Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 140

AD VALVAS — 19 OKTOBER 1984

12

„Film overwint op een bepaalde manier de tijd'' Hans Kroon (37) nam onlangs afscheid van het Algemeen Cultureel Centrum (ACC) van de VU alwaar hij ruim tien jaar actief is geweest. Hij is vanaf het begin betrokken geweest bij het filmhuis Uilenstede dat bekend staat om zijn even voortreffelijke als marginale programmering. De komende tijd gaat hij zich meer concentreren op het schrijven over film. We spraken met hem in zijn woning die vooral gemeubileerd blijkt met boeken en kranten. - Hoe ben je bij het filmhuis gekomen? „Tijdens mijn studie sociologie zat ik in de sectie sociaal van de studentenvakbond SRVU. Daarin kwam regelmatig het onderwerp welzijnsvoorzieningen voor studenten aan de orde. Van daaruit ben ik in het ACC gaan zitten. Het ACC was in die tijd (beginjaren zeventig) nog een koorballenclub: in het bestuur zaten mensen van LAN en veel meer dan pottenbakken deed men er niet. Het was pure ontspanning. We hebben hard moeten knokken om het uit die sfeer te trekken. Er moesten echt koppen rollen. Het strijdliederenkoor van het ACC stamt ook uit die tijd. Maanden hebben we gediscussieerd met mensen die zich afvroegen of dat niet te politiek was. „In de studentenvakbond hing het thema kunst er toen nog een beetje bij. Men zag wel dat het belangrijk was, maar de echte politieke gevechten werden er niet gevoerd, vond men. Je was een wat vreemde jongen als je je daarmee bezig hield. In de ACC-werkgroep ,Kunst en politiek' zouden we aandacht schenken a a n film. Eén van de eerste activiteiten was de vertoning van De strategie van de spin van Bertolucci. KC-07 was afgeladen vol. Frans Berkers (voorzitter van de SRVU in 1975) hield een uitvoerige inleiding over de Italiaanse klassenstrijd, de ontwikkeling van het kapitalisme vanaf de middeleeuwen, en dat soort zaken. Dat ging op een nogal drammerige, eigenwijze manier. Het publiek pikte dat terecht niet: wij zijn gekomen voor de film, wij willen de film zien! Ik vond dat daar een verkeerde conceptie achter zat: je spant kunst te veel voor een politiek karretje, terwijl ik denk dat kunst niet zo direct kan werken. ,,By het ACC was er een 16 mm-filmkrlng waar mensen amateurfilmpjes maakten. Ik vond dat er niet zoveel uitkwam. Het kostte veel aan apparatuur en materiaal en er werden weinig mensen bereikt. Het beschikbare geld hebben we toen gebruikt om het filmhuis te starten. In het begin deden we alles zelf: krantjes vol schrijven, zeefdrukken, filmcopieën organiseren. Op een gegeven ogenblik werd het te veel en moest er een (betaalde) coördinator komen. „De programmering van het filmhuis is meestal thematisch. Er zijn programma's geweest over gastarbeid, westerns, vrouwen, fascisme en programma's over bepaalde regisseurs. Het idee daarachter is datje méér doet dan alleen films draaien. We proberen óók informatie te geven, regisseurs erbij te halen en na de vertoning een gesprek over de film op gang te krijgen. Soms is het publiek .overdonderd' door de film en duurt het even voordat het als het ware kan terugpraten. Maar films van bijvoorbeeld Wenders of Duras zijn vaak zo relaxt en rustig datje als kijker niet volledig uitgeschakeld wordt, maar al kijkend

'geprikkeld wordt tot nadenken. Daarom vind ik dat zelf zeer aangename films."

Politiek „In de begintijd van het filmhuis letten we vooral op de politiek-maatschappelijke context van de film. Dat was vaak een soort verplicht nummer. Nu staat de esthetiek en de stijl van de film meer op de voorgrond. Bij kritische Nederlandse films zie je die ontwikkeling ook. De eerste producten van het Stadsjournaal zijn nogal drammerige documentaires. In de loop van de afgelopen tien jaar zijn ze echter veel soepelere films gaan maken waarbij de stijl veel belangrijker is geworden. Wel een stellingname, maar minder een boodschap of een preek. Ze zijn opener en problematiserender geworden. Die ontwikkeling vind ik positief. Er wordt

groot succes was, zou ik n u niet meer durven te programmeren. Of ik zou de maand erna de kast met klassiekers open moeten trekken om de centjes binnen te krijgen. „Ik denk dat mensen door de studie verzwaring minder geneigd zijn in h u n vrije tijdHingen te verkennen. En in het algemeen gesproken is het ontstaan van het filmhuiswezen iets dat hoort bij de sfeer van de jaren zestig. Misschien zijn de gevestigde bioscopen ook wat veranderd. Met al die inbouwtheatertjes is het voor hen makkelijker geworden deelpublieken te zoeken en aan te spreken."

Gouwe-ouwen - Hebben f ilmhuisen dan nog een functie? „Ik denk dat filmhuizen nog steeds een proeftuinfunctie hebben. Je merkt welke

Hans Kroon, ex-fümmedewerkerACC films, merk ik dat ik meer bagage heb gekregen. Vroeger keek ik directer vanuit mijn eigen ervaringen n a a r film, terwijl ik n u meer let op het feit of een film bijvoorbeeld bij een bepaalde stroming aansluit of iets gepikt heeft van een andere film - ik heb veel meer beoordelingsnormen gekregen. Ik vind het leuk te merken dat film je veel geeft en veel raakvlakken heeft met literatuur, opera, ballet - het is een kunstvorm die veel dingen in zich opneemt. Zo'n film als Amadeus die net uit is: het is muziek, het geeft een tijdsbeeld, etcetera. Films van Visconti of van Fred Astaire: ze geven een springlevend beeld van de tijd die al voorby is. Ze overwinnen de dood op een bepaalde manier. Dat vind ik fascinerend. „Naar film kijken bevredigt ook een behoefte aan nieuwsgierigheid: kijken hoe andere mensen het leven leven. In film gaan mensen met de billen bloot, ook geestelijk. Daarnaar kijken heeft altijd iets voyeuristisch. Kijken gaat aan alles vooraf. Beelden hebben daardoor een soort anarchie; beeldinformatie onttrekt zich vaak aan rationele informatie en kan die ook corrigeren. Beelden zijn ongrijpbaarder en oncontroleerbaarder dan woorden."

Vakkennis ,<S>

/

(Foto Bram de Hollander) meer gedaan met de diversiteit van ervaringen van mensen en de kijker wordt meer ruimte gegeven oplossingen voor het voorgeschotelde probleem te bedenken. „Echte politieke films blijven moeilijk in het filmhuis. Die draai je voor een speciaal publiek. Bovendien denk ik dat mensen daar h u n huis moeilijk voor uitkomen: 't is een genre dat eerder op de t.v. thuishoort want het zijn vaak documentaires. Maar ja, wat zijn politieke films? Maakt Visconti politieke films? Ik zeg ja. Politiek is niet alleen politiek als er politiek op staat." - Hoe was de belangstelling de afgelopen tien jaar voor het filmhuis Uïleristede? „De eerste vijf jaar liep het heel goed. Mensen kwamen ook op de onbekendere films af. De laatste jaren is er wat dat betreft sprake geweest van een terugval. Als je Scola, Fellini of Pasolini draait zit het nog wel vol. Maar zodra er wat onbekendere films gedraaid worden kan je het momenteel wel vergeten. Zo'n Durasfestival, dat een paar jaar terug nog een

alternatieve films aanslaan. De vertoning van bijvoorbeeld nieuwe Duitsers als Wenders en Fassbinder is wat Nederland betreft in filmhuizen begonnen. En Wenders wint nu in Cannes de Gouden Palm. Daaraan zie je dat dat onderscheid eigenlijk belachelijk is. Maar door de praktijk van de Bioscoopbond, dat een monopoliepositie op vertoningen heeft, speelt het gewoon een rol. „De programmering in filmhuizen schuift de laatste tijd op n a a r de gouwe-ouwen, de grote dooie jongens als Visconti enzo. Vind ik ook heel belangrijk hoor. Maar je moet ook het onbekende, het nieuwe programmeren. Niet alleen op safe spelen, anders herhaal je alleen maar wat al is. Dat is op den duur alleen maar de dood in de pot. We zitten dus in een andere tijd dan toen het filmhuis Uilenstede begon. Er worden minder risico's genomen; 't is minder gedurfd." - En hoe is je eigen ontwikkeling geweest? „Naast wat ik al verteld heb over politieke

Naast zijn bemoeienissen met het filmhuis Uilenstede heeft Hans Kroon vanaf 1976 bijna wekelijks filmkritieken geschreven voor het dagblad de Waarheid. Aanvankelijk vooral over de gebeurtenissen en ontwikkelingen in ,het vrije circuit', maar later ook over films uit het commerciële circuit. Mede door zijn toedoen is de tijd voorbij dat films in de Waarheid besproken werden door activisten die na het partij- en buurtwerk nog even op een holletje naar de persvoorstellingen gingen. Het bespreken van films is niet een klusje datje er even bij doet; daar heb je vakkennis voor nodig, vindt Hans. Aangezien de combinatie van het r u n n e n van een filmhuis en het schrijven van artikelen hem te zwaar viel en de Waarheid hem niet voor zijn artikelen kan betalen, maakte hij enige tijd terug de overstap n a a r dagblad Trouw. - Trouw heeft.wel een ander leespubliek dan de Waarheid. Schrijf je nu andere recensies? Niet in de sin datje daarin opportunistisch bent - je hanteert waarschijnlijk deselfde criteria voor het bboordelen van een film. Maar wel dat je rekening houdt met andere denkwerelden? „Ik vind dat heel moeilijk. De Waarheid wordt gelezen door een zeer divers publiek. Als ik een stuk voor die krant schrijf weet ik dus niet precies voor welk publiek ik dat doe. Hetzelfde geldt voor Trouw. Je moet ervoor oppassen een stereotypies beeld van het lezerspubliek van een krant er op n a te houden. De stukken die ik in Trouw schrijf, zouden ook in de Waarheid hebben kunnen staan. Ik denk dat dat ook zo moet: je schrijft over kunst en dat kan je niet ondergeschikt maken aan politiekredactionele formules. Het is wel zo dat Trouw serieuzer genomen wordt dan de Waarheid. Bij Trouw werk je tenminste bij een echte krant, zeggen mensen dan. Dat is volkomen ten onrechte, maar het werkt wel zo." De suggestie dat calvinisten minder filmminded zijn wijst Hans in zijn algemeenheid van de hand. „Het calvinisme wordt vaak te makkelijk als verklaring voor het een of ander opgevoerd. Net zo als ,de jaren zestig'. Het zijn clichés." (W.C.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen