Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 145

5

AD VALVAS — 26 OKTOBER 1984

Expositie anderhalve eeuw gereformeerden

„Zij die geloven haasten nier Vorige week startte in het Utrechtse Rijksmuseum „Het Catharijneconvent" de expositie „Anderhalve eeuw gereformeerden", een bijzonder boeiende geschiedenis van de gereformeerde gezindte in Nederland. Een „must" voor elke gereformeerde en ex-gereformeerde en trouwens voor iedereen, die zich in de historie van de Nederlandse cultuur interesseert. Op die tentoonstelling wordt immers wel duidelijk hoeveel invloed de gereformeerde subcultuur op het klimaat in ons land heeft gehad. Aanleiding tot deze expositie was natuurlijk de Afscheiding in 1834 van de eerste gereformeerden onder de bezielende leiding van ds. De Cock, die terug wilde naar de leer der vaadren en de groeiende overheidsinvloed op de kerk niet langer kon verdragen. Om die gebeurtenis te herdenken wendde een comité uit de Gereformeerde Kerken in Nederland zoals de grootste gereformeerde denominatie officieel heet zich tot het Catharijne convent. Dat is een Rijksmuseum, dat oorspronkelijk als rooms-katholieke instelling zich verbreedde tot museum voor de historie van het Christendom in Nederland al was het alleen m a a r om de zo nodige rijkssubsidie in de wacht te slepen. Het museum voelde wel voor het idee van het comité maar was 'n beetje bang, dat het geven van een beeld van een groepering bij wie het woord zo hoog in ere staat e i ^ moeilijk zou zajn. Gelukkig had de herdenkingsexpositie van de v u in 1980 in het Historisch Museum van Amsterdam aangetoond, dat zelfs de gereformeerde historie zich uitstekend leent voor uitbeelding. En dat hebben we kunnen constateren: een bonte verzameling fiere vaandels van gereformeerde jongelingsverenigingen, uitbundige verkiezingsaffiches van de Anti-Revolutionaire Partij, talloze spotprenten

ÜR-voorzitter prof. Vlijm herbenoemd De huidige voorzitter van de universiteitsraad prof. dr. L. Vlijm is herbenoemd voor een nieuwe periode van twee jaar, beginnend op 1 februari 1985. De universiteitsraad herkoos hem dinsdag bij acclamatie in een besloten deel van de vergadering. Prof. Vlijm (58) gaat volgend jaar a a n zijn derde ambtstermijn beginnen. Per februari 1981 volgde hy dr. H. van Alphen op als raadsvoorzitter. Bij volmaken van zijn derde termijn zal de heer Vlijm het langst voorzitter van de raad zijn geweest. Tot n u toe is dat dr. P. Kuyper. Hij was bijna zes jaar voorzitter. Sinds de universiteitsraad april 1972 definitief werd geïnstalleerd heeft hij vóór de heer Vlijm vier voorzitters zien komen en gaan: mr. J. H. Jonker, dr. P. Kuyper, prof. dr. J. G. Knol en dr. H. J. van Alphen. (Red.) -

Jaap Kamerling over Abraham Kuyper en zelfs de in opdracht van de grote klokkenist vervaardigde Bijbel met nogal erotische afbeeldingen die menig rechtgeaard gereformeerde uit die tijd het schaamrood n a a r de hoekige kaken deed stijgen. Binnenkomend krijgt de bezoeker al direct de smaak te pakken als hij uit een mandje een paar onvervalste kingpepermuntjes mag graaien. Die waren wel niet genoeg om het eind van de expositie zuigend van stil genot te halen m a a r het gaf toch even een voorproefje mee van de heilige sabbatsvree. Geïntrigeerd raakte ik vooral door de geweldige rol die Abrah a m KujTJer, de grote leider der gereformeerden, heeft gespeeld binnen de gereformeerde subcult u u r . Rond die man heeft bepaald geen geringe persoonsverheerlijking bestaan. Op het toppunt van zijn macht werden zelfs gipsen bustes van de leider in de verkoop gebracht. De beruchte spotprenttekenaar Albert H a h n zinspeelt op de ijdelheid van Kuyper „om zich in marmer en gips te laten portretteren" tegelijkertijd diens gebrek a a n sociaal beleid hekelend. We zien de buste van de staatsman bovenop een automaat. Wie daar geld instopt kan naar eigen keuze beloond worden met baantjes, lintjes of een burgemeesters, plaats. Dezelfde Hahn ontwierp in 1914 voor z'n kinderen een poppenkast. De voorstellingen met J a n Klaassen en Katrijn werden zo'n succes, dat ze al gauw werden opgevoerd op congressen van de SDAP. Een getekende reconstructie van zo'n voorstelling laat zien hoe Kuyper redetwist met een oude arbeider over de invoering van het staatspensioen. Als de arbeider hem vraagt wanneer dat er n u eindelijk eens van komt grijpt de uit de kluiten gewassen leider de m a n bij de strot en laat H a h n Kuyper zeggen: „Zij die geloven haasten niet, zoo spreekt het Woord, vertrouw op God den Heer, zelfs in uw diepste nood".

„Als gij in uw huis zit" Curieus is de opvatting die Kuyper over de vrouw huldigt. Hij

Studiefinanciering Vervolg vanpag. 1 voegde daaraan toe dat om die reden zijn fractiegenoot Marten Beinema vóór invoering van het schoolgeld heeft gestemd, voorlopig als enig CDA-Kamerlid. „Die stem was een signaal," aldus Lansink. Niettemin is Lansink van mening dat er nog wel andere mogelijkheden zijn om een verhoging van het coUegeld te vermijden bijvoorbeeld door het verminderen van weglekeffecten. Daarmee wordt bedoeld dat de opbrengst van bezuinigingen op de inkomens gedeeltelijk teniet wordt gedaan door hogere uitgaven voor bijvoorbeeld studiefinanciering. Deze weglekeffecten bedroegen het afgelopen jaar in totaal 600 miljoen gulden. Het nieuwe stelsel van studiefinanciering verkleint dit soort effecten volgens Lansink, omdat daarin een groter deel van de uitgaven los staat van het ouderlijk inkomen. Met dat nieuwe stelsel van studiefinanciering is Lansink over h e t algemeen overigens redelijk tevreden „Ik vind dit voorlopig toereikend". Wel is hij van mening dat de eigen bijdrage die ouders zelf moeten betalen (maximaal 4000 gulden) of die de student, bij een laag ouderlijk inkomen kan lenen-, omlaag zou m o e •

lijkt tamelijk ambivalent op dit punt. Als aanvankelijk modem predikant te Beesd is het nog een vrouw, die hem tot het inzicht brengt dat de hervormde kerk is afgeweken van de leer der vaadren en zelfs vloeit uit de pen van de voorman een boekje over „de eerepositie der vrouw". Maar die positie is dan wel thuis aan de tafel. Wat zij dan zoal te doen had kon zij weten uit het boekje „Als gij in uw huis zit", eveneens van de geleerde staatsman, die in 1919 hardnekkige pogingen doet de

vaardigde, het kwaad waarop ik doel is de zonde waarom door God eens steden in een zoutdal veranderd zijn" zich niet verwaardigend dit 'kwaad' bij de naam te noemen. Een missertje, dat de expositie dat niet vermeldt. In de prachtige catalogus bij de expositie wordt wel uitvoerig ingegaan op de positie van de homo in de gereformeerde kerk. Daarin wordt vastgesteld, dat sinds 1979 de homo zelfs „vrijen mag" van de synode. Voorwaar een progressieve uitspraak voor een kerk. Ge-

Wat Abraham Kuyper betreft wordt ons trouwens ook zijn moedige optreden in 1886 niet onthouden toen hij de hervormde kerkeraadskamer van de Nieuwe Kerk „kraakte". Vier jaar geleden versloeg Ad Valvas deze eerste Amsterdamse kraakactie reeds met verve ter gelegenheid van de VU-expositie. De eigentijdse geschiedenis ontbreekt niet op deze tentoonstelling. Zo zien we een actuele EOreportage van het afscheid van I. A. Diepenhorst met onder meer het typerende citaat: „Ik ben in Zuid-Afrika geweest, ik verafschuw dus de apartheid m a a r ik zal er liever wonen dan in Rusland". Aan het slot van mijn ronde langs de expositie pak ik liog even een koptelefoon, die naast een klassiek gereformeerd kerkgebouw hangt. Greroerd hoor ik de ge-

Gere/ormeerde huiskamer uit ca. 1922, ingericht door de NOS. (Foto Ruben de Heer). vrouw het kiesrecht te onthouden. Volgens Kuyper was immers „het kiesrecht alleen aan den huisman gegeven" omdat het ons „bewaart voor uitspattingen niet alleen in staatkundig maar ook in zedelijk opzicht. Want het is ook een sterke dam tegen de vrije liefde". Over de homo weten we al uit Ad Valvas dat die hem een „gruwel" was. In de Tweede Kamer zei hij immers al in 1902 „geachte afge-

wezen wordt ook op het moedige werk van ds. S. J. Popma, die al vóór de Tweede Wereldoorlog homofiele jongeren met h u n ouders uitnodigde voor gesprekken. En natuurlijk wordt niet de baanbrekende brochure uit de jaren vijftig „De homosexuele naaste" vergeten, waarin de hoogleraren S. J. Ridderbos en Jansse de Jonge en de VU-hoogleraar Herman Bianchi op iwsitieve wijze over de homo schrijven.

meente zingen: „Houd hoog uw kruis Heer voor mijn brekend oog". Daarna loop ik nog even langs de gereformeerde huiskamer uit de jaren '30. Toch knus zo'n interieur. Op de foto is niet de plaat met het smalle en het brede pad te zien, die je vroeger het angstzweet deed uitbreken. Op te expositie is die wel te zien.

ten. Daarmee zou in de visie van Lansink de basisbeurs omhoog moeten. Ook moet acht worden geslagen op de woonlasten van de student en op de verschillen in de studiekosten van studenten met een verschillende studierichting. Lansink keert zich voorts tegen de leeftijdsafhankelijkheid van de bedragen. „Een student van 18 j a a r heeft niet minder nodig, eerder meer," aldus Lansink.

LSVB

in de richting van een optredende bewakingsman, die probeerde hem te verwijderen. De groep ontklede studenten was vermoedelijk afkomstig van de Amsterdamse studentenvakbond ASVA. Veel gematigder was de opstelling van de tegenhanger van de LSVB, het Interuniversitair Studentenoverleg (ISO). Hans Haring bepleitte bij de commissie alle studenten straks in aanmerking te laten komen voor een rentedragende lening. De studieschuld zou voorts in het nieuwe stelsel niet meer mogen bedragen dan de schuld, die iemand met een maximale beurs momenteel in het huidige stelsel opbouwt. Wel voegde Haring daar aan toe dat het oude en het nieuwe stelsel zijn als 'lood om oud ijzer', zolang niet is voldaan aan een aantal voorwaarden die het ISO stelt, waaronder een gematigd rentepercentage op de leningen en geen leeftijdsafhankelijkheid. Na afloop van de hoorzitting in de Tweede Kamer maakten een groot aantal onderwijsbonden in perscentrum Nieuwspoort de oprichting bekend van een landelijk beraad, dat wil voorkomen dat de komende bezuinigingen „ten koste gaan van de toegankelijkheid van en/of de werkgelegenheid in het onderwijs." Bij dit landelijk beraad is, naast de drie grote onderwijsvakorganisaties ABOP, KOV en PCOV, ondermeer ook de LSVB aangesloten.

Lansink vindt niet dat alle studenten in staat moeten worden gesteld rentedragend te lenen, los van het inkomen van de ouders. VVD-woordvoerder Dees vindt dat dit wel in het stelsel moet worden gegarandeerd. Als blijkt dat het stelsel daarmee te d u u r zou uitvallen zou geld gevonden moeten worden door het aantrekkelijk te maken om de momenteel uitstaande renteloze voorschotten aan (vroegere) studenten versneld terug te betalen of door het niet invoeren van de mogelijkheid in aanmerking te komen voor een aanvullende beurs, die voor het WO 500 gulden zou bedragen. In reactie op de prognose van prof. Van Dijck dat de voorstellen van Deetman veel duurder zullen uitkomen dan de geraamde 3 miljard zegt Dees „nog niet te twijfelen aan de cijfers van Deetman". Maar mocht het inderdaad zo zijn dat dat stelsel 1 miljard duurder wordt dan is het volgens Dees „uitgesloten" dat het zo kan worden ingevoerd. (UP, Bert Bakker)

Vervolg van pag. 1

PvdA-woordvoerder Wallage toonde zich weinig ingenomen met het LSVB-standpunt. Wallage: „Ik heb een bijlage gemist bij uw wensen; wat gaat dat kosten? Als u ons wilt overtuigen van uw visie is het goed gebruik dat u een concreet alternatief aangeeft. Wat vindt u het belangrijkst: Volstrekte ouderonafhankelijkheid of een grotere toegankelijkheid? U moet stelling betrekken." Maar dat was de LSVB niet van plan. „Beide," aldus LSVB-voorzitter Harm Hartman. „Wij zijn met recht een vakbond. Wij willen overleg en onderhanc^ling, geen compromissen. De hogere uitgaven van het door ons gewenste stelsel moeten gevonden worden in een algemene belastingverhoging," aldus Hartman, die eraan toevoegde dat de LSVB studenten niet zomaar zou laten uitkleden. Dat had hij nog niet gezegd of een vijftiental voornamelijk mannelijke studenten voegden de daad bij het woord en kleedden zich uit. Voorzitter van de vergadering pater David van Ooijen (PvdA) schorste onmiddellijk. „U wilt de naakte waarheid niet horen," scandeerde een boze student

Het VU-busje ontbreekt ook op de foto maar stond er natuurlijk wel.

(UP, Bert Bakker)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen