Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 223

7

AD VALVAS — 7 DECEMBER 1984

Nieuw medisch curriculum nog niet vrij van problemen

„Met tentamens toetsen we eerder belastbaarheid dan kennis" Met gepaste trots en de nodige zelfkritiek kwam vorige week de medische faculteit bijeen om te bezien hoe de nieuwe, geherprogrammeerde opleiding er voor staat. De onderwijsvernieuwing bij de medici heeft heel wat voeten in aarde gehad. De Commissie Voortgaande Herprogrammering kwam maar liefst 116 keer bijeen. Toch is nog lang niet alles gerealiseerd van wat deze commissie 7 jaar terug voor ogen stond. We spraken met de onderwijscoördinator en een student over het wel en wee van de nieuwe opleiding. „Tijd om na te denken over wat je studeert en waarom, heb je in de opleiding niet," stelt de laatste mistroostig vast. Aan het einde van de zeventiger jaren stond de medische faculteit voor twee taken. Ten eerste moest de cursusduur verkort worden; feitelijk was de cursusduur zeven j a a r en dat moest teruggebracht worden tot zes (inclusief coschappen). Ten tweede was het curriculum verouderd. Er stonden nieuwe vakken voor de deur, zoals huisartsgeneeskunde, informatica en gedragswetenschappelijke aspecten van de beoefening van het medische vak. Twee tegenstrijdige zaken dus, en dat noopte de faculteit ertoe de bestaande opleiding grondig onder de loupe te nemen. De facultaire herprogrammeringscommissie toog aan het werk. Er moest volgens de commissie meer aandacht komen voor hulpverleningsvaardigheden en voor onderzoeksvaardigheden; veel hoorcolleges, waarbij de student tot passiviteit gedoemd is, dienden vervangen te worden door werkgroepen waarin probleemgericht gewerkt zou gaan worden; verschillende vakken die voorheen als los zand naast elkaar bestonden en elkaar soms behoorlijk overlapten, moesten geïntegreerd worden. Na veel touwtrekken tussen vakgroepen en herprogrammeringscommissie, ging in september '81 de nieuwe opleiding van start. J u n i volgend jaar kunnen in principe de eerste studenten h u n doctoraal behalen. Veel van de vernieuwingen die de herprogrammeringscommissie voor ogen stond, zijn echter theorie gebleven. Zo was aanvankelijk de bedoeling dat vijftig procent van het medische onderwijs aan de VU probleemgeoriënteerd zou zijn waarbij de student aan de hand van een klacht van een patiënt kennis vergaart en bekijkt hoe die klacht behandeld kan worden. Ter ondersteuning van dit zoekproces zou de student slechts af en toe hoorcolleges krijgen. Zo'n opzet had in de nieuwe

Loon naar werken Een beetje financiële druk op de medewerkers van universiteiten en hogescholen in Nederland lijkt prof. dr. P. Boorsma van de TH Twente wel aardig. Het zou de doelmatigheid van de instellingen bevorderen wanneer de beloning zowel n a a r boven als n a a r beneden gemakkelijk aan te passen zou zijn, vertelde de hoogleraar tijdens de drieëntwintigste verjaardag van de Twentse hogeschool. Hij stelde voor tijdelijke verhogingen in rang toe te passen wanneer de prestaties van medewerkers in vaste dienst - boven een bepaald salaris - mee zouden vallen. Wanprestaties zouden het omgekeerde tot gevolg moeten hebben. Maar of de hogere prestaties ook in alle gevallen tot een verbetering van de doelmatigheid zou leiden, daar stelde Boorsma vraagtekens bij. Hij vroeg zich in

Wim Crezee medische opleiding in Maastricht veel vruchten afgeworpen en daar kon de VU eigenlijk niet omheen. Uiteindelijk is deze opzet a a n de VU niet gerealiseerd. In de studie is n u slechts een periode van zes weken ingeruimd voor probleemgeoriënteerd onderwijs. Vanwaar deze teloorgang van idealen? Ten eerste omdat aan het einde van de jaren zeventig de bezuinigingen fors werden ingezet: meer arbeidsintensieve onderwijsvormen bleken te duur te zijn. En ten tweede, zo vertelt on-

^4

"«*r

ÉijKfe.*.

Dr. J. Heijlman

(FotoAVC/VU)

derwijscoördinator dr. J. Heijlman, was het bestaande docentencorps niet altijd even vernieuwingsgezind. „Mensen die al 25 j a a r op een bepaalde manier onderwijs geven, bleken erg moeilijk in staat te zijn een andere manier van doceren aan te leren. In die zin zat Maastricht in het voordeel: daar begon men met een lege universiteit, bedacht men een programma en ging vervolgens docenten daarvoor aantrekken." „Kijk, volgens mij is doceren aan een universiteit voornamelijk imitatiegedrag. Docenten hebben

zijn rede af of de onderzoekscapaciteit binnen het wetenschappelijk onderwijs door de koppeling van onderwijs en onderzoek niet te groot is geworden. Door de groei van het aantal studenten steeg ook het onderzoek. De studenten mochten ook rekenen op het welgevallig oog van de professor in het kader van zijn streven de doelmatigheid aan de wetenschappelijke instellingen te vergroten. Het studierendement zou te verbeteren zijn, zo redeneerde hij, wanneer bepaalde goede resultaten van studenten beloond zouden worden met ondermeer beurzen voor buitenlandse reizen.

Tegen martelen Op de dag van de rechten van de mens, 10 december, organiseert Amnesty International en fakkeloptocht. Belangstellenden ver zamelen zich om 17.15 u u r op het Museumplein.

vaak geen boodschap aan onderwijskundige vernieuwingen. Zte doceren liever op een manier zoals zij vroeger zelf gedoceerd werden." Mede als gevolg hiervan vertonen studenten volgens Heijlman een nogal consumptieve houding ten opzichte van de studie. Op h u n beurt worden docenten dan weer bevestigd in h u n houding. „Er is enige lef voor nodig om deze cirkel te doorbreken."

Oude leest De macht van een faculteitsraad bij het doorvoeren van onderwijsvernieuwingen blijkt beperkt te zijn. Heijlman: „De meeste rapporten van de herprogrammeringscommissie zijn met de meest kleine meerderheid aangenomen. Een grote minderheid stond er vaak niet echt achter, en dat was vooral het wetenschappelijk personeel dat de zaak uiteindelijk moet uitvoeren." Een gevolg hiervan was dat er weliswaar een nieuw framework van de opleiding kwam, maar dat de invulling ervan vaak op oude leest geschoeid werd. „In de gesprekken die wij als herprogrammeringscommissie met docenten voerden, bestond het wisselgeld uit het aantal college-uren dat de docent in kwestie toegemeten wilde hebben. Er werd dus helaas weinig gesproken over de doelstellingen en de inhoud van de colleges." Heijlman steekt zijn sympathie voor de Maastrichtse medische opleiding niet onder stoelen of banken. „Daar is de opleiding student-gericht en hier aan de VU meer docent-gericht. Ik herinner me dat ik eens een rapport ben begonnen met de zin 'De docent is de begeleider van het onderwijsproces van de student'. Voor die opvatting ben ik in de faculteitsraad zowat over de tafel gehaald! Ik had de docent tot een begeleider van de student gedegradeerd . . . Die gedachte is tekenend - daarom kon Maastricht hier niet. In Maastricht s t u u r t de student het onderwijs: de docent zit daar achter zijn bureau en wacht als het ware op een telefoontje van de student als deze hulp nodig heeft. Hier aan de VU was de gedachte dat de docent het onderwijs stuurt, want, zo zei men, de student is tot niets in staat." Is Heijlman dan nu een teleurgesteld man? Daar is geen sprake van. Hij blijkt een real-politiker te zijn: „Ach, als je dit proces over een wat langere periode overziet, dan k u n je constateren dat we toch een hele stap vooruit hebben ge-

Spectaculair meer onderzoek De Nederlandse onderzoekers publiceren drie keer zoveel dan h u n buitenlandse collega's. Minister Deetman van Onderwijs en Wetenschappen constateert dit in het Algemeen Financieel Schema, een meerjarenraming van de begroting voor de instellingen van wetenschappelijk onderwijs. De minister zegt rekening te houden met gesmokkel met de cijfers. De criteria voor wat een wetenschappelijke publicatie is zouden wel erg soepel gehanteerd kunnen zijn. Met name de geestes- en maatschappij wetenschappen zijn fanatiek aan het werk. Het aantal dissertaties bijvoorbeeld, is daar in de afgelopen drie jaar verdubbeld. In de natuurwetenschappen daarentegen is een daling merkbaar in de traditioneel hoge resulaten.

maakt. Door de invoering van het thematisch onderwijs in blokken zijn het onderwijs en de zelfstudie dichter bij elkaar gekomen. Vroeger werd er eerst een hele serie coUeges gegeven waarbij de studenten zegmaar onderuit zaten tegen de vacanties gingen ze pas studeren voor tentamens. Dat is n u niet meer het geval. Wat betreft het probleemgeoriënteerde onderwijs heb ik nog altijd de hoop dat mensen gaan inzien dat dat een leuke en nuttige manier van werken is." Volgens Heijlman zijn er nog altijd docenten die terugverlangen n a a r de oude onderwijssituatie. „Wanneer houden we weer 'ns op met die flauwekul, vragen ze me. Ik denk dat die mensen het niet redden. De programmering van het onderwijs in blokken was noodzakelijk om de versnippering van collegestof tegen te gaan." Het huidige blokkensysteem wordt door studenten evenwel als zwaar ervaren. ledere zes weken is er een blok plus een afsluitend tentamen. Wanneer een student eenmaal een achterstand oploopt is dat moeilijk weer in te halen. Heijlman: „Ik heb wel 'ns het idee dat we met de tentamens niet zozeer de kennis alswel de belastbaarheid van studenten meten. Studenten die goed belastbaar zijn lopen vlot door de studie heen. Maar sommige studenten halen regelmatig' onvoldoendes omdat ze voor de tentamens net iets te weinig tijd hadden. In de zomervacantie moeten ze dan een paar blokken inhalen en beginnen ook alvast aan het volgende jaar. Je loopt het gevaar dat de problemen gaan cumuleren. Ik denk dat er tegen het einde van het onderwijsprogramma een fiks aantal slachtoffers gaat vallen." De vrees van Heijlman wordt onderstreept door de cijfers die bureau Onderwijsresearch verzameld heeft. Na twee jaar heeft 90 procent van de studenten de propaedeuse gehaald (een goede score; het gemiddelde cijfer voor de gehele VU is 70 procent). De studievoortgang in het doctoraal is duidelijk minder voorspoedig. In weerwil van de filosofie dat het doctoraalprogramma in principe niet selecterend mag zijn, heeft een groot aantal studenten in een latere fase van h u n studie een behoorlijke achterstand opgelopen. Het ziet er zelfs n a a r u i t dat niemand de doctoraalbul behaalt binnen de cursusduur van vier jaar.

Technici „Het programma is dermate zwaar dat er weinig ruimte is om

Daan van Maare (Fo to A VC/VU) n a te denken over de vraag wat je n u precies studeert en waarom. Studeren is meer een kwestie van doorstomen dan echt met je studie bezig zijn," zegt Daan van Maare, vierdejaars en bestuurslid van de faculteitsvereniging MFVU. „Je krijgt in je studie onderwerpen aangeboden waar je eigenlijk meer tijd voor nodig hebt om over na te denken. Er is bijvoorbeeld een blok sexualiteit. Dat d u u r t twee weken, direct d a a m a is er een tentamen en dan begint alweer het volgende blok. Op een dergelijke manier kweek je pure technici." Een van de oorzaken van de studiezwaarte is volgens hem dat diverse vakken te diepgaand aan de orde komen. „Sommige docenten vinden dat je alles van h u n vakgebied moet weten, terwijl ik denk dat veel van de behandelde stof óf volstrekt overbodig is óf thuis hoort in de specialisme-opleidingen n a het doctoraal." Het blokkensysteem heeft volgens Daan nog maar weinig integratie van vakken opgeleverd. Samenwerken in een blok zijn veel docenten niet gewend, vermoedt hij. Elke vakgroep blijft h a a r eigen onderwijs geven. De faculteitsraad heeft volgens hem de beslissingsmacht over de invulling van de onderwijsblokken uit handen gegeven. De matige waardering die sommige studenten hebben voor de gedragswetenschappelijke inbreng in de medische opleiding vindt Daan niet geheel terecht. „De kennis die daarin n a a r voren komt bestaat niet uit hard facts, je k u n t 's avonds niet in concreto aangeven dat en dat heb ik geleerd, 't Gaat bijvoorbeeld om hulpverleningsaspecten die je pas na verloop van tijd leert; daar moetje ingroeien. J e moet dingen in jezelf ontwikkelen waardoor je een goed hulpverlener zou kunnen worden. Kijk, patiënten komen vaak bij een arts met een klacht die in eerste instantie onduidelijk is. Als arts heb je dan vaardigheden nodig om daar achter te komen, en dat zijn niet p u u r medische vaardigheden." Onder de titel „Dokteren aan de VU" heeft de Historische Commissie een kleine tentoonstelling ingericht over het onderwijs en onderzoek van de medische faculteit. Plaats: Ie verdieping hoofdgebouw, vóór de algemene studiezaal.

VU-aula herschapen in „kathedraal" De aula van tiet VU-hoofdgebcniw is volgens kenners herschapen in een kathedraal. Dat komt door een drastische verbetering van de akoestiek, die sinds de ingebruikneming van het hoofdgebouw begin van de jaren zeventig nooit goed is geweest. Via een geavanceerd electronisch systeem wordt nu de akoestisch vereiste nagalm in de ruimte gerealiseerd zonder dat die kunstmatig lijkt. Het Amersfoortse bedrijf Electronica Griffioen, dat o.a. enige kerken een betere akoestiek gaf.

heeft het systeem in de aula aangebracht. Woensdag 12 december wordt de installatie gedemonstreerd tijdens het gebruikelijke lunchpause-concert door huisorganist Ewald Kooiman (aanvang 12.45 uur, toegang vrij). Er is inmiddels al een langspeelplaat met bespelingen door Ewald Kooiman op het Couperin-orgél in de verbeterde aula vervaardigd. De plaat (f 25,-) is op 12 december bij de uitgang verkrijgbaar. (Red.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen