Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 544

28 JUNI 1985

Toxicologie in opmars

Hij moet nog wennen a a n d e VU, deze 35­jarige m a n uit Lei­ den. Hij werd geboren in Budel, vlakbij d e Kempische Zink­ maatschappij. In de omgeving v a n deze fabriek komen enorm h o g e concentraties v a n zware­ metalen voor, wat volgens al­ lerlei rapporten aanleiding zou moeten zijn tot een gigantisch ongezonde situatie.,,Vroeger zal het vooral voor werknemers d a a r heel ongezond geweest zijn," zegt prof. Vermeulen nu, ,,zware metalen kunnen onder meer invloed h e b b e n op het centrale zenuwstelsel v a n men­ sen, d e hersenen en het rugge­ merg dus. Dat is niet goed voor je. Maar sinds enige tientallen jaren wordt er in d e fabriek e e n a n d e r procédé gebruikt voor d e metaalbereiding, zodat d e toe­ stand in d e omgeving aanzien­ lijk verbeterd is."

dacht e n het b e l a n g v a n deze w e t e n s c h a p om op e e n goede manier risico's in te schatten wordt steeds meer evident. Met d e huidige kennis v a n d e fun­ damentele aspecten v a n de toxicologie is het nauwelijks mogelijk om risico's te schatten. Ik denk dat er nu v a a k overdre­ v e n wordt. Je moet n a a r d e po­ sitieve en d e negatieve effecten v a n stoffen kijken. Niet alleen n a a r d e negatieve.

U bent nu 35 jaar en u hebt nu al een pro fesso raat in de to xi­ cologie. Ho e is uw wetenschap­ pelijke carrière to t nu to e verlo ­ pen? ,,Ik h e b in Nijmegen scheikun­ d e gestudeerd en d a a r n a h e b ik in Leiden een promotieonder­ zoek g e d a a n , dat ik in 1980 h e b afgerond. Ik ben toen weten­ schappelijk medewerker ge­ worden bij d e subfaculteit far­ macie in Leiden, w a a r ik tot september vorig jaar in dienst b e n geweest. Er w^erd toen be­ sloten de subfaculteit farmacie v a n w e g e d e taakverdelingso­ peratie op te heffen. In Leiden ging men wel doof met farma­ cie, m a a r in een beperktere vorm in een biofarmaceutisch research centrum, w a a r i n d e toxicologie ook e e n plaats h a d . Ik kreeg dus ontslag bij farma­ cie, m a a r kon gelukkig direct weer beginnen als universitair docent toxicologie binnen dat research centrum. Die b a a n h e b ik m a a r kort gehad, tot aprü v a n dit j a a r toen ik n a a r d e VU ben gekomen." ,,Het is allemaal heel voorspoe­ dig verlopen. Dat komt, denk ik, doordat ik in e e n goede omge­ ving verkeerd heb, die erg sti­ mulerend w a s om onderzoek te doen. Daardoor ben ik zelf een erg enthousiast onderzoeker geworden en zijn d e laatste p a a r jaren voor mij behoorlijk produktief geweest. Dat w a s aanleiding voor d e vakgroep farmacochemie hier a a n d e VU om mij voor te stellen om hier als hoogleraar te komen wer­ ken."

toto AVC/VU

„Alles is giftig maar het hangt wel af van de dosis," zei Paracelsus 400 jaar geleden al en prof. dr. N. P. E. Vermeulen is het met zijn voorganger eens. Deskundigen op het gebied van vergiften zijn er altijd geweest. Vroeger waren dat de gifmengsters en heksen, tegen­ woordig heten zulke mensen toxicologen. Prof. Vermeulen is toxicoloog en sinds april in dienst bij de VU. Een nieuw gezicht in de wis­ en natuurkundefaculteit. citeit. Dat betekent dat we pro­ b e r e n het v e r b a n d tussen d e structuur v a n een stof en het •toxische effect ervan te begrij­ pen. Dat heet d a n moleculaire toxicologie. Het is een tak v a n d e toxicolo­ gie die erg in opmars is en ik h e b het als eerste in Nederland expliciet in mijn leeropdracht. Een a n d e r e reden om toch n a a r d e VU te komen is voor mij het feit dat toxicologie hier bij d e scheikunde subfaculteit is on­ dergebracht. S cheikundigen zijn meer d a n farmaceuten ge­ w e n d om fundamenteel weten­ schappelijk onderzoek te doen. Dat vind ik e e n voordeel."

Maar uw vo o ruitzichten in dat research centrum in Leiden wa­ ren uitstekend. Waaro m bent u dan to ch naar de VU geko men? ,,Ik h a d het in Leiden inder­ d a a d erg n a a r mijn zin en d e perspectieven w a r e n zeer a a n ­ trekkelijk. Toch b e n ik n a a r d e VU gekomen, omdat d e manier w a a r o p hier toxicologisch on­ derzoek wordt g e d a a n mij erg aanspreekt. We zijn hier op chemisch­mechanistische wijze bezig met het ontstaan v a n toxi­

Gifschandelen Er zijn de laatste jaren

Advertentie 1

fÜUPERUS/BV AUTOVERHUUR V. d Made we g 1, Amste rdam, telefoon 924755 naast metrostation Duivendrecht Middenweg 175, Amsterdam, telefoon 938790 STUDENTEN 20% KORTING

M

Galgala

no gal

Reina Pasma wat gifschandelen in Neder­ land. Dat brengt de ot xico ol gie nogal o nder de aandacht van het gro te publiek. Vindt u dat een go ede o ntwikkeling? ,,Voor d e toxicologie zijn deze gifschandelen gunstig e n on­ gunstig. Ongunstig, omdat het lijkt alsof toxicologen aUeen m a a r achter gifaffaires aanhol­ len. S ommige, zich toxicologen n o e m e n d e mensen doen dat ook. Die proberen op grond v a n onvolledige, of verkeerde infor­ matie uit te spreken of e e n stof giftig is of niet. Dat geeft d e toxicologie e e n slecht imago. Er is ook e e n gunstig effect. De toxicologie krijgt nu veel a a n ­

De toxicologie moet in eUc geval wel af v a n het gifbelten­ en be­ strijdingsmiddelen­imago, want zij g a a t veel dieper e n probeert e e n fundamentele onderbou­ wing v a n risicoschatting te ge­ ven. Het zou schitterend zijn, als je met onderzoek zover k a n komen dat je op een g e g e v e n moment in b r e d e zin voorspel­ lingen k a n doen over het al d a n niet toxisch zijn v a n stoffen. En d a n niet aUeen stoffen op gif­ belten en bestrijdingsmiddelen, m a a r ook bij voorbeeld g e n e e s ­ middelen. De maatschappij is daarbij g e b a a t . De industrie, omdat investeringen gestaakt kunnen worden als in e e n vroeg stadium v a n d e ontwik­ keling v a n e e n stof al gezegd k a n worden of er toxische effec­ ten zullen optreden. Ook voor d e overheid is het v a n b e l a n g voorspellingen over d e toxiciteit v a n stoffen te kunnen doen, met n a m e bij het afgeven v a n ver­ gunningen." U heeft zich de laatste tijd o o k verdiept in de pr o blematiek rondom het gebruik van bestrij­ dingsmiddelen. H o e kwam u daarbij? „Dat w a s een project v a n d e wetenschapswinkel in Leiden. Het ging om gezondheidsrisi­ co's v a n bestrijdingsmiddelen bij mensen die in d e boUenteelt werken. Ik vond dat goed a a n ­ sluiten bij het meer fundamen­ tele onderzoek dat ik toen deed. Ik gebruikte daarbij d e rat als model om blootstelling a a n ge­ vaarlijke stoffen te a n a l y s e r e n e n z a g e e n raakvlak om ook blootstelling in d e mens te be­ zien. We h e b b e n het onderzoek toen twee lijnen gegeven. De e n e lijn g a a t om het meten v a n blootstelling a a n bestrij­ dingsmiddelen a a n d e h a n d v a n zwavelhoudende verbin­ dingen in d e urine v a n mensen. Dit is behalve in toegepast op­ zicht ook in wetenschappelijke zin e e n belangwekkend onder­ zoek, omdat je met d e techniek die wij ontwikkeld h e b b e n dus­ d a n i g l a g e blootstelling k a n meten, dat je ook bij m e n s e n die zelf met met bestrijdings­ middelen werken, m a a r wel wonen in d e buurt v a n e e n be­ drijf w a a r die stoffen toegepast worden, d e blootstelling nog k a n bepalen. Ook heel geringe

blootstelling k a n zo gemeten worden. Dat is v a n b e l a n g om­ dat bestrijdingsmiddelen zich over het hele milieu versprei­ d e n e n mensen er dus overal m e e in a a n r a k i n g kunnen ko­ men. De blootstelling v a n die mensen is d a n gering, m a a r als die situatie jarenlang voort­ duurt k a n het uiteindelijk wel effecten hebben. Ik hoop dat ik dit project volgend j a a r met overheidssteun a a n d e VU k a n voortzetten." ,,De a n d e r e onderzoekslijn is ook gericht op het vaststellen v a n blootstelling, m a a r d a n op het niveau v a n effecten v a n be­ strijdingsmiddelen op d e mens. Dit zal in Leiden verder onder­ zocht worden. De wetenschapswinkel v a n d e VU heeft mij nu ook g e v r a a g d m e e te doen a a n een profeet over bestrijdingsmiddelen in d e land­ en tuinbouw. Een expert op het gebied v a n bestrijdings­ middelen ben ik echter niet. Ik weet wel hoe ze opgenomen worden, hoe ze zich verdelen in het lichaam en hoe ze weer uit­ gescheiden worden. M a a r het volgende probleem is dat v a n d e effecten v a n bestrijdings­ middelen op mens e n milieu en m e d e d a a r o v e r g a a t het VU­ project. Op dat brede terrein b e n ik g e e n deskundige, m a a r het heeft wel mijn belangstel­ ling."

Gezondheid Het is duidelijk dat allerlei sto f­ fen erg o ngezo nd zijn vo o r de mens. U weet daar veel van. Heeft die kennis o o k effect o p uw eigen gedrag? ,,Ik rook niet, m a a r d a t h e b ik nooit g e d a a n . Ik zie d e laatste jaren wel heel duidelijk, dat ro­ ken, in combinatie met voe­ dings­ en drinkgewoonten e e n versterkende factor zijn bij het ontstaan v a n kanker. Ik zou er dus op basis v a n mijn huidige kennis ook niet meer a a n be­ ginnen. Ik eet ook gezond. Als het k a n onbespoten groenten uit d e tuin v a n familie of vrienden. Zelf h e b ik h e l a a s g e e n moestuin, d a a r h e b ik trouwens nu g e e n tijd meer voor. Maar als ik e e n tuin had, zou ik zo weinig moge­ lijk spuiten e n zo veel mogelijk n a a r alternatieven zoeken. Ik zou wel kijken hoe e e n bestrij­ dingsmiddel werkt. Ik vind dat je d e g o e d e e i g e n s c h a p p e n v a n zo'n stof tegen d e slechte moet afwegen." ,,De toxicologie is daarbij een goed middel. Ze is d a n ook in opmars. Ik denk ook dat d e toxicologie, zoals die hier op d e VU wordt bedreven e e n sterk w e r v e n d e werking heeft op stu­ denten. Niet aUeen scheikun­ destudenten, m a a r ook vanuit a n d e r e disciplines, zoals biolo­ gie e n g e n e e s k u n d e verwacht ik e e n toenemende belangstel­ ling. Misschien wel v a n studen­ ten uit het hele land, want toxi­ cologie heeft veel toekomst."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen