Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 164

AD VALVAS — 2 NOVEMBER 1984

12

Wroeten in de grond Daan Smit is de leidinggevende man van de Hortus Botanicus van de VU, de hortulanus. Naast zijn werkzaamheden in een bezuinigend en dus slinkend groenbedrijf publiceert hij regelmatig in een aantal bladen. Op de televisie komt zijn naam zo nu en dan op de aftitelingsrol van een programma voor en ook aan de radio verleende hij weleens zijn medewerking. Zijn kantoortje op het terrein van de Hortus is een welkome afwisseling op de kleurloosheid van de rest van de VU. Na het doorworstelen van een haag enorme planten in het halletje is het aangenaam verblijven in een zacht tropischaandoend sfeertje met veel bladgroen en veel boeken. „Ik ben altijd een voorstander geweest van veel publiciteit rond de Hortus, temeer omdat we zoveel moois in huis hebben. Ooit had ik de illusie dat je daarmee het bestaansrecht verzekert, maar dat is wellicht wat hoog gegrepen. De bezuinigingen gaan helaas ook de hortus niet voorbij. Het is goed dat men in den lande weet dat de Vrije Universiteit een hortus heeft. Dat is n u erg belangrijk mijns inziens. Velen weten dat niet omdat wij een vrij jonge botanische tuin zijn, op die van Nijmegen na zijn wij de jongste. Er zijn zelfs medewerkers van de VU die nog nooit van ons gehoord hebben. Dan kan je dus nooit genoeg publiciteit geven." ,,Ik schrijf maandelijks voor het VUMagazine, op het ogenblik gaat dat over Bijbelse planten, af en toe voor „Groeien en Bloeien", het blad van de Koninklijke Maatschappij voor Tuinbouw en Plantenkunde en dan word ik zo hier en daar nog wel eens voor iets gevraagd. Het werk voor de televisie vind ik wel grappig. Men heeft mij gevraagd naar aanleiding van de programma's van Radio Stad Amsterdam over de Floriade waar ik aan mee heb gewerkt. Ze hadden daar zeker iets van gehoord bij één van die zuilen in Hilversum en toen kwamen ze hier om te vragen of ik iets zou willen doen over zieke planten. Ach, zieke planten, dat is nou ook niet bepaald het leukste, er zijn veel interessantere dingen. Maar ja, er worden in het land grote bedragen a a n kamerplanten besteed, d'r worden er ook wel wat ziek en dan zitten de mensen: hebben ze net een nieuwe plant gekocht en dan kunnen ze hem weer weggooien. Om dat te voorkomen wilden ze daar wat informatie over geven. Dat is voor het programma „Wissels" van de NCRV, ja. Er zijn hele eenvoudige huis-, tuin- en keukenmiddeltjes te maken die helemaal niet giftig zijn en waar je bepaalde insekten of plaagjes mee kunt verdelgen. Dus daar geef ik informatie over." „Je merkt al jaren een opbloeiende belangstelling voor zaken die met de n a t u u r te maken hebben. Als je bij de boekhandel kijkt, dan zie je dat boeken over tuinen en planten in een enorme hoeveelheid vertegenwoordigd zijn. Men zit n u zelfs met het probleem van hoe verkoop je die handel; de markt is verzadigd. De mensen beschikken over steeds meer vrije tijd en de n a t u u r is natuurlijk een mooi iets om in te verpozen."

Bijbelse planten

„Vanaf de oprichting van het VUMagazine ben ik erbij betrokken geweest. Eerst schreef ik over algemene zaken, over

Advertentie

[KUPERUS/BV]

kamerplanten bijvoorbeeld, toen over inheemse planten in de aanleg. Over dat laatste heb ik ook een aantal boekjes gemaakt die de lezers dan konden ' aanschaffen. Maar dat raakte wat uitgeput en we zochten n a a r een ander onderwerp, want je moet toch regelmatig veranderen, anders zijn de lezers niet meer geïnteresseerd. Het onderwerp „Bijbelse Planten", dat het uiteindelijk geworden is, vindt zijn oorsprong eigenlijk in het Eeuwfeest van de VU in 1980. Toen hadden we een grote tentoonstelling, „Planten uit de Bijbel", en daar ben ik op doorgegaan. Het gaat over planten die in die tijd in het heilige land groeiden en die een belangrijke rol speelden in het dagelijks leven. Daar is natuurlijk veel over te

hortus uit om rond een bepaald thema de t u i n te bezichtigen. Dat hebben we moeten afschaffen, evenals een groot deel van de rondleidingen. We moeten er vanuit gaan dat naast de dienstverlening van de subfaculteit biologie de collectie en het onderhoud daarvan primair staat. Want als je geen collectie hebt, dan is het voor de bezoekers ook niet meer interessant te komen."

Afbouwen

„Het belang van de hortus voor het onderwijs aan de sub-faculteit biologie is sinds de taakverdeling een stuk minder geworden. De biosystematiek is n a a r de Universiteit van Amsterdam overgeheveld . Dat is voor de hortus natuurlijk bijzonder triest. Wij konden hier werken met een brede plantencollectie dank zij de subfaculteit biologie. Nou, dat is n u dus op de tocht komen te staan. Maar men heeft vanuit de subfaculteit te kennen gegeven dat e!r toch nog een basiscollectie moet blijven. De eerste- en tweede-jaars

.léèi^'m^i^

Daan Smit, hortulanus gevulde kas een klimaat oplevert waar planten wat makkelijker in gedijen." „Ik ben hier in 1969 begonnen en mijn opdracht was een goede, veelzijdige, brede botanische collectie op te bouwen. Er was toen praktisch niets. De subfaculteit had altijd al een klein hortusje in Ouderkerk a a n de Amstel, met gehuurde kasruimte en toen de WN-gebouwen werden neergezet is men ook aan de bouw van een eigen hortus begonnen. Voordat ik hier kwam was ik chef van de kwekerij van de plantsoendienst in Haarlem. Ik heb de tuinbouwschool in Aalsmeer gevolgd en ben toen een aantal jaren ervaring gaan opdoen in Frankrijk, Duitsland, Spanje en EngeJtóInd bij botanische tuinen en gespecialiseerde kwekers. Want een opleiding voor dit soort werk is er niet. Je krijgt te maken met zo'n enorme verscheidenheid aan planten, de kennis daarover kun je alleen maar door ervaring opbouwen. Het is echt praktijk-gericht werk. Je zit hier echt regelmatig met je handen in de grond te wroeten." „Het klinkt misschien wel wat arrogant, m a a r ik pretendeer dat we hier aan de VU de rijkste plantencollectie hebben die in Nederland te vinden is. Daarom is het ook zo jammer dat we moeten afbouwen. De hortus van de Universiteit van Amsterdam is dan misschien wel roemruchtiger, die vierde in 1982 h a a r driehonderd-jarig bestaan en is gewoon veel ouder. Qua oppervlakte zullen we elkaar niet zoveel ontlopen maar het. plantenbestand is hier veel groter. Zij zitten daar echter ook moeilijker dan wij, want de UvA wil de hortus wel kwijt, overdoen aan de gemeente. En die staat daar niet bepaald om te springen. Een hortus kan onmogelijk self-supporting zijn. Daar heft men entree. Nou ze hebben hetzelfde aantal bezoekers als wij, om en nabij de 22.000 tot 25.000 per jaar, laat een kaartje een gulden per stuk kosten, een mannetje die de kaartjes moet verkopen kost al meer dan de opbrengst. Dan kun je beter een gebaar maken en zeggen dat het publiek altijd welkom is. Dat doen wij dan ook. We trachten dat een beetje aan de weg te timmeren en je merkt dat de mensen hier in de omgeving dat ook appreciëren. Niet alleen daar, de open dagen die wij vier keer per jaar organiseren worden goed bezocht door mensen uit het hele land."

Natuurbescherming

schrijven. Planten dienden toen niet alleen als voedingsmiddel of specerij, maar ook als bouwmateriaal, leverden grondstof voor verf of vezel voor textiel. Het is ook bedoeld om mensen aan te sporen zelf dit soort plantensoorten te gaan kweken. Daar geef ik dan wat praktische aanwijzingen over hoe ze dat zo goed mogelijk kunnen doen. Je verheldert de Bijbel op een bepaalde manier. Ezau eet rode linzensoep, lees je. Nou, de linzen die je hier koopt zijn bruin. Maar er zijn ook n u nog linzen die zo'n rode brei geven." „We zijn steeds druk bezig met good-will kweken voor de hortus. Vandaar ook dat we de lezers van het VU-Magazine zo n u en dan een zakje zaad aanbieden. Dan schepje toch een band? Het is eigenlijk heel jammer dat de hele educatieve kant van de hortus, die we in de loop der jaren opgebouwd hadden, n u door de bezuinigingen verdwijnt. We nodigden in het voorjaar de twee hoogste klassen van de lagere scholen uit de omgeving van de

Galgala

flRDER0BBiMG-

HlEK flCHTER ME iTMT HET N/eUWE STÜDIETlNWClERiNi!STELJEl VftU OE VU .

studenten moeten toch nog een indruk kunnen krijgen van het plantenrijk. 520 planten vindt men daarvoor genoeg. Maar wij hadden een veel grotere collectie. Daarvoor in de plaats heeft onze universiteit van de Universiteit van Amsterdam genetica als zwaartepunt gekregen. Dat betekent dat wij de uitgebreide Petuniacollectie van de UvA krijgen. Ook de vakgroep oecologie en oecotoxicologie is versterkt met medewerkers van de UvA. Het extra werk dat daarmee gepaard gaat, zoals bijv. het onderhoud van de Petuniacollectie, het proefveld en de experimenteerkasjes, zal door een drietal hortusmedewerkers worden gedaan. Deze drie hebben zich tot voor kort ingezet voor de collectie. Dat kan n u helaas niet meer. We moeten dus afbouwen en zijn daar druk mee bezig, overtollig materiaal van ons gaat n a a r andere botanische tuinen.Onze kassen blijven wel optimaal in gebruik, dat vind je trouwens in geen enkele andere tuin zo. Wij gaan er namelijk van uit dat een goed

Ei ?RW9i INlTlftriE'F...MT HEtflflS WEER ÜERPESr O^ORDT DooR ENKELEN ONDER QMS'...

„Als je ziet wat wij hier in de heemtuin en in de oecologische tuin hebben staan, dat zijn steeds meer plantensoorten die in de rest van Nederland a a n het uitsterven zijn. Wij zitten eigenlijk midden in een stad hier en dan is het stimulerend om de mensen te kunnen tonen dat je plantensoorten in stand k u n t houden. Zij kunnen dat zelf in h u n eigen tuintje ook doen. Zonder roofbouw te plegen op de n a t u u r natuurlijk, gelukkig zijn er steeds meer kleine bedrijfjes die wilde planten kweken. De situatie met het milieu is in Nederland nog lang niet zo hopeloos als bijvoorbeeld in tropische landen. Daar wordt roofbouw gepleegd op bossen omdat we hier zonodig een mooi houten kozijntje moeten hebben. Dat heeft echt catastrofale gevolgen. Er wordt niets teruggeplant, de grond spoelt weg door de erosie. Het is echt een ellende. J e k u n t de n a t u u r natuurlijk nooit meer in z'n oorspronkelijke staat terugbrengen, maar wel kun je de vervuiling zoveel mogelijk tegengaan. Laat ze hier maar loodvrije benzine gaan invoeren, laat ze maar filters op fabrieksschoorstenen plaatsen en de lozingen in rivieren en de zee, laat ze dat m a a r beperken. Het is de moeite waard op lange termijn, ook al kost het n u veel." (A.B.)

DflflR KflN IK ME HE.EL KWflao OM MAICENV/ ..c^ytf^^

AUTOVERHUUR 1 V. d. Madeweg 1, Amsterdam, telefoon 924755 naast metrostation Duivendrecht Middenweg 175, Amsterdam, telefoon 938790 STUDENTEN 20% KORTING

^^1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen