niet bestaat, maar waar vrouwen over bepaalde zaken niet horen te schrijven. Over seksualiteit bijvoorbeeld. En dan is het vaak ook nog moeilijk

Aart Bouwmeester

„De hele politieke situatie rond het vrouw-zijn in die landen heeft met de literatuur te maken. Dat maakt het voor mij persoonlijk heel belangrijk." Marijke de Jong-Brink wil graag benadrukken, dat het congres verder gaat dan de geschreven tekst alleen. Juist alles wat daar achter ligt staat in de belangstelling. Uit wat voor situatie schrijft een vrouw uit een Derde Wereldland h a a r verhaal, welke beperkingen zijn er voor h a a r anders dan voor een Nederlandse schrijfster. Ook de vrouwen die in Nederland wonen en werken, maar voortkomen uit een Derde Wereld-land komen tijdens het congres aan bod. Zo komen bijvoorbeeld de beoordeling van h u n werk hier in Nederland en, de handicap van het schrijven in een vreemde taal ter sprake. „En er komt ook een groep vrouwen, denk ik, die de onderlinge

Het congres begint met een aantal lezingen in de aula. Astrid Roemer uit Suriname spreekt over het beeld van de zwarte vrouw in de Nederlandse literatuur, waarna Miriam Tlali uit Zuid-Afrika het over censuur en zelfcensuur zal hebben. Ana Sebastian uit Argentinië werpt een licht op de vrouw in de literatuur van Zuid-Amerika. Over het gevecht voor herkenning als schrijfster spreekt ten slotte de Indiaanse Sanjukta Gupta.- De middag wordt vervolgens gevuld met een dubbelprogramma waarbij er gekozen kan worden tussen de deelname aan één van de workshops of een film in het aan-

„We richten ons veel verder dan alleen op het VU-publiek". Marijke De Jong-Brink is zeer enthousiast over de verwachte belangstelling. „Als ik het nu goed taxeer, zouden er wel eens veel meer mensen van buiten de VU kunnen komen dan van binnen. Doordat de NOVIB haar adressenbestand over dit gebeuren heeft aangeschreven, en dat is natuurlijk een zeer geïnteresseerde groep, is er een uitgebreid publiek te verwachten." „Hoe groot is de aula eigenlijk?"

Politiek Het idee voor het congres komt voort uit de bundel „Ongehoorde Woorden", die onder de redactie van Mineke Schipper, voormalig lid van de Emancipatiecommissie, tot stand gekomen is. Een boek vol interviews met een aantal schrijfsters uit de Derde Wereld. S a m e n m e t Marijke de JongBrink kwam zij op het idee het boek als gelegenheid aan te grijpen voor het organiseren van een congres en zo de Emancipatiecommissie een wat grotere bekendheid te geven. De samenwerking met de NOVIB was snel gevonden, die organisatie zet zich al jaren in voor het aan een breder publiek aanbieden van Derde Wereld-literatuur, onder meer door h a a r uitgaven in de „Derde Spreker-serie". In die serie zal rond 5 oktober het boek „De betovering doorbroken" uitkomen, waarin onder andere verhalen staan van een aantal congresdeelneemsters. De bundel „Ongehoorde Woorden" zal tijdens de opening van het congres aan minister Schoo van Ontwikkelingssamenwerking worden aangeboden. De bewindsvrouwe zal de officiële opening verrichten.

Astrid Roemer, Surinaamse schrijfster, die tijdens Ongehoorde Woorden bij veel activiteiten te vinden sal sijn. Foto Jan Stegeman

'Financiële onafhankelijkheid van studenten juist kleiner'

De LSVB rekent voor dat, als de plannen doorgaan per saldo meer mensen in aanmerking komen voor studiefinanciering, zonder dat het totale budget wordt verhoogd. De voordelen van het stelsel zoals Deetman ze voorspiegelt berusten dan ook op rekentrucs; het voordeel voor de ouders ontstaat uit de verlaging van de budgetten, die voor studenten toereikend worden geacht. Van die

De dag

om als vrouw in schrijverskringen door te dringen. Maar ook schrijfsters in Nederland kunnen daar een woordje over meespreken, heb ik begrepen."

LSVB; 'Liever het huidiges stelsel'

De financiële onafhankelijkheid van studenten wordt in de toekomst niet groter maar juist kleiner. Dit schrijft de Landelijke Studentenvakbond aan de Tweede Kamer in haar reactie op de nota-Deetman over studiefinanciering. De kamer had onlangs om die reacties op de nota gevraagd.

solidariteit zoeken van het met elkaar ervaringen kunnen uitwisselen."

bod onder de titel „Vrouwen en Films". Vanaf zeven u u r 's avonds een bruisende show met muziek, poëzie en toneel. Het ACC heeft een boeiend programma weten samen te stellen, waarbij bijvoorbeeld de inbreng van Rashida laala zeer de moeite waard is. Zij speelt h a a r eigen geschiedenis als Marokkaanse vrouw. In flarden van gesprekken wordt een indruk gegeven van de dwang die een vrouw daar krijgt opgelegd. De „aankomende" Gerda Havertong uit Suriname zal het publiek zeker op de juiste temperatuur weten te brengen met h a a r liederen uit de verschillende werelddelen die op het congres aan de orde komen.

budgetten moeten nog eens de reiskosten en de vergoeding voor ziektekosten worden afgetrokken om het stelsel vergelijkbaar te maken met het huidige, dat overigens de laatste jaren ook al fors is uitgehold, aldus de LSVB. Meer kosten voor ouders met lagere inkomens en geringere bestedingsmogelijkheden voor studenten zijn het gevolg van de plannen, en daarmee ook een slechtere toegankelijkheid van het onderwijs, vooral voor studenten uit de lagere inkomensgroepen. Ook aan de eis van een grotere onafhankelijkheid van de student wordt volgens de LSVB niet voldaan; de afhankelijkheid van de ouders, van eventuele partners (door onderhoudsplicht en terugebetalingsplicht) en van de overheid (wegens de terugbetaling van rentedragende leningen) wordt alleen maar versterkt. Deetman belooft in de toekomst een grotere financiële, onafhankelijkheid, die betaald moet worden uit de opbrengsten (vanaf

1990) van de nieuwe studieleningen. Studerenden uit de lagere inkomensgroepen „mogen door de oplopende rentelast zich dus blauw betalen zodat studerenden uit hogere inkomensgroepen in de toekomst ook mogen gaan lenen of zelfs meer als gift gaan krijgen," zo concludeert de -LSVB, die maar liever de voorkeur geeft aan het huidige stelsel, tenzij Deetman alsnog een beurs op het niveau van de RWW voor 23-jarigen, en een grotere onafhankelijkheid voor de student garandeert. Ook het Christelijk Nationaal Vakverbond (CNV) heeft teleurgesteld op de plannen gereageerd. Het CNV wil evenmin dat de student van n u betaalt voor de student van later en keert zich tegen de verhoging van de ouderlijke bijdrage voor ouders met een inkomen vanaf 21.000 gulden. De Vakcentrale voor Middelbaar en.hogerpersoneel (MHP) pleit in een reactie evenals de LSVB voor een grotere financiële onafhankelijkheid voor studenten. Als in

de toekomst minder studenten een beroep doen op studiefinanciering moeten de vrijkomende middelen daarvoor worden gebruikt, aldus de MHP. De vaste kamercommissie voor onderwijs en wetenschappen zal binnenkort een hoorzitting orga-

niseren over het nieuwe studiefinancieringsstelsel. Daarvoor worden in ieder geval de studentenorganisties LSVB en ISO, en de landelijke organisatie van studentendekanen uitgenodigd. (UP Bert Bakker)

Vrouwen in Turkije en Marokko Op de Novib/VU/ACC-dag Ongehoorde woorden wordt een aantal documentaires van en over vrouwen in de derde wereld gedraaid. Als aanvulling hierop vertoont het Filmhuis Uilenstede twee speelfilms over vrouwen in Turkije en Maroklto. Woensdag 3 oktober: HAZAL (Ali özgentürk, Turkije, 1980). De film speelt in een dorp in OostAnatolië .met traditionele machtsverhoudingen. Hazal wordt uitgehuwelijkt aan de zoon van een rijke familie. Deze gaat in dienst en komt niet terug. Hazal moet dan trouwen met zijn jongere broer van elf Jaar. Het huwelijk wordt niets. Uiteindelijk besluit Hazal met Emin, op wie ze verliefd is, het dorp te ontvluchten.' Vrijdag 5 oktober: AICHA (Jillali Ferhati, Marokko 1981). Aicha wordt uitgehuwelijkt aan h a a r neef. Wanneer deze na enkele jaren sterft, weigert ze te trouwen met haar zwager en gaat werken.

Haar schoonmoeder past op de kinderen. Op het werk krijgt ze een verhouding met een man, van wie ze zwanger wordt. Als deze daarvan hoort, wijst hij haar af. Aicha's zwager ziet kans haar de kinderen via een gerechtelijke uitspraak af te nemen. Na een miskraam trekt Aicha in bij een vriendin.

Joegoslavische films Op donderdag 4 oktober start in Filmhuis Uilenstede het Joegoslavisch Filmfestival met YOU ONLY LOVE ONCE van regisseur Rajko Griic uit 1981. De film speelt vlak na de tweede wereldoorlog. Een oorlogsheld gaat kapot aan zijn oorlogstrauma en a a n de dan al intredende corrumpering van de socialistische idealen. (De film is Engels ondertiteld.) Aanvang films: 21.00 uur, plaats: Filmzaal A.C.C. Uilenstede 108.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen