Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 523

21 JUNI 1985 „Gevangenisstraf helpt niet, het werkt averechts e n creëert e e n klasse v a n miserabele perso­ nen, die ook n a hun straf blij­ vend uit d e samenleving wor­ d e n gesloten. Indien die catego­ rie omvangrijk wordt, k a n d e criminaliteit alleen m a a r toene­ men. Het vermeerderen v a n het a a n t a l gevangenissen is e e n heilloze weg; d e gevangenis­ straf moet afgeschaft worden," legt prof. Bianchi uit. S a m e n met student­assistent René van Swaaninge, die bij d e organisa­ tie v a n het congres is betrokken, licht hij het standpunt v a n d e gevangenis­abolitionisten toe. In 1983 vond in Toronto d e eer­ ste internationale bijeenkomst v a n gevangenis­abolitionisten plaats. D a a r ging het om e e n

Loes Singels

Criminologen h o u d e n c o n g r e s a d n d e VU

Gevangenisstraf werkt averechts Met de beslissing van de minister van justitie om het aantal gevangenissen fors uit te breiden nog vers in het geheugen, organiseert het crimi­ nologisch instituut van de VU van 24 tot 27 juni een internationaal congres over de afschaffing van het gevangeniswezen'. Volgens de crimino­ loog proi. Herman Bianchi bevorderen gevan­ genissen juist de criminaliteit en kan het geld beter a a n misdaadpreventie worden besteed.

eerste kennismaking tussen d e criminologen, d e mensen uit d e praktijk e n d e activisten die zich om ideologische redenen tegen gevangenisstraf verzetten. Tijdens het VU­congres zullen d e verwachte 300 deelnemers uit C a n a d a , d e Verenigde Sta­ ten e n West­Europa hun ge­ sprekken voortzetten. In work­ shops k a n gediscussieerd wor­ d e n over thema's als slachtof­ ferhulp en d e invloed v a n d e pers. Bijzondere a a n d a c h t zal worden besteed a a n het stimu­ leren v a n politieke a a n d a c h t voor d e abolitionistische invals­ hoek. ,,Wij vinden het heel mooi als w e d e Nederlandse minister v a n justitie v a n het heüloze plan af kunnen brengen om gevan­ genissen bij te bouwen," aldus Bianchi. Verwacht hij dat wer­ kelijk te kunnen bereiken? René v a n S w a a n i n g e n zwakt d e optie w a t af: „Wat dacht je v a n twijfel zaaien? Het meest realistische doel wat we voor ogen h e b b e n is d e rechtlijnige manier v a n d e n k e n dat h a r d straffen wel zal helpen, te doorbreken."

Preventie

Verkeer

Het is niet d e bedoeling v a n d e gevangenis­abolitionisten het instituut gevangenis volledig op te heffen. Voor e e n kleine rest­ groep v a n acuut zeer gevaarlij­ ke criminelen is g e e n alterna­ tief. Deze groep is echter niet zo groot. Op dit moment zou het in Nederland om zo'n 400 gedeti­ neerden gaan. In d e overige gevallen acht men het niet of nauwelijks noodzake­ lijk om mensen door middel v a n vrijheidsberoving te straffen. Om te beginnen zouden e e n hoop delicten administratief ge­ regeld kunnen worden. Dit be­ treft d a n delicten als rijden on­ der invloed, oplichterij en mi­ lieu­vervuiling. In deze gevallen kunnen maatregelen genomen worden als het ontzeggen v a n d e rijbevoegdheid of het ie­ m a n d onmogelijk m a k e n nog zakelijke transacties te verrich­ ten. Kortom maatregelen die di­ rect met het gepleegde delict te m a k e n hebben. In die gevallen w a a r sprake is v a n een duide­ lijk a a n w i j s b a a r slachtoffer wordt ­voor het alternatief v a n conflictregeling gekozen. Bianchi: „Je moet d a n confUctre­ gelend optreden door d a d e r e n slachtoffer met elkaar te laten praten e n s a m e n een regeling te laten treffen. Bij economische delicten is dat makkelijk: het gestelene kan worden terugge­ geven. Bij ernstige delicten wordt dit natuurKjk moeilijker omdat het slachtoffer d a n zelf niet meer in staat is, om zonder in d e grootste emotionele ellen­ d e terecht te komen, met d e d a ­ der te praten. Dan k a n het slachtoffer door iemand a n d e r s vertegenwoordigd worden, bij­ voorbeeld door een familielid of door een organisatie y a n slach­

Bianchi is het hier v a n harte r a d d r a a i e r s . En hij h a d ervoor m e e eens: ,,Vroeger kenden we gezorgd dat het met grote kop­ onderhandelingsmodellen en in p e n in d e krant kwam. Nou, ge­ sommige culturen h e b b e n ze vangenisstraf provoceert, het n o g steeds d e gewoonte om net lokt criminaliteit uit, dat zag je 4 zolang s a m e n te praten tot e e n weken later in Brussel." oplossing is gevonden w a a r beide partijen het m e e eens zijn. Hoe zou er d a n tegen die voet­ balsupporters moeten worden Met d e ontwikkeling v a n d e mo­ opgetreden? René v a n S w a a n ­ d e r n e maatschappij is dit bij ons ingen corrigeert: „Deze v r a a g veranderd, w e h a d d e n g e e n tijd impliceert: wat moet je met d e meer om conflicten te regelen. d a d e r doen? Het is dadergericht M a a r met d e automatisering e n niet situatie­gericht. Je moet krijgt d e mens steeds meer vrije je afvragen wat je met d e con­ tijd: w e kunnen nu weer d e tijd text v a n het delict moet doen!" n e m e n om conflicten op te los­ Bianchi sluit hier op a a n : ,,Je sen." kunt voetbalsupporters niet g a a n straffen zonder iets a a n het voetbal te doen. M et d e in­ voering v a n het betaalde voet­ h a l is d e agressie opgekomen. Naast het op a n d e r e wijze rege­ len v a n overtredingen is mis­ d a a d p r e v e n t i e e e n strijdpunt Er is kennelijk iets mis met het v a n d e aboUtionisten. Dat zou b e t a a l d e voetbal ­ er is totaal moeten gebeuren door het be­ g e e n identificatie mogelijk tus­ vorderen v a n sociale controle, sen d e supporters en d e spelers. o.m. vanuit buurtcentra. Het Het is g e e n volkssport meer, het verbeteren v a n sociale controle is volkomen uit d e h a n d gelo­ ziet Bianchi wel degelijk als een pen. En wat wil je met die voet­ t a a k v a n d e overheid. De angst balsupporters doen? Levens­ d a t die controle ontaardt in e e n l a n g geven, d e doodstraf, denk rechtse beweging, als burgers je dat het dan, niet meer ge­ het zelf uitvoeren, is groot. Voor beurt?" d e terughoudendheid v a n d e regering als het g a a t om geld voor deze sociale controle be­ schikbaar te steUen, heeft Bian­ „Gevangenisstraf leidt dus tot chi d a n ook g e e n goed woord meer criminaliteit," zo vervolgt over. „Al zou m a a r 25 miljoen Bianchi zijn betoog. „Het is als worden uitgetrokken voor d e met het verkeer in Amsterdam. verbetering v a n d e sociale con­ Toen er steeds meer auto's kwa­ trole, d a n w a s die nieuwbouw men, raakte d e stad overvol. We v a n 400 miljoen niet nodig." moeten d e stad opengooien, werd gezegd want er zijn te veel M a a r m a g niet verwacht wor­ auto's. Vervolgens k w a m e n er d e n dat d e dreiging v a n g e v a n ­ n o g meer auto's. Nu is men zo genisstraf ook preventief werkt? verstandig d e binnenstad voor ,,De afschrikfuncie v a n g e v a n ­ verkeer af te sluiten en zo d e genisstraf e n straf in het alge­ auto's terug te dringen. m e e n blijkt alleen te gelden voor b r a v e burgers, die eigen­ Al die l a n d e n die in d e loop v a n ­ lijk nooit met strafrecht in a a n ­ d e tijd ertoe zijn o v e r g e g a a n raking komen," reageert Van meer gevangenissen te bouwen Swaaningen. En Bianchi heeft e n zwaarder te straffen h e b b e n voor deze suggestie g e e n goed z w a a r d e r e criminaliteit gekre­ woord over: ,,Nee, nee, hele­ gen. Alleen d e politici schijnen m a a l fout. Kijk m a a r n a a r d e d a t niet te weten. Neem bijvoor­ g e w e l d d a d e n in Brussel, dat is beeld Amerika ­ onder presi­ e e n heel goed voorbeeld om dent Carter w a r e n er 150.000 a a n te tonen dat gevangenis­ g e v a n g e n e n . Toen R e a g a n drie straf niet helpt, dat er g e e n af­ j a a r a a n het bewind w a s w a r e n schrikfuncie vanuit gaat. Kort het er al 375.000 en nu 425.000. voor het gebeuren in het Brus­ selse Heizel­stadion h a d e e n Hij hoopt voor het einde v a n zijn Engelse rechter zich heel ambtsperiode d e half miljoen te k w a a d g e m a a k t bij d e berechti­ halen! Nederland is een land ging v a n een a a n t a l Engelse om trots op te zijn. Wij h e b b e n voetbalsupporters en gezegd: het laagste a a n t a l g e v a n g e n e n het moet nu m a a r eens afgelo­ per 100.000 inwoners op d e hele p e n zijn, ik g a hele zware straf­ wereld en dat heeft niet geleid fen opleggen, 5 j a a r voor d e tot meer criminaliteit.

Foto Bram d e Hollander

tofferhulp. De rechter heeft d a n als enige functie toezicht hou­ d e n e n ingrijpen als d e regeling niet tot stand komt of als d e ver­ d a c h t e zich niet a a n d e af­ s p r a a k houdt." Volgens Bianchi is deze metho­ d e veel effectiever d a n d e re­ pressieve en punitieve methode v a n d e gevangenisstraf. „Als ie­ m a n d probeert een kwalijke z a a k goed te m a k e n e n dat zelf doet, d a n heeft dat therapeuti­ sche w a a r d e . Straffen h e b b e n in het overgrote deel v a n d e ge­ vallen g e e n therapeutische w a a r d e , integendeel, ze heb­ b e n juist e e n averechtse wer­ king omdat ze d e mensen k w a a d m a k e n tegen d e g e n e die d e straf heeft opgelegd."

Vaardigheid Sinds kort wordt geëxperimen­ teerd met het opleggen v a n al­ ternatieve straffen. Vernielzucht wordt d a n beboet met het op­ k n a p p e n v a n d e aangerichte s c h a d e . Hier bestaat e e n directe relatie tussen het gepleegde de­ lict en d e straf, g a a t dit niet in d e richting v a n Bianchi's alterna­ tief v a n conflictregeling?

,,Nee, helemaal niet," ant­ woordt Bianchi, „het blijft d a n straf. Ja, er zijn wel e e n p a a r a a r d i g e voorbeelden, zoals die jongens die op het kantoor v a n het COC moesten werken, n a ­ d a t zij homoseksuelen h a d d e n mishandeld. Zij konden d a n in­ zien dat ze e e n heel verkeerd beeld h a d d e n v a n die groep e n h o e g e m e e n het w a s wat ze ge­ d a a n h a d d e n . M aar het is hele­ m a a l g e e n regel dat er e e n rela­ tie bestaat tussen d e sanctie e n het delict. Bovendien wordt het alleen toegepast voor hele klei­ n e criminaliteit, gevaUen die ze a n d e r s zouden seponeren. Het betekent dus g e e n verminde­ ring v a n d e gevangenisstraf." De conflictregeling zou wel in plaats v a n gevangenisstraf moeten komen. Het vraagt ech­ ter een speciale vaardigheid die weer a a n g e l e e r d zou moe­ ten worden, want d e b e k w a a m ­ heid die mensen v a n nature h e b b e n om conflicten te regelen is verloren g e g a a n . Een v a n d e Amerikaanse sprekers op het congres, Ray Shonholtz, heeft d e theorie ontwikkeld dat d e m e n s in d e moderne staat is deskilled.

Almanak voor eerstejaars wordt 'reuze informatief' Evenals vorig j a a r krijgt d e a a n k o m e n d student die zich in augustus op d e VU meldt e e n heleboel informatie over zich uitgestort. Daaronder is ook d e a l m a n a k „Studeren in Amster­ dam". Dit vlot geschreyen boek­ je werd aanvankelijk alleen a a n studenten v a n d e Universi­ teit v a n Amsterdam uitgereikt. Dit j a a r is het voor d e tweede keer, ook voor eerstejaars op d e VU gratis beschikbaar. Leden v a n d e introductiecom­ missie v a n d e VU willen nu ook g r a a g invloed op d e redactie v a n het boekje. Dat is geregeld in overleg met d e makers, die afkomstig ­zijn v a n d e UvA. G a a n d e w e g zal d e invloed v a n d e Vrije Universiteit echter toe­ n e m e n en collegelid S. J. Noorda verwacht dat volgend j a a r d e inbreng v a n beide universitei­ ten bij het samenstellen v a n d e a l m a n a k precies even groot zal zijn. Waaruit bestaat nu d e specifie­

ke'inbreng v a n d e VU? Dr. C e g d e Groot, voorzitter v a n d e com­ missie studentenvoorzieningen v a n d e universiteitsraad vertelt: ,,In het boekje werden bij voor­ beeld a d r e s s e n gegeven v a n cafés w a a r m e n drugs kon ko­ pen. Toen h e b b e n wij gezegd: geef nu m a a r d e a d r e s s e n v a n hulpverlenende instanties d a n kunnen studenten die dat spul g r a a g wülen gebruiken d a a r n a a r opbellen om d e a d r e s s e n v a n die cafés te krijgen. Op die manier is het wat indirecter e n hoeven d e ouders zich ook g e e n zorgen te m a k e n dat hun kinde­ ren in Amsterdam d e drugs op e e n presenteerblaadje worden aangeboden." Overigens is d e heer De Groot zeer te spreken over d e samen­ werking met d e a n d e r e Amster­ d a m s e universiteit w a a r het g a a t om d e samenstelling v a n d e almanak. „Het wordt dit j a a r weer een reuze informatief boekje," meent hij.

n

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen