Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 404

AD VALVAS — 29 MAART 1985

Anno 1985 moeten wetenschappers, terwille van de overleving van hun vakgebied, de boer op om on­ derzoeksopdrachten binnen te halen. Subsidie­ac­ quisitie heet dat met een mooi woord. De stroom geld die universiteiten direct van het ministerie van O W krijgen, is immers de afgelopen jaren behoorlijk geslonken. We praatten met een aantal wetenschappers van de VU over het doen van on­ derzoek­in­opdracht. „Je moet jezelf de tijd gunnen rustig in je studeerkamer na te denken. Anders word je een wetenschappelijke hoer." De financiering van het onder­ zoek aan de universiteiten is op­ gesplitst in een aantal zogenaam­ de geldstromen. De eerste geld­ stroom wordt gevormd door het bedrag dat de universiteiten di­ rect uit Den Haag krijgen en dat ze min of meer n a a r eigen goed­ dunken intern kunnen verdelen. In deze geldstroom is het afgelo­ pen decennium stevig gesnoeid, alhoewel de laatste tijd een zekere stabilisatie optreedt doordat de gemiddelde wp'er minder tijd be­ steedt aan onderwijs en meer aan onderzoek. De tweede geldstroom wordt ver­ deeld door instellingen als ZWO ten behoeve van onderzoek van hoge kwaliteit. De derde stroom, een onbetwist­ bare groeier, wordt gevuld door geld van opdrachtgevers (over­ heid, particuliere instellingen, bedrijven) die een bepaald onder­ zoek aan de universiteit willen la­ ten verrichten. Een paar cijfers om de onderlinge verhouding aan de VU duidelijk te maken (de cijfers zijn uitge­ drukt in mensjaren wp aangezien hun arbeidskosten verreweg doorslaggevend zijn): in de eerste geldstroom wordt er dit jaar voor ongeveer 650 mensjaren aan on­ derzoek besteed, voor de tweede geldstroom is dat getal 140 en de derde ongeveer 115. Geldstromen zijn financierings­ begrippen en zeggen nog niet al­ les over het karakter van het on­ derzoek. Binnen de derde geld­ stroom, waarover we het in dit artikel hebben, bestaat onder­ zoek dat puur opdrachtwerk is en waarbij het initiatief goeddeels uitgaat van de geldschieter: bij voorbeeld een opdracht voor on­ derzoek naar de ontwikkeling in de vraag n a a r bakstenen (het voorbeeld is niet verzonnen).

.

•

•'.Tl

Wim Crezee

aantrekken, is het toch wat stan­ daard te vragen of hij of zij actief wil zijn op het gebied van acquisi­ tie ­ het maakt niet uit of dat n u tweede of derde geldstroom be­ treft. Een individuele weten­ schapper hoeft hier heus niet elke dag bezig te zijn met het binnen­ halen van geld. Maar zo af en toe 'ns een research-proposal in el­ kaar te timmeren en proberen daarvoor geld te krijgen, moet hij of zü toch wel kunnen." De capaciteit om fondsen uit de derde en vooral de tweede geld­ stroom te verwerven, wordt ook als een plus gezien als het gaat om de goedkeuring van eerste geldstroom­projecten. Prof. W. Koops, ontwikkelingspsycholoog en lid van diverse beoordelings­ commissies voor onderzoek: „Als het je gelukt is om geld van bui­ ten de universiteit aan te trek­ ken, heb je laten zien dat je de concurrentie met talloze andere Nederlanders hebt doorstaan." Het verwerven van derde geld­ stroom­projecten heeft daarbij overigens duidelijk minder sta­ tus.

durig (verkeers)lawaai op geheu­ gen­ en aandachtsprocessen bü schoolkinderen. „We zijn tot de conclusie gekomen dat h u n ge­ heugenprocessen iets langzamer werken ­ zo'n twintig millisecon­ den. Ook bleek dat door het ver­ keerslawaai de onderdruk van het bloed structureel een paar punten omhoog ging." Het ministerie van Vrom betaalt het onderzoek. „Die zijn via via bij ons gekomen om te zien welke bijdrage wij konden leveren voor h u n beleid ten aanzien van ge­ luidshinderbestrijding." Het ministerie betaalt de perso­ neels­ en overheadkosten. Soms wordt er bij dergelijk onderzoek Koops: „Bij het binnenhalen van een bescheiden 'winst' geboekt: die projecten is vaak belangrijk „Daar k u n je bij voorbeeld een dat je goed in je public­relations microcomputer van kopen bui­ zit. Dat is op zichzelf niet onver­ ten het apparaatbudget van de dienstelijk, maar voor die projec­ VU om." ten hoefje niet per sé een diepgra­ De 'orderportefeuille' van Orlebe­ ver te zijn." ke en zijn collega's is op dit mo­ ­ Koops onderkent de bezwaren die ment redelijk gevuld: er werken vastkleven aan deze feitelijke ver­ in zijn vakgroep zo'n zeven men­ strengeling van geldstromen: sen aan contract­research. Op „Het werkt conserverend: de on­ stapel staat een onderzoek voor > derzoeker die goed is, krijgt meer een farmaceutisch bedrijf. Het en wie zichzelf nog niet bewezen wil de '^anfif­ouer'­effecten van heeft krijgt moeilijker gelden een slaappil te weten komen: hoe los." lang hebben gebruikers er de vol­ Hoe gaat het verwerven van der­ gende dag nog last van? Op het de geldstroom­projecten in z'n programma staat verder een on­ werk? derzoek naar de invloed van toxi­ Koops kan een licht­ironische sche stoffen op het geheugen. Dit ondertoon niet onderdrukken onderzoek is weer in opdracht wanneer wij hem de vraag voor­ van het ministerie van Vrom. leggen. Hij vergelijkt een weten­ „Voor ons is belangrijk dat we schappelijke aquisiteur voor de van dit soort onderzoekingen ook derde geldstroom met een verte­ wetenschappelijk iets wijzer wor­ genwoordiger in handelswaar. den," benadrukt Orlebeke. „Het „Je zwerft met een koffertje met is dus niet zo dat we in den blinde onderzoeksplannetjes onder de opdrachten uitvoeren." Even la­ a r m door het land en op de juiste ter: „Tot n u toe hebben we die receptie moet je de juiste mensen aanspreken. Wanneer je het evenwel achter je bureau wilt re­ gelen, moetje ervoor zorgen datje argumenten voor het onderzoek behoeve van de overheid ­ enig dat je wilt doen, heel goed aan­ tactisch vernuft in deze zaken sluiten bij de laatste brainwave niet verhelen. „Je p r a a t eens met die ze in het circuit van de geld­ een topambtenaar op een minis­ schieter gehad hebben." terie, je schrijft op wat zo'n m a n Het komt regelmatig voor dat on­ zegt of denkt en twee weken later derzoekers wier voorstellen in de stuur je hem, vaak ongevraagd, commissies voor de tweede geld­ een keurig onderzoeksvoorstel. stroom het niet haalden, alsnog Zo'n voorstel is eigenlijk een h u n geluk beproeven in de derde mooie, opgepoetste spiegel van geldstroom. Bijvoorbeeld bij het wat de ambtenaar heeft gezegd, Preventiefonds dat naar verluidt maar waar jij wetenschappelijk behoorlijk wat geld voor weten­ over hebt nagedacht." schappelijk onderzoek te verge­ „Een goede manier om bij zo'n ven heeft. Koops legt uit hoe dat ambtenaar binnen te komen," het beste gedaan k a n worden: „Je vervolgt Schuyt, „is het laten loopt nog een keer je onderzoeks­ zien van resultaten van eerder voorstel door, schrapt wat passa­ onderzoek; je moet laten zien dat ges en vervangt ze door zinsneden je betrouwbaar bent, dat wil zeg­ waarin met enige regelmaat het gen: dat je binnen een bepaalde woord preventie valt." termijn een kwalitatief goed pro­

Prof. dr J. F. Orlebeke (Foto AVC/VU) Andere projecten binnen de derde geldstroom hebben meer het ka­ rakter van gesubsidieerd onder­ zoek: een onderzoeksteam heeft een langlopend researchpro­ gramma en weet bepaalde onder­ delen ervan gesubsidieerd te krij­ gen (bij voorbeeld door het Ko­ ningin Wilhelmina Fonds, ten behoeve van kankeronderzoek). Het initiatief ligt daarbij duide­ lijk bij de onderzoekers zelf. In de praktijk gaat het meestal om een tussenvorm. De onderzoe­ ker kent via via een potentiële opdrachtgever of zit zelf in het bestuur van een instelling die geld voor onderzoek gereserveerd heeft. Een van hen is prof. J. F. Orlebeke, hoogleraar functie­ en metho­ denleer bij psychologie. Hij doet onderzoek op het terrein van de zgn. omgevingspsychologie. Hij heeft zojuist een onderzoek afge­ rond naar de effecten van lang­

Steeds meer contrax)

policy gevoerd. Maar anderzijds denk ik dat het soms aantrekke­ lijk kan zijn een wetenschappe­ lijk niet zo interessante opdracht te accepteren als je er iemand mee aan het werk kan helpen óf dat je er middelen aan overhoudt om andere leuke dingen mee te doen."

Acquisitie Zoals studenten tegenwoordig niet alleen kennis moeten hebben van h u n vakgebied, maar ook over een soort uithoudings­ en drillvermogen dienen te beschik­ ken om de hordeloop van tenta­ mens te kunnen nemen, zo wordt a a n wetenschappers vandaag de dag de eis gesteld dat ze niet vreemd staan tegenover verwer­ ving van subsidies en planning van h u n onderzoeksportefeuille. Orlebeke: „Wanneer wij een eer­ ste geldstromer, een vaste wm'er.

duct k u n t afleveren. Rotzooi afle­ veren breekt je op: ze hebben geen vertrouwen meer in je en vervolg­ opdrachten kun je wel vergeten." Schuyt is wars van geheimzinnig lobby's en, zoals hij het noemt, op zweterige wijze iemand stroop om de mond smeren. „Ik houd van open onderhandelingen: ik maak duidelijk dat ik voor geld kom en de geldverstrekker moet duidelijk j a of nee tegen mijn voorstel zeg­ gen." Derde geldstroom­onderzoek ver­ eist de nodige flexibiliteit: rap­ porten moeten op tijd af en dat betekent soms dat op korte ter­ mijn extra arbeidskrachten en materiaal ingezet worden. Een bureaucratische organisatie als de VU is daar echter niet altijd op

Topics Toch is het een misverstand te menen dat voor het binnenhalen van derde geldstroom­onderzoek louter boerenslimheid en geraffi­ neerde behendigheid nodig is, zegt drs. Th. Schuyt van de subfa­ culteit sociologie. Als coördinator van een aantal derde geldstroom­ projecten heeft hij andere erva­ ringen. „Je moet inhoudelijk goed op de hoogte zijn van de topics die voor subsidiegegevens van belang zijn. Het gaat om zeer zorgvuldige inschattingen van ontwikkelin­ gen in bijvoorbeeld het beleid van de overheid en de problemen die zich daarin voordoen. Als je al­ leen maar op de hoogte bent van de waan van de dag, van modieu­ ze kreten, ben je niet interessant voor opdrachtgevers." Het goede idee is volgens hem primair. Toch wil Schuyt, wiens vakgroep al zo'n tien jaar contract­re­ search doet op het gebied van wel­ zijnsvraagstukken ­ vooral ten

Prof. B. Koops (Foto Bram de Hollander)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen