Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 289

AD VALVAS — 1 FEBRUAR11985 MMV^pniiiiilPHHPMlPMTiiai^^

• Muziek • Thea^r • Film

Jules Deelden het razende tempo Jules Decider. Een Rotterdammer in hart en nieren. Hij schrijft over jazz, speed en Sparta, en is gebiologeerd door de Tweede Wereldorlog. Het laatste boek dat van hem verschenen is, heet Modern Passé. Tijdens zijn optredens, die steeds populairder worden, maakt hij er een sport van zijn werk in een zo hoog mogelijk tempo voor te dragen. Hij noemt zichzelf een „aucteur". De onverbiddelijke optimist in gesprek met cultuurmedewerker Jan Oegema. - J e optredens zijn nogal heavy. Hoe reageert het publiek daar doorgaans op? „Oh, het publiek ziet het wel zitten. Ik treed op voor jongerencentra's, literaire cafés, studenten - het maakt me geen verschil. Bij oudere mensen scoor je het meest met dingen die met de oorlogstijd te maken hebben. Dat er dan iemand n a a r je toe komt en zegt: „Vanavond was ik voor het eerst blij dat ik oud was." De enige klacht die me wel eens bereikt is, dat het zo snel gaat. Dat ze lachen moeten om iets en dat ik dan al tien regels verder ben. Maar ja, ik zeg altijd maar zo, dan moet je het nog maar eens nalezen, want ik moet ook om mijn handel denken." - Waarom declameer je je teksten eigenlijk in zo'n hoog tempo? „Dat is inherent aan het ritme van de tekst, dat kan je gewoon niet langzaam doen." - Heb je dat wel eens geprobeerd? „Nou nee, eigenlijk alleen maar sneller." - Je treedt 14 februari op met de groep Kiem. Hoe ziet het programma eruit? „Meestal is het zo dat, wanneer ik klaar ben, ik aan de switch van de synthesizer pleur en dan komt er een hele boel kankerherrie uit. Ik ga dan af en zij komen op. Misschien dat ik voor deze gelegenheid iets speciaals doe, maar dat weet ik nog niet. Wie weet ga ik wel zingen, weet jij veel." - Wat voor muziek maakt Kiem? „Het is geïmproviseerde muziek, een soort jazz. Ze swingen als een trein, een keiharde beat. Die drummer is te gek, hij slaat enkel

die daar omheen hangt. Ja, het had een bijna religieuze werking op me. De fascinatie van iets, dat niet zichtbaar, maar wel voelbaar aanwezig is. Het was een gevoel, een verlangen tegen beter weten in, maar het bleef bestaan." - Je had een held willen zijn. „Een held? Ik geloof niet dat er helden bestaan. Als kind dacht je niet op die manier daarover, maar het was wel een romantisch idee. Maar ik geef toe dat in dat romantische ook iets heroïsch zit, hoewel ik ook schrijf over het belachelijke daarvan." - Had je de oorlog mee willen maken? Of er in mee willen doen? „Dat vraag ik me ook af. De oorlog lijkt mij in de eerste plaats wel iets om aan mee te doen. Ik ben er heel nieuwsgierig naar hoe de mens is op het moment dat de wetteloosheid tot wet is verheven. Alleen al om te weten of jij zou schieten of die ander. Ja, ik had wel mee willen vechten, maar aan welke kant is nog de vraag." - Deelder als kanonnevoer? „Nou, ik zou me natuurlijk wel in een bevelvoerende positie hebben gemanoeuvreerd. Doodvriezen aan het oostfront is ook niet leuk. Maar waarschijnlijk was ik in een concentratiekamp geëindigd."

De kritiek op onderdelen uit een oud schip. Schakels van ankerkettingen, een scheepsbel, een boegbeeld enzovoort. H u n muziek is even Rotterdams als mijn teksten. Ze gebruiken allerlei geluiden uit de haven hier, en uit de industrie, weetjewei." - Dan zouden ze net zo goed uit Amsterdam kunnen komen. „Wat? Amsterdam? Nee toch, daar is al in tien jaar geen boot meer geweest. Maar je zult het wel horen."

Oorlog

- Even over je werk; Het is me meermalen opgevallen hoe gebiologeerd je bent door de Tweede Wereldoorlog. „Ik ben aan het einde van de oorlog geboren. Van kindsaf heeft de oorlog mij als een magneet aangetrokken. Die Mercedes van Hitler bijvoorbeeld, ik kon maar niet begrijpen hoe iemand met zo'n auto de oorlog kon verliezen. Of bunkers, de gewijde stilte

- De reacties op je werk lopen nogal uiteen. Een criticus verwijt je een nogal anekdotische preoccupatie met het fascisme; een ander vindt weer dat je verhalen te weinig diepgang hebben. „Dat laatste schreef Hans Vervoort in het NRC n a a r aanleiding van Modern Passé, dat hij overigens goed recenseerde. Maar over die oppervlakkigheid ben ik het niet met hem eens. Kijk, diep in mijzelf is het donker; buiten schijnt het licht. Uit de dingen om je heen, uit de buitenwereld, k u n je iets over jezelf te weten komen. Ik vind dat er over de zogenaamde diepe gevoelens voornamelijk zwaar geouwehoerd wordt. In mijn verhalen suggereer ik diepere gevoelens, ik beschrijf ze niet - in de suggestie ligt de kunst van het schrijven, weetje wel. Ik laat niet meer dan het topje van de ijsberg zien, als je maar weet dat er nog een hele ijsberg onder zit. En wat die Graa Boomsma schrijft over mijn preoccupatie met de oorlog, dat is onzin. Ik ben noch fascistisch, noch racistisch. Bovendien,

wat is er tegen op anekdotes? Alles wat ik over de oorlog schrijf, is waar. Die Boomsma is trouwens een communist, die werkte vroeger bij De Waarheid." - Een ander p u n t van kritiek is, dat je je voor wat betreft je poëzie - te veel hebt laten beïnvloeden door de Gard Sivikgroep. „Ja, dat vinden gasten die daar helemaal niets van weten. Natuurlijk ben ik door die schrijvers beïnvloed, en dat is maar goed ook. Ik maak net als zij gebruik van de alledaagse taal, maar dat schijnt de heren critici altijd in het verkeerde keelgat te schieten. Ik zie niet in, waarom je n u niet van een ready-made gebruik k u n t maken, terwijl dat twintig jaar geleden wel kon. Ze schrijven tegenwoordig toch ook weer sonnetten!" - Maar er is toch altijd een heel subtiel evenwicht tussen originaliteit en traditie? De kritiek is, dat j ij te weinig origineel bent en je te veel vasthoudt aan een traditie. „Dat is gelul, volkomen lulkoek. Ik hou me helemaal niet bezig met literaire tradities of wat dan ook. Er zijn in mijn werk veel meer dingen aan te wijzen die niets met Gard Sivik te maken hebben, dan die er wel mee te maken hebben. Kwade wil is het. Die Frans de Rover bijvoorbeeld vindt, dat er in mijn bundels te veel wit staat, m a a r god, dat zijn van die kruideniersargumenten, daar houd ik me niet mee bezig. Typisch Nederlandse poëziekritiek: er staat zoveel wit in! Hij dacht natuurlijk aan dat totaal lege, witte boek van Herman de Vries. Maar bij mij staat er juist wel wat in, laat hü daar maar op letten. Het is toch erg dat zo iemand door moet gaan voor literair criticus!" „Ik ben trouwens bezig met een roman. Die heeft zoveel betekenislagen, daar kan niemand meer bij. Ik zal ze leren. Gemengde Gevoelens gaat het waarschijnlijk heten." „Kijk, we kunnen er kort over praten, lang over praten: ik heb gewoon een aantal dingen geschreven die over vijfhonderd jaar nog niet verdwenen zullen zijn. Dat is geen valse bescheidenheid, dat weet ik gewoon zeker. Klaar." ' (Jan Oegema) Jules Deelder treedt op 14 februari op met de groep Kiem. Plaats: Sociëteit Uilenstede. Aanvang: 10.30 uur.

Zenuwen van Dynastie van Oer. Het nog jonge muziektheatergezelschap Dynastie van Oer reist momenteel Nederland rond met haar vierde programma getiteld „Zenuwen". Alles en iedereen krijgt en houdt de zenuwen. Absurdistisch theater van een groep afkomstig uit Amstelveen. Wat is Dynastie van Oer, wat deden zij in Amstelveen en waartoe gaat hun succes leiden? Een gesprek met Ewoud Eggink, een van de oprichters, tevens acteur, muzikant en schrijver van het programma „Zenuwen". „Het begon allemaal op het Herman Wesselink College, een Christelijke scholengemeenschap in Amstelveen. Een heel actieve school met een bloeiend cultureel leven. Er waren toneelavonden, bandjes die optraden en zo werd er ook eens een songfestival georganiseerd. Voor de lol stelden we een groep samen en zo is het begonnen. We hadden allemaal „Hauser Orkater" gezien en waren er weg van. Toen we van school af waren werd de groep nog eens bij elkaar gehaald: zeven muzikanten en twee spelers. We worden niet alleen tot vervelens toe vergeleken met Hauser Orkater, de familie Hauser heeft ons ook daadwerkelijk op gang geholpen. Niet alleen artistiek maar ook zakelijk en organisatorisch". Vanwaar de naam Dynastie van Oer? „We hadden een geschiedenisstudent die bestudeerde het, ook in de Bijbel voorko-

mende, Uhr der Galdeën. We dachten: daar maken we iets van. Als mensen onze programma's niks vinden, onze naam zullen ze zeker nooit vergeten." Hoe maakten jullie de overgang van „leuk initiatief" naar „echte theatergroep"? ,,Dat is allemaal heel geleidelijk gegaan. Na het eerste jaar verdween ongeveer de helft van de groep. Ze zagen de groep als een uit de hand gelopen hobby. Een kern is gebleven, op dit moment zes mensen met daar omheen zo'n vijfentwintig medewerkers. Slechts een persoon is in vaste dienst; de rest werkt, min of meer illegaal, met behoud van uitkering." En nu verder? „We werken hard om een goed artistiek produkt af te leveren. Daar kunnen we nog jaren mee voort. De ideale voorstelling hebben we nog niet gemaakt. Vooral in de provincie hebben we met onze voorstellingen veel succes. In Amsterdam vallen ze niet zo gauw van h u n stoelen". Vooral publiek tussen 18 en 35 jaar blijkt Dynastie heel leuk te vinden. In de voorstelling „Zenuwen" zit een duidelijk verhaal. Veel aandacht wordt besteed aan het visuele aspect. Het verhaal in het kort: In een fabriek produceren arbeiders muziek. Een direkteur zetelt hoog boven de rest. Een bedrijfsleidster begeeft zich letterlijk n a a r boven om tenslotte zelfs de macht over te nemen als de directeur verliefd r a a k t op een werkneemster. Inmiddels is er niemand meer om macht over uit te oefenen. Moord is het gevolg. Dynastie vertelt het verhaal niet zonder talloze, vaak absurde, zijsporen te bewandelen. Die geheel eigen wijze van theatermaken, wel eens studentikoos genoemd, zorgt voor een avondje aanstekelijk theater. (Ad de Ruijter)

Dynastie van Oer speelt „Zenuwen" van zaterdag 10 tot en met woensdag 13 februari 1985 in De Kleine Komedie, Amstel 56,

Amsterdam; Aanvang: 20.15 uur. Telefoon: 240534.

Annette Nijboer (rechts), bedrijfsleidster, en Rosana van der Wagt, een werkneemster, sijn beiden nieuw in Dynastie van Oer. (foto Clemens Boon)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen