Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 155

3

AD VALVAS — 2 NOVEMBER 1984

VU landelijk voorbeeld met voorbereiding vluchtelingen op universitaire studie

Toets

„Weten jullie wat een baksteen is?'' Geïsoleerd van de rest van het gebeuren op de VU worden jaarlijks zo'n twintig tot dertig politieke vluchtelingen aan deze universiteit opgevangen en voorbereid op een studie. In één jaar wordt de beheersing van het Nederlands opgevijzeld tot een acceptabel niveau, komen Engels, natuur- en scheikunde aan bod en oriënteren de vluchtelingen zich op hun toekomstige studie. Met dit Voorbereidend Jaar Vluchtelingstudenten heeft de VU het voortouw genomen bij het in praktijk brengen van de principiële keuze vóór de opvang van vluchtelingen aan de universiteiten. Het initiatief wordt dan ook landelijk in de gaten gehouden. Een impressie van de cursus in het vijfde jaar van zijn bestaan. Vrijdagochtend 09.15 u u r - het academisch kwartiertje wordt de vluchtelingstudenten meteen vanaf het begin ingeprent - begint een Nederlandse les van docente Ivet van der Eerden. De studenten hebben thuis een gedeelte van de tekst „Drugs en Drinken" voorbereid. „Wat verwacht je van deze tekst?" vraagt Ivet. Stilte. „Wat denk je dat erin staat?" . . . „Wat hoop je erin te kunnen vinden?" Er ontspint zich voorzichtig een klassegesprek over het onderwerp. Vijftien studenten, waaronder twee vrouwelijke, praten n a a r het lijkt uit vijftien verschillende culturen over "Drugs en Drinken". In de tekst, die voor VWO-leerlingen geschreven is, komt het voor Nederlanders gevleugelde begrip 'Zeedijk' voor: men is er bang voor, stellen de schrijvers, maar kan de nieuwsgierigheid ernaar nauwelijks onderdrukken. Het ligt bij de zee, oppert één van de studenten na Ivette's vraag n a a r het begrip. De symbolische betekenis van de Zeedijk voor de drugshandel wordt aan de orde gesteld... De beheersing van het Nederlands is divers. Er bestaat een vervelende tegenstelling tussen de taalbeheersing en de intelligentie van de studenten, die een buitenstaander makkelijk op het verkeerde been zet. Na een klein uurtje is het pauze en ik schiet twee van de deelnemers aan. De één is een Koerd, was lid van een nationalistische partij van Koerden, hetgeen verboden is in, in dit geval, Irak. Bovendien werd hij opgeroepen om in de oorlog tussen Iran en Irak mee te vechten. „Dan zou ik mijn eigen stamgenoten moeten vermoorden!" Reden genoeg om zijn baan als onderwijzer op te geven en n a a r Jordanië te vluchten. Van daaruit is hij via allerlei organisaties in Nederland terecht gekomen.

Aart Bouwmeester Hij weet nog niet precies wat hij gaat studeren. De ander is een Zuid-Vietnamees. Als ex-officier moest hij voor een aantal jaren de gevangenis in. Hij verkocht al zijn bezittingen voor een plaats op een boot, die n a zes traumatische dagen op zee werd opgemerkt door een Nederlands schip. Drie jaar geleden kwam hij in Nederland aan, n u woont hij in Almere en heeft sterke slaapmiddelen nodig om de nacht door te komen. Enigszins onder de indruk volg ik de tweede helft van de les. „Wat betekent niet voor niets?", vraagt Ivet, we zijn toe aan de moeilijke begrippen van de tekst. „Gratis?". „Nee, er staat voor niets, dat kan gratis betekenen, maar dan nog eens niet ervoor, d u s . . . " Vijftien politieke vluchtelingen breken zich het hoofd over een dubbele ontkenning.

De n u al jaren aan de gang zijnde bezuinigingsrondes, die door het huidige kabinet-Lubbers in hevige mate worden uitgevoerd laten ook de grondslagen van het politieke en maatschappelijke systeem niet ongemoeid. In alle partijen woedt de discussie over de grondslagen van de verzorgingsstaat. De PvdA voert deze discussie omzichtig (rapport-Kalma, rapport-Van Kemenade c.s.). De VVD heeft er minder moeite mee (rapport-Teldersstichting). Het CDA zal zich binnenkort uitspreken over het rapport „Van verzorgingsstaat tot verzorgingsmaatschappij". Nu mag deze discussie niet aan

is geweest aan vervolging of dat er serieus gedreigd is met vervolging. Het komt erop neer dat het UAF indringende gesprekken voert met de mensen die binnenkomen, waarbij h u n verhaal op z'n hardheid wordt getoetst. Ook andere universiteiten doen wat aan de opvang van vluchtelingstudenten, maar niet op een zo geconcentreerde manier als de VU, en ook niet zo breed als de cursus aan de VU. Nederlandse les wordt vanzelfsprekend hoog in het vaandel gevoerd, maar ook Engels, wiskunde en schei- en natuurkunde.

Nederlandse les

Een bezoek aan een n a t u u r k u n deles: acht studenten, waaronder één meisje, houden zich een u u r tje bezig met het benoemen van dimensies in het Nederlands. Eigenlijk wéér een Nederlandse les, m a a r dan ingepakt in de n a t u u r kundematerie. Docent: Fred Mulder. Het lesmateriaal staat op stencil, geen boek is goed genoeg, en één van de studenten gaat vertellen welke maten een afgebeelde baksteen heeft. „Weten jullie wat een baksteen is?" Stilte. Toch Nederlandse les dus. Fred loopt n a a r de muur: „Dit is een steen, deze is van beton, maar hij kan

Buiten de cursus om hebben ze nauwelijks contact met de universiteit. We vormen een erg geïsoleerd wereldje en ons streven is ook om dat in de loop van dit jaar wat open te breken". Fred: „Over een paar weken leggen we het gewone programma een weekje stil en gaan de studenten bezoekjes afleggen aan h u n toekomstige faculteiten. Daaraan gekoppeld is

Dilemma

„Levert het vluchteling-zijn van de studenten specifieke problemen op?" Drs. Ivet van der Eerden en drs. Fred Mulder zijn twee van de drie docenten van het Voorbereidend J a a r Vluchtelingstudenten. Samen met drs. Aleid KnooteAalders zijn zij n u voor het vijfde j a a r met de cursus bezig, het tweedejaar in de definitieve vorm n a drie jaar experimenteren. Met Ivet en Fred een gesprek over de vluchtelingstudenten. ,,De mensen komen hier niet om te studeren". Ivet zet even een vooroordeel recht: „Andere buitenlanders komen speciaal naar Nederland omdat hier een goede opleiding te krijgen is. Maar deze mensen komen hier omdat ze in

Minister Brinkman op LANX Het Politiek Gezelschap aan de VU organiseert donderdag 8 november as. een avond op LANX, Herengracht 384a, om 20.00 u u r waar eindelijk weer eens over politiek gesproken zal worden. Spreker is de minister van WVC Elco Brinkman.

h u n eigen land niet meer kunnen blijven." Fred vult aan: „Een aantal mensen is volstrekt toevallig in Nederland terecht gekomen, na allerlei omzwervingen of gewoon doordat het eerste vliegtuig waarmee ze h u n land konden verlaten n a a r Nederland ging. Wanneer ze hier aan de cursus beginnen weten de meesten ook niet wat ze gaan studeren. Ze moeten een studiekeuze maken, maar weten vaak niet wat de studies inhouden. Het kan hier een heel andere lading hebben dan daar. Dan spelen er nog persoonlijke kwesties een rol die de motivatie voor een studie kunnen beïnvloeden. Veel mensen hebben het hier erg moeilijk, zijn eenzaam en kunnen dan moeilijk de concentratie opbrengen voor een toekomstige studie. Of iemand is in zijn eigen land politiek en sociaal erg geëngageerd geweest, dat vormde één van de redenen om het land te verlaten en is nu ook hier in Nederland actief in organisaties die zich met de situatie in zijn land bezighouden. Dat kan een heel serieus dilemma worden. Waar leg je je prioriteiten? Zelf kan ik dat heel goed begrijpen, maar als docent moet ik toch eisen dat de prioriteit bij de voorbereiding van de studie gelegd wordt."

Voordat de studenten aan de voorbereidende cursus kunnen beginnen, wordt hen een toets afgenomen: het onderwijs moet in het Nederlands kunnen plaatsvinden. De vluchtelingen hebben dan al een tiJdJe Nederlandse les gehad, bijvoorbeeld op de Bontekoeschool in Amsterdam, die een internationale schakelklas heeft, waar buitenlanders geholpen wordt met de eerste stappen in de Nederlandse samenleving. Wat dat betreft ziJn er legio mogelijkheden in ons land. „Het accent biJ onze lessen ligt op de inhoudelijke kant van de zaak", antwoord Ivette op de vraag n a a r aanpassingsproblemen van de deelnemers. „Ze moeten per slot van rekening aan het einde van het jaar een bepaald niveau gehaald hebben. Je kunt 'kiezen voor het oproepen van allerlei problematische kwesties, hetzij van individuen, hetzij van groepen onderling waar misschien ideologische conflicten zouden kunnen liggen. Maar ik doe alles om te voorkomen dat je zoiets forceert. In zoverre komen er dus weinig conflicten tijdens de lessen n a a r voren."

studenten, en aan universiteit, voorbij gaan. Immers het hoger onderwijs is bij uitstek een terrein waarbij de overheid meent te moeten ingrijpen. Vragen van opleiding en arbeidsmarkt, onderwijs voor velen rijzen hier. Maar de discussie gaat verder en raakt eigenlijk de gehele maatschappelijke structuur. Is er in de jaren 80 nog plaats voor het „kwartaire" levensgevoel? Het lijkt er immers op dat de voorzieningen die door de staat in het leven geroepen zijn niet afdoende ziJn gebleken, niet meer betaalbaar of aan h u n doel voorbij schieten. Minister Brinkman zal deze vragen beantwoorden in een rede met de geruststellende titel „Geld maakt niet gelukkig". Of dat zo is, en of degene die dat zegt dan iets anders te bieden heeft kunt u op LANX horen. Op deze avond is er gelegenheid nader kennis te maken met het Politiek Gezelschap aan de VU.

Nederlandse les (foto AVC/VU)

VU-unicum

Een vol jaar les aan buitenlandse studenten die uit h u n land gevlucht zijn, met als doel de aansluiting met de Nederlandse universiteit te versoepelen, dat is een unicum in Nederland, waar de VU beslag op gelegd heeft. Na het eeuwfeest van de instelling in 1980 is een fonds in het leven geroepen dat vluchtelingstudenten van een beurs zou moeten voorzien. Een tweede stap op weg naar de oprichting van het voorbereidend jaar was de constatering dat het wel aardig is wanneer je mensen financieel in staat stelt een opleiding aan de VU te volgen, maar dat je dat eigenlijk ook inhoudelijk waar moet maken. Voorbereidend onderwijs dus. In de experimentele fase heeft het UAF, het University Assistance Fund, voor een gedeelte a a n de kosten meebetaald, momenteel financiert de VU het totale project vanuit de centrale middelen en heeft men de anderhalve formatieplaats als boventallige formatie aangehaakt bij de letterenfaculteit. De 'link' met het UAF bestaat nu uit het toewijzen van studenten door het UAF aan het VU-project. De deelnemers moeten voldoen a a n de normen die het UAF hanteert bij het accepteren van cliënten. De belangrijkste is dat iemand daadwerkelijk onderhevig

ook van een ander materiaal zijn en dan is het een baksteen". De VU-architectuur faalt als illustratiemateriaal. Daar had ik ook nooit aan getwijfeld. „Probeer zo minimaal mogelijk antwoord te geven", dringt Fred aan, „Ik merk dat jullie nogal eens te uitgebreid op een vraag ingaan.,, „Mij valt op dat je geen versimpeld Nederlands gebruikt", vertel ik hem n a de les. „In het begin deed ik dat wel, in de zin van erg langzaam praten, wat ik trouwens af en toe nog wel doe, en een aangepaste woordkeus," reageert hij. Fred maakt niet de indruk een hectisch iemand te zijn. Gehaast praten zal hem in het algemeen wel vreemd zijn. „Ik probeer zelf elk jaar weer niet te lang door te gaan met het langzame praten, af en toe moet het wel, maar dan alleen op h u n verzoek". „Bij het leren van het Nederlands proberen we aan te sluiten op bekende noties," vertelt Ivet. „Je neemt inhoudelijk bekende zaken om het Nederlands als voertuig te accentueren. Zo maak ik ook gebruik van het talenpracticum, maar niet specifiek om de uitspraak te verbeteren. Het gaat me daar juist om het trainen van een specifieke studievaardigheid: luisteren n a a r monologen, zoals tijdens colleges. Eigenlijk zijn alle dingen die ik doe te vertalen in specifieke vaardigheden die ze voor h u n studie nodig hebben."

het bijwonen van een hoorcollege uit de propedeuse. Voor hen een confrontatie met de onderwijsvorm en het soort Nederlands dat daar gebruikt wordt." Sinds een paar weken is het team van de voorbereidende cursus versterkt met drie vrijwilligers die buiten de reguliere lessen om één keer per week met de studenten werken. Met het huiswerk als aangrijpingspunt wordt getracht de conversatiemogelijkheden van de studenten te verbeteren. ,,Het zou leuk zijn als we studenten zouden vinden die daaraan mee willen doen". Ivet is op jacht n a a r vrijwilligers: „Juist studenten uit die studierichtingen waar de vluchtelingstudenten heen willen kunnen waardevol zijn. Het zou niet alleen uit liefdadige overwegingen moeten gebeuren, m a a r uit wederzijds interesse". Welke studierichtingen komen er voor in aanmerking? „Naar economie, sociale wetenschappen en geneeskunde gaan naar verhouding wat meer vluchtelingen dan n a a r andere faculteiten. Er zijn ook faculteiten waar tot n u toe nog niemand heen is gegaan, ZQals rechten en wijsbegeerte". „De informele situatie van zo'n huiswerkgroepje kan de isolatie van de groep vluchtelingen goed doorbreken. Gebeurt dat niet, dan blijft er toch die grote overgang bij het begin van de studie en die kan dan fataal zijn."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen