Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 182

AD VALVAS — 16 NOVEMBER 1984

6

Klachten over mishandeling door politie sinds proces sterk toegenomen

Rechter acht marteling Zuidafrikaanse ex-studentenleider onvoldoende bewezen De afloop van het proces dat de Zuidafrikaanse expresident van de studentenvereniging NUSAS Auret van Heerden tegen zijn „ondervragers" aanspande heeft opnieuw aangetoond dat het met de rechtspraak in Zuid-Afrika slecht is gesteld. Mensen die in handen van de veiligheidspolitie vallen zijn vogelvrij en kunnen ook achteraf vaak hun recht niet halen.

Auret van Heerden (29) werd op 24 september 1981 gearresteerd en later, zonder aanklacht of proces weer vrijgelaten. Later: op 9 juli 1982 om precies te zijn. Na zijn vrijlating daagde Van Heerden tien agenten van de veiligheidspolitie wegens marteling voor de rechter en diende een schadeclaim in van 113.000 Rand . (1 Rand = plm. ƒ 2,10). Na een eindeloze en slopende procesgang kreeg Van Heerden slechts 7000 Rand toegewezen wegens 'bedreiging' door een van zijn 'ondervragers', kolonel Cronwright. Vijf anderen werden schuldig bevonden aan 'onevenredig lange ondervraging'. Rechter Eloff van het Supreme Court in Pretoria achtte de klacht over marteUng (tien u u r staan met een hand aan een enkel geboeid, poging tot wurging, elektrische schokken) onvoldoende bewezen. Van Heerden is volop betrokken bij de studentenbeweging. Vorig j a a r reisde hij met de huidige presidente van NUSAS, Kate Philip door een aantal Westeuropese landen om de wantoestanden in het 'thuisland' Ciskei aan de orde te stellen.

LAATSTE NIEUWS De huidige presidente van NUSAS Kate Philip is begin deze week door de Zuifafrikaanse politie gearresteerd op grond van sectie 29 van de veiligheidswetgeving, d.w.z. dat zij voor onbeperkte tijd zonder aanklacht kan worden vastgehouden door de autoriteiten.

treden van Van Heerden voor de rechter. Deze en andere intimidaties trotserend besloot Van Heerden in hoger beroep te gaan. Een minstens zo lang en mogelijk nog slopender proces staat hem te wachten.

Gevreesd De

politiefunktionarissen

die

Jeroen Visser ^\ Van Heerden heeft van de hem toekomende 7000 Rand m a a r 2000 Rand (de schadevergoeding voor 'bedreiging') in ontvangst kunnen nemen. De 5000 Rand voor 'onevenredig lange ondervraging' had hij alleen kunnen krijgen als hij de klacht tegen de politie binnen zes maanden na het gebeuren had ingediend. Van Heerden had zijn klacht dus vanuit de gevangenis moeten indienen. Tijdens zijn detentie werd zijn advokaat geen toegang tot zijn cel verleend en Van Heerden zag alleen veiUgheidsEKjlitie en gevangenisautoriteiten. Bovendien is hij veroordeeld tot het betalen van meer dan 300.000 Rand voor de kosten van de politiemensen die hij liet dagvaarden. Alleen de kosten van kolonel Cronwright komen niet voor rekening van Van Heerden. Van Heerden gaat in het geheel niet gebukt onder de gigantische financiële last waartoe hij veroordeeld is. Hij heeft het geld domweg niet. Hij voorziet in zijn levensonderhoud door het r u n n e n van een non profit onderzoeksbureau dat trainingen, faciliteiten en research biedt aan vakbonden, vrouwengroepen en studentenorganisaties die bij het UDF zijn aangesloten. Het UDF is het Verenigd Democratisch Front, de grote, totnutoe legale oppositiebeweging in Zuid-Af rika. Het bureau werkt nauw samen bij de produktie van het uiterst kritische studentenblad 'Saspu' dat door studenten van de universi-

Universiteit deelorganisatie of werkgemeenschap?

Interessante discussie over WWO in Tweede Kamer te verwachten Waarom zitten er zo weinig vrouwen in het topbestuur? Waarom is de rector meer dan een visitekaartje-in-toga? Hoort het bijbrengen van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef nog wel tot de taken? Maar vooral: wie is de baas op de universiteit? Daarover kunnen wij straks in de Kamer interessante discussies verwachten, te oordelen naar het schriftelijk eindoordeel van de Tweede Kamerfracties oveïde wet die binfié: PB

teit van Wiwatersrand wordt uitgegeven. Dadelijk n a de uitspraak werden bij Van Heerden de ramen ingegooid. Het was in dezelfde nacht dat bij de recent onthande "dr. Beyers Naudé stenen door de ruiten werden gegooid. Voor Van Heerden was het de vijfde keer binnen twee jaar. In alle gevallen voerden de anonieme daders h u n aktie uit kort voor of na een op)-

hoe het wetenschappelijk onderwijs bestuurd moet worden: de WWO'84. De liberalen en de socialisten blijven het oneens. Is de universiteit een doelorganisatie of een werkgemeenschap? De VVD vindt dat de minister „terecht afstapt van het gemeentelijk bestuursmodel" wanneer hij de universiteitsraad een stap terug laat doen zodat die onder het college van bestuur belandt. Zij zag liefst de collegevoorzitter zelf als voorzitter van de raad. De socialisten echter willen de raden „ondubbelzinnig" bovenaan houden, „naar analogie van de gemeenteraad", en professionele bestuurders belasten met de voorbereidwg ^n^ujjvpeni^-,v^n

Auret van Heerden

-*v.

Visser en Cronwright werden ook gehoord in verband met de dood in detentie van de blanke vakbondsman en arts Neil Aggett. De twee werden van elke verantwoordelijkheid vrijgesproken. Sinds het proces van Van Heerden begon is het aantal klachten dat ingediend werd door gevangenen, ook door niet-politieke, sterk toegenomen. Twee mannen, verdacht van veediefstal, werden in april van dit jaar zo krachtig met elektriciteit bewerkt, dat één van hen door elektrokutie overleed. De verantwoordelijke politie-officieren kregen voorwaardelijke gevangenisstraffen en boetes tot 1000 Rand. In juli werd een veertienjarige winkeldief opgehangen in zijn cel in Port Elizabeth aangetroffen. De moeder van het kind hoorde pas van de arrestatie van h a a r zoon na zijn dood. Na het indienen van een klacht loopt er thans een onderzoek n a a r de gang van zaken op het betrokken politiebureau. Als gevolg van de publiciteit rond dit soort zaken is er een tendens te zien dat rechters strenger dan voorheen optreden of dat er smartegeld wordt uitgekeerd. Enkele voorbeelden zijn de volgende. In februari werd de politie-agent J a n Harm van As tot tien jaar gevangenis veroordeeld, omdat hij de gevangenen Paris Malatji in koelen bloede door de slaap schoot. Dit was de eerste veroordeling van dien aard in ZuidAfrika. Deken Farisani van de Luthers Kerk in het 'thuisland' Venda kreeg 13.500 Rand smartegeld wegens de zeer zware martelingen die hij had moeten ondergaan.

(Archieffoto)

inbreng van de raden tot medezeggenschap zonder direkt verantwoordelij kheidsgevoel. Interessant wordt daarom het standpunt van het CDA. Deetmans eigen partij heeft „de indruk dat het evenwicht tussen democratie en doelmatigheid soms wordt verstoord," en vraagt zich af of het „vertolken van binnen de universitaire gemeenschap levende gevoelens" een juiste omschrijving is van taken van de universiteitsraad, zoals het controleren van het college van bestuur.

door Van Heerden voor de rechter gedaagd werden horen tot ZuidAfrika's meest gevreesde beulen. Majoor Visser werd in 1959 al veroordeeld wegens het aftuigen van twee vrouwen met een één meter lange zweep van rhinocerosleer. Kapitein Struwig moest zich drie jaar geleden voor de rechtbank verantwoorden wègèns zware mishandeling van Lindla Mogale. Hoewel de rechtbank tot de conclusie kwam dat er 'fouten' gemaakt waren werd de zaak tegen Struwig geseponeerd. Kolonel Cronwright was ook een van de 'ondervragers' van de Methodist Cedric Mayson. Mayson kon het bewijs leveren dat hij langdurig ondervraagd werd, geslagen werd en dat een pluk h a a r uit zijn hoofd getrokken werd. Mayson verklaarde voor de rechtbank dat Cronwright hem beval zich te ontkleden en hem 48 u u r dwong te blijven staan. Het proces kwam voortijdig ten einde toen Mayson - op borgtocht vrij het land uitvluchtte. Tot een veroordeling van zijn beulen kwam het dus niet.

de universiteiten zelf bepalen, in het kader van de autonomie en de deregulering.

Meer vrijheid

De instellingen mogen trouwens, als het aan de politici ligt, op meer punten baas in eigen huis worden. Zij moeten zelf de leden van het college van bestuur benoemen, vinden socialisten en christendemocraten. Zij moeten h u n eigen hoogleraren benoemen, schrijven VVD en D'66. Zij dienen ook de kwaliteitsbewaDe christendemocraten zijn op- king zelf te verzorgen, stelt de ,merkelijk kritisch. Ze zien voor de PPR. De liberalen willen de colleverkleining van de colleges van ges zelfs verplichten daartoe „vibestuur (van vijf n a a r drie leden) sitatiecommissies" in te stellen. en universiteitsraad geen reden. D'66 lijkt een inspectie voor het Integendeel, de evenwichtige in- hoger onderwijs overbodig, en het breng van de faculteiten komt er- CDA vindt het te ver gaan wandoor in het gedrang. Ook de facul- neer de minister bij richtlijn aanteitsbesturen en -raden mogen tallen en categorieën onderzoeh u n tegenwoordige omvang hou- kers vaststelt. (Hetgeen hij wil den. Die zullen het druk krijgen proberen voor de assistent-onderwanneer de subfaculteiten wor- zoekers.) den opgeheven. Over het 'facultaire onderzoeksBij dat faculteitsbestuur worden instituut', de meest opvallende te weinig mensen betrokken, vin- vernieuwing die Deetman in het den de meeste partijen. Maar ter- wetsontwerp heeft aangebracht, wijl CDA en VVD ook het onder- zijn de partijen opmerkelijk weizoekspersoneel dat geen zelfstan- nig kritisch. De VVD wil het door dige onderzoekstaken verricht het kollege van bestuur in plaats een woordje wil laten meespre- van door de universiteitsraad laken, zoeken de communisten het ten instellen. D'66 vindt het in een grotere participatie van slecht dat de universiteitsraad studenten. Dat is essentieel voor het instelt, terwijl de faculteitsh u n maatschappelijk verant- raad - die zo'n instituut miswoordelijkheidsbesef. De PvdA schien helemaal niet wil - de in_ , laat omvang en taak van de fa- houdelijke inrichting bepaalt. ',' culMtöradèti bW''vöctf)fei*r^door MaaP-CDA'"ai-PvdA-léivèö lièt^

instituut voorlopig het voordeel van de twijfel. Spreekrecht Tenslotte: het spreekrecht van decanen in de universiteitsraad wordt wellicht verworpen. Het CDA vindt dat niet voldoende om de band tussen faculteit en topniveau te verbeteren, de VVD dat daarmee de functie van decaan te zwaar wordt en D'66 dat decanen dan te veel moeten vergaderen. De P P R wil de „toehoorder nieuwe stijl handhaven en de deelname van vrouwen aan het topbes t u u r stimuleren. De CPN neemt het op voor het niet wetenschappelijk personeel, waarvoor nog geen fatsoenlijke inspraakconstructie is verzonnen. De PvdA vindt dat de rektor magnifikus niet in het universiteitsbestuur hoeft. Hij mag het college voortaan adviseren. (UP, Lin Tabak)

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herltenbare groep en dus gericlit adverteren Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Tel. 02507-14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen