Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 481

24MEI1985 ,,Een typische m é l a n g e v a n ver­ standelijke bekrompenheid e n reformatorische pietluttigheid", ,,een milieu v a n g r a u w e kat­ ten", „ e e n gesloten denkcircuit". Het is duidelijk d a t redactie e n medewerkers v a n het füosofen­ b l a d Krisis g e e n h o g e pet op h e b b e n v a n d e verrichtingen v a n hun vakgenoten binnen d e universitaire muren. Men schuwt d a a r elke vorm v a n po­ lemiek, discussie of debat. De a c a d e m i s c h e filosofie houdt zich, althans in N ederland, voornamelijk bezig met het vrij­ blijvend herkauwen v a n d e g e ­ schiedenis v a n d e grote den­ kers, zo is d e kiitiek. Vanuit e e n gevoel v a n o n b e h a ­ g e n met deze situatie richtten in 1980 e e n a a n t a l voormalige filo­ sofie­studenten v a n d e Univer­ siteit v a n Amsterdam het blad Krisis op. Filosofie dient weer e e n strijdtoneel te worden, luid­ d e toen het parool. Een strijdto­ n e e l w a a r b i n n e n het partijkie­ zen n a a s t d e rationele discussie é é n v a n d e beslissende momen­ ten vormt. De redactionele verantwoor­ ding in het eerste nummer is nog stevig getoonzet door d e ge­ p a n t s e r d e retoriek v a n d e Fran­ s e neo­marxist Louis Althusser die d e filosofie ziet als e e n in­ stantie w a a r d e klassenstrijd in d e wetenschappelijke theorie definitief wordt uitgevochten. In latere nummers v a n Krisis ver­ schuift d e a a n d a c h t n a a r d e e v e n e e n s uit Frankrijk afkomsti­ ge, m a a r eerder anarchistisch georiënteerde Mic hel Fou c aidt. Het is vooral deze filosofie die, in navolging v a n F. N ietzsche, d e basis v a n d e intellectuele ar­ beidsethiek radicaal ter discus­ sie stelt. Hij ontmaskert d e w a a r h e i d en d e w a a r d e v a n het weten als zijnde e e n wil tot macht. Hoewel d e redacteuren v a n Kri­ sis zeker g e e n kritiekloze a a n ­ h a n g e r s v a n Foucault zijn, is d e invloed v a n deze denker onmis­ k e n b a a r aanwezig. Redacteu­ ren René Boomkens e n H a n s Radder vertellen d e s g e v r a a g d wantrouwig te s t a a n tegenover d e evidenties en pretenties v a n theoretisch e n politieke pro­ g r a m m a ' s v a n links. ,,De tijd v a n grote schema's of eenvou­ dige oplossingen is voorbij. Ook d e pretenties v a n onze artikelen

Het boek v a n Addy Kaiser, w a a r o p zij eind mei a a n d e Uni­ versiteit v a n Amsterdam hoopt te promoveren, wil drie soorten relaties analyseren. A a n d e orde komen d e verhouding v a n d e parlementair journalist met zijn krant of omroep, zijn hou­ ding ten opzichte v a n nieuws e n nieuwsbronnen en d e invloed v a n concurrerende journalisten op het werk v a n d e parlemen­ tair verslaggever. Drie zaken die v a n essentieel b e l a n g zijn bij het tot stand komen v a n d e berichtgeving. Kaiser definieert deze kader­ punten v a n d e parlementaire journalistiek door er drie v r a g e n a a n te stellen: hoe horen deze relaties idealiter te zijn? Zijn er d e laatste jaren veranderingen in opgetreden? En hoe is d e hui­ dige situatie? Onder „huidig" moet d a n worden verstaan d e situatie a n n o 1982. In deze recensie zal d e eerste v r a a g buiten beschouwing ge­ laten worden. De afgelopen twintig j a a r is het werk v a n het parlement fors toe­ genomen. Dat heeft geleid tot e e n professionalisering v a n het tweedekamer­lidmaatschap, m a a r ook tot e e n uitbreiding e n toenemende specialisatie v a n d e parlementaire journalisten. Door d e ontzuiling in d e zestiger

Symposium bij lustrum tijdschrift „Krisis"

Vijf jaar vechten tegen filosofische grauvv grauwheid Krisis, tijdschrift voor filosofie, bestaat deze maand vijf jaar. In die jaren is met verve ge­ tracht duidelijk te maken dat filosofen zich wel degelijk met actuele maatschappelijke vraag­ stukken kunnen bezighouden. Ter gelegenheid van het eerste lustrum organiseert Krisis op vrij­ dag 31 mei een symposium onder de titel „We­ tenschap, orde en macht". zijn niet meer universeel v a n a a r d , alsof scherp vastgesteld zou kunnen worden wat op deze a a r d e onderdrukkend d a n w e i bevrijdend is, wat w e t e n s c h a p d a n w e i on­wetenschap is." Bei­ d e redacteuren benadrukken d a t dergelijk wantrouwen niet gelijk staat a a n cynisme. ,,Waar het ons om g a a t is onderzoek d o e n n a a r bijvoorbeeld machts­ werking v a n e e n b e p a a l d socio­ logisch onderzoek, of onderzoek n a a r d e wijze w a a r o p d e ont­ wikkeling v a n d e psychofarma­ ca disciplinerende effecten heeft op waanzin." V a n w a a r d e n a a m Krisis? Wie of w a t bevindt zich in e e n ont­ bindende toestand? De redactie houdt d a a r g e e n eensluidende opinie op na, zegt Boomkens met e e n glimlach. ,,Het meest voorkomende gerucht," vervolgt hij, „luidt dat d e n a a m iets te m a k e n heeft met het uiteen val­ len v a n vertrouwde organisato­ rische v e r b a n d e n zoals d a a r is d e studentenbeweging. Politiek links a a n d e universiteiten be­ schikt niet meer over e e n een­ duidig strategisch programma noch over e e n theorie die zulks zou kunnen legitimeren." Zo goed als aUe redacteuren v a n Krisis zijn, zoals zij het zelf noemen, baanloos. Dat levert bij d e productie v a n e e n blad natuurlijk b e p a a l d e materiële n a d e l e n op, m a a r ook voorde­ len: m e n voelt zich niet gehin­

Wim Crezee d e r d door a c a d e m i s c h e bureau­ cratieën, gewoontes e n terrein­ afbakeningen. De artikelen zijn er d a n ook n a a r : ze zijn v a a k polemisch, vrijpostig e n eigen­ zinnig. A a n universitair vastge­ stelde discipline­indelingen heeft m e n weinig boodschap zo­ dat het blad ­ w a a r v a n d e opla­ g e rond d e duizend schommelt ­ b e h a l v e bij filosofen ook gretig aftrek vindt bij sociale weten­ schappers. Op het Krisis­symposiimi ko­

m e n d e vrijdag 31 mei (in d e Oude Manhuispoort) zal het the­ ma „Wetenshap, orde en macht" ter discussie staan. De organisatoren hebben, blijkens d e symposiumbundel, er bewust voor gekozen het thema niet a b ­ stract­filosofisch voor het voet­ licht te brengen. A a n d e orde komen verrassend concrete za­ ken als stoflongen, kantoen­ pluiskevers, zelfhulpgroepen, kerncentrales en computerme­ taforen. Laatstgenoemd onderwerp zal ter sprake komen in e e n lezing v a n Chuglin Kwa. Zijn stelling is dat door het gebruik v a n meta­ foren in d e w e t e n s c h a p er e e n maatschappelijke steun voor die w e t e n s c h a p ontstaat. Een instructief voorbeeld hiervan wordt ontleend a a n e e n voorval in Amerika a a n het begin v a n d e jaren zeventig. Het bleek dat d e metafoor v a n kanker als een vijand, en kankerresearch als e e n oorlog of kruistocht tegen die vijand, bij het congres enor­ m e budgetten kon vrijmaken.

De ,,Krisis"­redacteuren Hans Radder Rad (1.] e n René Boomkens (r.). Foto Bram d e Hollander

Dissertatie over onafhankelijke verslaggevii verslaggeving

Het balanceren vvan kamerlid en jourr journalist ,,Parlement en pers . . . horen bij elkaar zoals stekker en contactdoos." Deze woorden van wijlen kamervoorzitter Anne Vondeling haalt Addie Kaiser aan in het eerste deel van haar boek over parlementaire journalistiek. In de rest van haar boek bewijst de schrijfster hoe waar deze uitspraak is. Ze schetst de voor­ en nadelen van deze situatie en de onontkomelijk­ heid ervan. e n zeventiger jaren is er e e n verandering op getreden in d e houding v a n d e journalisten ten a a n z i e n v a n het nieuws. Ener­ zijds heeft het wegvallen v a n d e 'oude zekerheden geleid tot ver­ vlakking, die terloops ook wel wordt a a n g e d u i d met ,,vertros­ sing". De politiek is, m e d e ook door het mediimi televisie, meer o p d e persoon gericht geraakt. Puntige interpellaties komen meer in het beeld d a n lange, doorwrochte redes. De parle­ mentariër die altijd bereid is

Karin van Lierop snel commentaar te geven, komt op d e buis. A a n het uitrafe­ len v a n ingewikkelde wetsont­ w e r p e n komen veel journalisten niet toe. De ontzuiling heeft echter ook positief te duiden gevolgen ge­ h a d . Journalisten zitten tegen­ woordig niet meer in Den H a a g om uitsluitend hun gelijkgestem­ d e kamerleden te citeren. Door­

d a t d e televisie veel nieuws sneller bij d e mensen brengt d a n kranten ooit zulleji kunnen, is er in d e gedrukte pers meer tijd voor het verzorgen v a n ach­ tergrondinformatie. Uit onderzoek v a n Addy Kaiser, d a t vooral g e b a s e e r d is op ge­ g e v e n s v a n parlementariërs e n journalisten, geeft e e n mis­ schien wat onverwacht beeld v a n d e parlementaire journalis­ ten. Over het a l g e m e e n zijn zij jonger e n minder g e b o n d e n a a n e e n godsdienstige overtui­ ging d a n d e kamerleden met wij zij voornamelijk te m a k e n krij­ g e n . De meeste journalisten h e b b e n ook minder scholing ontvangen die hen bij d e uitoe­ fening v a n hun vak v a n p a s komt d a n d e parlementariërs. Over dit laatste maakt Kaiser zich zorgen. Ze wijst er op dat ondeskimdigheid d e afhanke­ lijkheid v a n parlementariërs voor d e verslaggevers k a n ver­ groten. Bovendien kan een te­

En dat terwijl d e meerderheid v a n d e medische onderzoeks­ wereld in het geheel niet zat te springen om probleemgeoriën­ teerd kankeronderzoek te doen. Een a n d e r e lezing die op het procframma staat, komt v a n Marja Gastelaars. Zij zal het h e b b e n over d e grootheids­ waanzin é n d e onmacht v a n d e sociale wetenschappen. Deze disciplines lijden volgens h a a r a a n e e n stoornis die veel w e g heeft v a n d e gevolgen v a n een narcistische krenking. Ze ver­ vallen v a a k in m e g a l o m a n e fantasieën ­ dromen v a n tech­ nische beheersing, v a n zuivere wetenschappelijkheid, v a n a b ­ soluut geldige w a a r h e i d s a a n ­ spraken ­ terwijl hun optreden nog vaker gekenmerkt wordt door grote neerslachtigheid. De psychoanalyse leert volgens Gastelaars dat dergelijke p a ­ tiënten v a a k te lijden h e b b e n g e h a d a a n tegenstrijdige ver­ wachtingen v a n opvoeders of ouders. Zo ook w e r d e n d e socia­ le wetenschappen voor ver­ schillende eisen gesteld. Eerst werd a a n deze wetenschappen d e oplossingen v a n m a a t s c h a p ­ pelijke problemen toebedacht, waarbij d e werkwijze v a n d e natuurwetenschappen als voor­ beeldig werd voorgehouden. D a a r n a moesten ze d e m a a t ­ schappij kritiseren en v e r a n d e ­ ren. N u wordt een a n d e r toontje gezongen: sociale wetenschap­ p e n moeten relevant zijn voor het beleid e n het b e h e e r v a n d e verzorgingsstaat. Door deze be­ leidsgerichtheid is het h e n zel­ d e n gelukt autonome weten­ schappelijke vakgebieden op te bouwen, is d e conclusie. Pikant detail bij d e lezing v a n G a s t e l a a r s is wel dat e e n dis­ sertatie v a n h a a r over deze the­ matiek bij d e promotiecommis­ sie (vanzelfsprekend b e s t a a n d e uit sociale wetenschappers) in het verkeerde keelgat is ge­ schoten. Een narcistische kren­ king?

No. 18 van Krisis is geheel gewijd aan het symposiumonderwerp en is voor/12,­ te koop in de boekhandel. Een programma­ boekje met gegevens over het symposi­ um, samenvattingen van de lezingen en stellingen voor het afsluitende forum, kan besteld worden door f 3,­ over ie maken op postgiro 4452859 t.n.v. Krisis, Amster­ dam, o.v.v. „worn". Voor verdere inli c h­ tingen: tel. 279861 (Bene Boomkens).

kort a a n kennis er toe leiden dat journalisten moeilijke zaken la­ ten liggen. De auteur wijst in dit v e r b a n d op het feit dat een a a n ­ tal journalisten te jong en met te wreinig ervaring op w e g n a a r Den H a a g worden gestuurd door hun redacties. Is d e journalist in Den H a a g d a n moet hij zich s t a a n d e houden tussen zijn collega's die tegelij­ kertijd zijn concurrenten zijn en die g e e n k a n s verloren laten g a a n h e m e e n primeurtje af te pakken. D a a r n a a s t moet hij a a n d e e n e kant contacten leg­ g e n met, anderzijds zijn onaf­ hankelijkheid b e w a r e n ten op­ züite v a n d e leden v a n het par­ lement. En d a n is er nog d e verhouding met d e organisatie die hem op p a d gestuurd heeft. Het geheel is een wirwar v a n contacten e n (ongeschreven) uitgangspunten e n regels.

Nieuwspoort In dit labyrint speelt het pers­ centrum N ieuwspoort e n het daarbij behorende café e e n grote rol. Met n a m e linkse jour­ nalisten ontmoeten elkaar hier. Het in d e g a t e n houden v a n a n ­ d e r e journalisten is e e n b e l a n g ­ rijke zaak in d e parlementaire informatiefabriek. Meer e r v a r e n politici e n zij die

Vervolg op pag.,^9

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen