Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 209

AD VALVAS — 30 NOVEMBER 1984

5 gedeelte van achter het IJseren Gordijn en ook aan de universiteit sitten veel Oost­Europeanen. Zijn Piet Born en Koen Stoll wat dit betreft nog vreemde dingen tegen­ gekomen?

Samenwerking met VU om niveau bèta­studenten op te krikken in de maak

Mozambique: Portugezen leidden er slechts koorknapen op Mozambique wordt het vijfde land land in zuidelijk Afrika waar de VU een samenwerking mee heeft. Met ingang van 1986, zo is de bedoeling, verzorgt men een programma „basic science" aan de Eduar­ do Mondlane University in de hoofdstad M aputo. Het project moet het niveau van de bèta­studenten in één semester opkrikken. Na de activiteiten in Botswana, Swaziland, Lesotho en Zimbabwe is dit het grootste avontuur in zwart Afrika dat de VU onderneemt. Het land is geënt op het marxistisch­ leninisme, de voormalige bevrijdingsbeweging Fre­ limo vormt onder Samora M achel de partij. M aar wat de universiteit betreft is „de ideologische in­ vloed beperkt", vertellen dr. P. Bom en dr. C. J. StoU in hun verslag van hun bezoek aan Mozambi­ que. (2) Er zijn nogal wat factoren die het de studenten van de Eduardo Mondlane University in M ozam­ bique lastig maken h u n studie te volgen. 2to is er op de eerste plaats de binnenlandse onveiligheid. De rechtse verzetsbeweging Renamo voerde deze zomer h a a r strijd op en wist door te dringen tot in de hoofdstad M aputo. „De bandie­ ten", zoals de huidige regering, het marxistisch­leninistische Frelimo onder leiding van presi­ dent Samora M achel, het verzet typeert, waren tot voor kort zeker van Zuidafrikaanse steun. Sinds M achel de hand heeft ge­ schud van premiert P. W. Botha van Zuld­Afrika in Nkomati­ poort echter, staat de verzetsbe­

Aart Bouwmeester bique gaat de VU een samenwer­ kingsverband aan. Beter gezegd: De VU is doende een samenwer­ king op te zetten met de Eduardo Mondlane University op het ge­ bied van de „basic science". Van­ uit M ozambique is men gevraagd een programma op te zetten waarbij het niveau op het gebied van de exacte vakken van de stu­ denten in één semester accepta­ bel en uniform wordt gemaakt. De activiteiten van de VU in Le­ sotho, Swazilanden Botswana hebben daarbij een niet onbe­ langrijke rol gespeeld. De pro­ gramma's die daar door mensen

specifieke van de Portugese over­ heersing in het verleden ten op­ zichte van de Engelse: „In het Engelse systeem zijn de overheid en allerlei particuliere organisa­ ties veel meer actief geweest op het gebied van onderwijs. De Por­ tugezen kwamen niet verder dan het opleiden van koorknapen. In vijfhonderd jaar. En ze deden werkelijk alles in M ozambique, die Portugezen: loodgieters, tim­ merlui, s m e d e n . . . noem maar op. Na de onafhankelijkheid trok­ ken die en masse weg en bleef er een groot gat achter." „In 1964 is de universiteit ge­ sticht. Dat was eigenlijk een con­ cessie aan de toenmalige verzets­ beweging Frelimo. Die had naast de bevrijding van M ozambique als belangrijke leidraad de scho­ ling van het volk. Ons is verteld dat in de huidige grondwet staat dat het niet alleen het recht is van iedere M ozambikaan om on­ derwijs te volgen, maar zelfs de plicht."

bleem. Ze hebben alleen de ant­ woorden op de vragen geleerd en staan met de handen in het haar wanneer er aangepakt moet wor­ den." Betekent dat dan niet dat de VU ook docenten sal gaan omscholen? „Kijk," legt Piet Bom uit, „De docenten zitten er allemaal tijde­ lijk. Je k u n t proberen om dege­ nen die er langer blijven te beïn­ vloeden, maar je k u n t het ook laten uitf aden. Voor dat laatste

3 *

t r o Pö^^

„Bij de onafhankelijkheid in 1975 waren er ongeveer tachtig zwarte studenten op de universiteit, te­ genover vierduizend blanken. Nu zijn er in totaal achttienhon­ derd."

Practica Piet B o m en Coen Stoll formule­ ren een voorstel voor de samen­ werkingsovereenkomst dat aan de volgende punten is opgehan­ gen: De studenten uit de bêta­ richtingen volgen een gemeen­ schappelijk eerste semester. D a a r n a worden ze n a a r een ver­ volgstudie verwezen. De docenten voor het basicscience­program­ m a worden gemeenschappelijk, dat wil zeggen, mede door de VU,

.•• A-

„Wij werken en studeren om het volk beter te dienen" roepen de borden voor de Eduardo Mondlane University. (Foto Piet Born). voelen wij veel en vandaar die ge­ meenschappelijke werving van docenten." „We bezochten een middelbare school en het hoofd er van vertel­ de ons: 'Hfen theorieles kan niet mislukken, maar een proef wel,' toen wij het ondertwerp aan­ kaartten. Men is gewoon huiverig voor het doen van proeven voor de klas." Zit dat misschien ingebakken de autoritaire verhoudingen?

Schooljeugd van de lagere school Bagamoyo in Matola, Mosambique. (Foto Piet Born). weging, die wel de meest onsym­ pathieke van dit moment ge­ noemd wordt, weer alleen. Waar­ schijnlijk. De studenten in M a­ puto ook hadden te kampen met een­ transportprobleem. Ruim een u u r wachten op de bus is geen zeldzaamheid, langer komt vaker voor en zitten ze eenmaal in de bus, dan gaat de tocht vreselijk langzaam. M ozambique heeft grote deviezentekorten, de prij­ zen van de exportartikelen zijn gedaald, de import wordt te duur. Dan is er ook nog de voedselpro­ blematiek, door de actie Eén voor Afrika deze week in Nederland al­ gemeen bekend. En studeren op een lege maag, dat gaat dus niet. Met deze universiteit in M ozam­

van de VU draaiende gehouden worden oogsten internationale erkenning.

Portugees systeem Deze zomer bezochten twee men­ sen van de VU Maputo om de mo­ gelijkheden te bekijken. H u n rap­ portage zal eind dit jaar door de Universiteitsraad behandeld worden. Nu al een gesprek met hen. Piet Bom van natuurkunde en sterrenkunde en Coen Stoll van het Bureau Buitenland. „De toestand in M ozambique is veel schrijnender dan in de ande­ re landen in Afrika waar we ac­ tief zijn". Piet Bom wijst op het

„Nou, twee zaken hebben ons in dit verband nogal verbaasd," be­ gint Piet Bom. „Het ene was een discussie over het toepassen van multiple choice toetsen. Heel merkwaardig. We hadden een ontmoeting met een commissie die zich bezighoudt met studiebe­ geleiding, selectie en dergelijke. Onderling merkten ze toen opeens het probleem van de mul­ tiple choice­vragen. Een Cubaan die in de commissie zat, ging in tegen de opvatting dat de multi­ ple choice methode als een bur­ gerlijke methode, een kapitalisti­ sche uitvinding moet worden be­ schouwd zoals dat door sommi­ gen gesteld wwerd." „Hij zelf achtte dat onzin, kapita­ lisme heeft daar niets mee te ma­ ken, als er goede dingen uit te halen zijn dan moeten we dat doen. Een ander element kwamen we tegen bij de technische facul­

aangetrokken. Deze docenten be­ geleiden de studenten intensief door middel van bijvoorbeeld mentorgroepjes. Tot slot vakin­ houdelijk: een intergratie van theorielessen en practica. Coen Stoll: „Essentieel is dat het onderwijs zich moet afspelen op basis van practica. Eén van de moeilijke punten in ontwikke­ lingslanden en heel sterk in M o­ zambique is, dat uitsluitend theo­ rie wordt gegeven. Studenten kunnen daar niet mee werken. Het is heel erg reproductief leren: een lesje in je hoofd stampen. Pro­ bleemoplossend wordt er hele­ maal niet gewerkt. Wanneer de studenten dan in de maatschap­ pij komen is dat een groot pro­

in

„Ach, je ziet het in Nederland ook," begint Piet Bom te sputte­ ren en Koen Stoll springt er tus­ sen: „Ja, dat speelt ook mee. De leraar vertelt nog steeds hoe het zit. De leerling heeft dat dan te accepteren. Het idee datje samen k u n t ontdekken hoe de n a t u u r in elkaar zit, dat jij niet de autoriteit bent maar de n a t u u r dat is, is voUedig afwezig." „De komende weken discussiëren we over dit soort zaken nog verder met de rector, Fernando dos Reis Ganhao, en we hebben goede hoop over de uitkomst," voegt Piet B o m toe. Hét grote verschil met gelijksoor­ tige projecten in Afrika van de VU is de grootschaligheid van het programma in M aputo. In de an­ dere landen heeft de VU zo'n hon­ derd a honderdtwintig studenteA onder h a a r hoede terwijl dit pro­ gram voor driehonderdvijftig studenten bedoeld is. Een ander verschil zit 'm in de structuur waarin het VU­programma komt te vallen. Terwijl in de andere landen de basicscience­program­ ma's pre­universitair zijn en dus kunnen beoordelen of de studen­ ten geschikt zijn voor een acade­ mische opleiding, laat M aputo het programma een onderdeel zijn van het eerste jaar. De stu­ denten zijn al toegelaten tot de universiteit en het enige doel is het niveau op te krikken. Een derde verschil heeft te maken met de Portugese oriëntatie van het onderwijssysteem. Lesgeven, les­ materiaal en boeken zijn in het Portugees.

Communisme Het marxistisch­leninisme be­ paalt de politieke structuur van Mosambique. Ontwikkelingshulp aan het land komt voor een groot

teit. We vroegen daar hoeveel van de eerstejaars het examen hadden gehaald. Dat waren er twintig van de dertig. 'Waar zijn die an­ dere tien dan gebleven', vroegen wij, 'wat is daarmee gebeurd?' De m a n dacht toen dat wij bedoelden van, die hadden jullie toch ook moeten laten slagen, die had je toch goed moeten begeleiden, ie­ dereen dezelfde kansen bieden, want hij zei; 'Ja, we zijn nog niet op dat ideale niveau aangekomen waarbij de doelstelling van ons marxistisch­leninistische stelsel tot z'n recht komt'." Coen Stoll: „De ideologie van het marxisme daar loopt natuurlijk niet in alle opzichten parallel aan de grondbeginselen van de VU. Dat is duidelijk. We moeten voor­ komen dat daar problemen uit voortvloeien op projectniveau. Voor ons is het belangrijkste de vraag, is wat de universiteit daar doet zinvol voor de ontwikkeling van het land. Daar beoordelen wij het op, helemaal afgezien van het bordje dat er boven hangt." „Op dit moment lijkt het erop dat de universiteit echt bezig is om het onderwijs beter bij de bevol­ king te laten aankomen en ervoor te zorgen dat de universiteit ook functioneert voor brede lagen van het volk. Daar wordt serieus aan gewerkt. Je hebt natuurlijk de kans dat je bij het werken zo hier en daar in conflict komt met visies op het onderwijs. We probe­ ren n u om in de voorstellen die we maken zo gedetailleerd mogelijk alle dingetjes af te spreken, zodat we zeker weten dat de universi­ teit daar en wij hier hetzelfde be­ doelen." Het ligt in de bedoeling het pro­ ject in 1986 van start te laten gaan. Tegen die tijd zullen onge­ veer twintig docenten aan de Eduardo M ondlane University werken in dit project. Ook bij dit avontuur in Afrika geldt de regel dat juist continuïteit de kans op succes redelijk maakt. Vandaar dat na de eerste periode van vijf jaar een verlenging van de sa­ menwerkingsovereenkomst er dik in zit. De successtory van de samenwerking tussen de VU en zwarte landen in zuidelijk Afrika n a de beëindiging van de overeen­ komst met de universiteit van Potehefstroom in Zuid­Afrika neemt op deze manier steeds se­ rieuzere vormen aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen