Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 32

AD VALVAS — 17 AUGUSTUS 1984

28

Lepra-patiënt: van isolatie tot rehabilitatie In het westen van Kenya, dicht bij de grens met Oeganda, ligt op veilige afstand van de bewoonde wereld, de voormalige lepra-kolonie van Alupe. Hoewel daar in het huidige regeringsziekenhuis ook,wel wat andere zieken worden behandeld, lijden de meeste patiënten aan een meer of minder ernstige vorm van lepra. Het ziekenhuis heeft tevens een taak als opleidingsinstituut. In een cursus van één of twee weken wordt aan de verpleegkundigen en andere gezondheidswerkers in West-Kenya geleerd hoe lepra-patiënten opgespoord en behandeld moeten worden. Als herinnering aan de dagen van weleer, staan er op het ziekenhuisterrein nog de stenen barakken die als permanente behuizing voor de lepra-lijders hebben gediend. Ook nu nog wonen hier ex-leprapatiënten die niet meer naar hun oorspronkelijke woonplaats terug kunnen. Het is nog niet zolang geleden dat vrijwel alle lepra-patiënten door de familie en dorpsgenoten werden verdreven, waarna als enige mogelijkheid een levenslang verblijf in Alupe overbleef. De kolonie bezat vele tientallen hectares akker- en grasland, een grote kudde koeien en een koffieplantage. Dit alles om de lepra-patiënten, zo autonoom en geïsoleerd als het maar mogelijk was, een bestaan te geven. Het was de leprapatiënt niet toegestaan om buiten de kolonie te komen. De getrouwde lepra-patiënten zeiden h u n gezonde echtgenoten en kinderen voorgoed vaarwel. H u n land en vee werden over de familieleden verdeeld. Alleen een huwelijk met een mede-patiënt was mogelijk. Er werden dan meestal wel gezonde kinderen geboren. Zodat in Alupe jarenlang een grote gemeenschap heeft bestaan met een eigen kerk, een eigen lagere school etc. Een belangrijk onderdeel van de hedendaagse lepra-bestrijding is de rehabilitatie van de lepra-patiënten. Ook n u nog worden veel lepra-patiënten in Kenya door h u n omgeving geïsoleerd. Naast de meer algemene gedachten over het ontstaan van ziekten, zoals het leiden van een zondig leven en de daarop volgende wrake Gods, heeft men in Kenya een specifieke oorzaak voor lepra gevonden. Vooral het eten van een bepaalde vis, de Mbuta, zou al bij heel wat Kenyanen lepra veroorzaakt hebben. Een weinig logische gedachte overigens, want deze Mbuta wordt pas de laatste jaren massaal gevangen en gegeten. Hoe de oorzaak van de ziekte ook verklaard wordt, de schrik voor de lepra-patiënt zit er bij de Kenyanen nog goed in. Er wordt heel wat energie en geld gestoken in de voorlichting over lepra. „Lepra is niet besmettelijk meer als de patiënt zijn tabletten slikt"; ,,Lepra is te genezen" en „Als men vroegtijdig wordt behandeld kunnen de gevreesde misvormingen worden voorkomen." Het resultaat van al die propaganda en lepra-cursussen is, dat veel lepra-patiënten door de lokale gezondheidswerkers worden opgespoord en poliklinisch worden behandeld. In principe komen alleen de patiënten die een ernstige reactie op de ziekte vertonen of die aan h u n misvormingen geopereerd moeten worden in Alupe terecht. Als je echter in het

Medische impressies uit Kenya

door Maarten-Jan

AUTOVERHUUR V. d. Madeweg 1, Amsterdam, telefoon 924755 naast metrostation Duivendrectnt Middenweg 175, Amsterdam, telefoon 938790 STUDENTEN 20% KORTING

Solidariteit Heel opvallend is de manier waarop de patiënten in Alupe

met elkaar omgaan. Je krijgt de indruk dat deze mensen die vaak weken tot maanden in Alupe blijven en soms weer terug moeten komen, een grote vriendenkring vormen. Men helpt elkaar met een ontroerende solidariteit. In dit ziekenhuis waar weinig verpleegkundigen werken, halen de patiënten zelf het eten uit de keuken, zorgen ze zelf voor het interne-transport van degenen die niet kunnen lopen en wordt een deel van het ziekenhuis door de patiënten zelf schoongehouden. Het belangrijkste is echter, dat de patiënten voor elkaar de enige deskundigen zijn, waarbij je volledig begrip kan vinden voor al die problemen die een lepra-patiënt dagelijks in zijn leven tegenkomt. Alupe heeft zichzelf als lepra-kolonie opgeheven, maar is nog steeds een veilige haven tegen wil en dank voor de leprapatiënt. Lepra is geen levensbedreigende ziekte. Maar velen worden te laat behandeld, en de samenleving gaat n u pas aarzelend een plaats voor de door deze ziekte getekende mensen inruimen. Lepra-bestrijding is niet zozeer vechten voor leven, maar voor levensgeluk. Om het werk van het Alupe-lepraziekenhuis n u mogelijk en in de toekomst onnodig te maken wordt het gesteund door de Nederlandse Stichting voor Leprabestrijding. (Giro 50500).

Vanaf januari deden de geneeskunde-studenten Maarten-Jan Pit en Jakob Filon onderzoek op de verloskundeafdeling in een missieziekenhuis op het platteland van West-Kenya. De resultaten van hun onderzoek zullen ze verwerken in een scriptie voor het artsexamen bij de vakgroep Verloskunde en Gynaecologie van het AZVU. Verder wilden ze nader kennismaken met het werk van de tropenarts en de daarbij horende mogelijkheden en moeilijkheden. Dit omdat ze allebei graag in de Tropen willen gaan werken. Hierbij drukken wij de eerste van een drietal impressies van de medische situatie in Kenya, geschreven door Maarten-Jan Pit af: over een leprozencentrum. De volgende impressie gaat over een verloskunde-afdeling van een missieziekenhuis. Ten slotte volgt een verhaal over een katholieke missiepost, die zich met meer dan alleen medische aspecten bezighoudt.

Pit Alupe-ziekenhuis over de volle zalen loopt, blijkt dat de voorlichting kennelijk niet overal is doorgedrongen of effectief is geweest. Een verbazingwekkend groot aantal jonge kinderen loopt, strompelt of kruipt over de grond. Met verlamde benen, vingers die tot stompjes gereduceerd zijn en veelal met grote en diepe zweren a a n de voeten. Een belangrijk kenmerk van de lepra (ook wel de ziekte van Hansen genoemd), is dat bepaalde delen van de huid, gevoelloos kunnen worden. Als dit de voetzool betreft kan men b.v. in glas trappen, zonder dat men er iets van merkt. De wond kan dan gemakkelijk een diepe zweer worden. Ook hete voorwerpen kunnen door de lepra-patiënt worden aangepakt zonder dat hij merkt dat zijn vingers verbranden. Door het geven van speciaal schoeisel, beschermende handschoenen en vooral door het aanleren van veilige handelingen voor het verrichten van het dagelijkse werk, kan veel schade aan het lichaam worden voorkomen. Verder wordt er geprobeerd om de patiënten met misvormingen meer kans op een dagelijkse maaltijd te geven door het aanleren van diverse handvaardigheden. Verschillende mensen, oud en jong, met handen zonder vingers, maken tassen van gekleurd gras, van een ongelofelijke goede kwaliteit. En dat moet ook want de Kenyaanse samenleving is hard. Wie rotzooi maakt verkoopt ook niets. Ook wordt het landbouwgereedschap individueel aangepast, omdat het dagelijks bestaan voor veel Kenyanen door het werk op

Galgala

Advertentie

(KUPERUS/BVI

de eigen shamba (akker) wordt mogelijk gemaakt. Het blijft echter moeilijk. Veel gezonde Kenyanen komen met moeite aan h u n dagelijks eten. Wat moet je dan met je stompen, je krachtverlies, je moeite met lopen en met de angst voor je medemensen? Veel patiënten blijken moeilijkheden te hebben met h u n partners of verdere familie. Een vrouw die pas via een gezondheidswerker was binnengebracht bleek zich al enige jaren door bedelen in leven te houden. Haar aanwezigheid op de ziekenzaal was al vanuit de verte zichtbaar door de honderden vliegen die rond haar bed zwermden. Ze was onder de deken gekropen om aan de vliegen te ontsnappen. Na het verwijderen van het verband kwam er een been te voorschijn dat vanaf de tenen tot aan de lies bestond uit een grote etterende wond. Bij haar opname waren er tientallen maden uit de wond verwijderd. Het enige wat de vrouw tijdens het schoonmaken van de wond telkens weer zei, was: „Asante Sana" (dank u wel), om daarna huilend onder de dekens te kruipen. Het was waarschijnlijk voor het eerst sinds jaren dat iemand haar had aangeraakt.

/fc^^im^'^i

1

1

M WK EEN VOIS^

Een lepra-patiënte wordt even geholpen

(foto: Jakob Pilon)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen