Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 39

AD VALVAS —31 AUGUSTUS 1984

dineert christelijke conferentie Deining

(wijst op het tijdschrift „Woord en Daad", „bekend om zijn oppositie tegen apartheid"), verder praten met mensen om hen bewust te maken dat steun a a n de apartheid verkeerd is, en ook in

Dan wijst zij op een vorig jaar in Potchefstroom gehouden conferentie waarop de 34 deelnemers uit heel Zuid-Af rika zich radicaal tegen de apartheid opstelden en openstelling voor zwarte studenten en kleurlingen aan haar universiteit verlangden. Uiteindelijk hield het universiteitsbestuur dit jaar die volledige openstelling tegen en kwam er alleen een openstelling voor de avonduren. Mevr. Botha: „Ik vond dat onchristelijk. Wij hebben dat tevoren ook laten blijken a a n de rector en anderen, m a a r wij konden niet meer doen dan in onze academische bevoegdheden ligt."

Onhoudbaar

Prof. M. E. Botha uit Potchefstroom: „Goede compromisoplossing. " (Foto A VC/ VU) onderzoek. Vaak wordt er op de universiteit overigens wel druk op je uitgeoefend en proberen mensen je het zwijgen op te leggen. Ja, en dan doceer ik ook op deeltijdse basis aan een zwart instituut in Bophuthatswana. Ik weet wat de mensen hier zullen zeggen: dat is een apartheidsinstituut, maar het is een instituut dat verschilt van andere door zijn grotere maatschappelijke betrokkenheid." Prof. Botha gewaagt van de zgn. Koinonia-verklaring van 1978, waarin het apartheidssysteem veroordeeld werd en waarvan zij en Du Plessis de initiatiefnemers waren. „Die verklaring leverde ons veel moeilijkheden, zegt zij. De Potchefstroombestuurders eisten toen dat zij h u n handtekening schrapten. „Op een vorige internationale conferentie werd Potchefstroom daarover aangesproken, omdat het bestuur verkeerd tegenover ons had gehandeld. Mede daarom werd toen besloten om geen conferenties van instellingen meer te houden, maar alleen personen uit te nodigen die zich tegen de apartheid keren."

Prof. V. d. Vijver (Witwatersrand) zegt in 1978 uit Potchefstroom te zijn weggegaan als docent „omdat mijn positie onhoudbaar was geworden. De senaat had mij in feite onder censuur geplaatst. Voor ik iets over politieke aangelegenheden kon publiceren moest ik dat eerst voorleggen a a n bestuurders. Dat leidde tot een geweldige confrontatie en tenslotte heb ik bedankt." Hij oordeelt niet over de andere Potchefstroomdeelnemers die bleven. Wel vindt hij: „Hun taak is moeilijk, maar biyft uiterst belangrijk." Van der Vijver vervolgt: „Ik vond

Prof. J. D. v.d. Vijver uit Johannesburg: „Uitspraken steun voor ons verset tegen de apartheid." (Foto AVC(VU)

in Witwatersrand volkomen vrijheid actief te zijn in de verzetsbeweging tegen de apartheid. Toen in '59 de apartheid op de universiteiten in ons land werd afgedwongen, namen de universi^iten van Kaapstad en Witwatersrand de leiding in een volgehouden verzet daartegen. Toen ik in Witwatersrand kwam, werd ik benoemd in de Academie Freedom-committee, die meteen in '59 was ingesteld om de apartheid a a n mijn universiteit te bestrijden. Ik meen dat ons eerste succes eigenlijk pas vorig jaar kwam. Toen werd door de regering besloten de toelating van studenten aan het autonome besluit van elke universiteit zelf over te laten. Dat gebeurde na een directe confrontatie met de minister. Het quotastelsel voor toelating van zwarte studenten, dat de regering van plan was in te voeren bleef achterwege."

Kortgeleden ontstond op de VU deining over een aan de (jurist) Van der Vijver te verlenen gastonderzoekerschap op de rechtenfaculteit van de VU. Van der Vijver zou in juni 1986 naar de VU komen voor onderzoek op het gebied van de mensenrechten, waarin hij specialist is. De zaak werd in de openbaarheid gebracht door de QBD-studentenfractie in de faculteitsraad, die tegen de benoeming is. Van der Vijver stelt zich volgens haar toch te weinig kritisch op tegenover de apartheid. Daarop wijst zijn betrokkenheid bij organisatie en onderwijs van twee universiteiten in de thuisland Transkei en Bophuthatswana, zodat hij in feite toch meedoet aan de thuislandenpolitiek, aldus de studenten. Als we de hoogleraar in Breukelen om een reactie vragen, laat hij blijken de thuislandenpolitiek zeker af te wijzen, maar meer van binnenuit aan bewustwording en verzet te willen werken. „Als pleitbezorger van een wet op de mensenrechten in Zuid-Afrika wil ik hier ook graag onderzoek doen omdat de Nederlandse constitutie samen met die van Canada op het gebied van de burgerrechten de modernste is. Ik hoop n a a r de VU toe te mogen komen." De rector van de universiteit van Potchefstroom, prof Tj. van der Walt, was niet in Breukelen. Hem was door het organisatiecomité om een nadere verklaring gevraagd, nadat hij de open invitatie had aanvaard. Hij weigerde die te geven en bleef weg. De organisatoren vonden een dergelijke verklaring nodig omdat Van der Walt zich weliswaar als persoon opgaf, maar toch gezien moest worden als een vertegenwoordiger bij uitstek van een universiteit die de apartheid steunt. Op de Gereformeerde Oecumenische Synode, onlangs in Chicago gehouden, verdedigde hij nog de thuislandenpolitiek als een volkomen juiste zaak. De rector van Potchefstroom was de enige die om een nadere verklaring werd verzocht. Als zo'n verklaring aan meer deelnemers was gevraagd, bijvoorbeeld aan de emeritus-hoogleraar van de VU dr. H. van Riessen, die in '79 een eredoctoraat van Potchefstroom aannam, was die vast en zeker ook niet verschenen. Het werd even stil in de kasteelaula toen Van Riessen op de laatste ochtend aan het begin van de

behandeling van de anti-apartheidsresolutie zei: „Ik ben het er niet mee eens." Dat sloeg op de veroordeling in de resolutie van de apartheid in al haar verschijningsvormen, de nieuwe Zuidafrikaanse constitutie incluis, als een socio-economisch en politiek systeem van uitbuiting en onderdrukking. De oud-VU-filosoof vond dat eenzijdig en zei bijvoorbeeld het thuislandenbeleid te waarderen als een poging om de zwarten in h u n eigen omgeving te helpen. „Dat was van meet af a a n de bedoeling," aldus Van Riessen, die daarop de zaal verliet en vermoedelijk niet meer terugkeerde.

Voorsitter J. B. Hulst van het conferentiebestuur: „Blij met het resultaat" (Foto AVC/VU) De voorzitter van het conferentiebestuur prof. dr. J. B. Hulst: „De zaak is helemaal duidelijk n u zodat nadere verklaringen voor de volgende conferentie niet nodig zijn. Het probleem was dat de dingen voor deze conferentie niet helemaal duidelijk waren en dat zijn ze n u wel." Hulst zegt bijzonder blij te zijn met het resultaat. „We kunnen n u doorgaan met ons werk. Mijn vrees was dat dit door de apartheidskwestie in gevaar zou komen. Ik ben van mening dat we een geweldig grote horde hebben genomen." Prof. dr. H. Verheul, adviseur van het bestuur en voorzitter van het comité dat de conferentie in Nijenrode voorbereidde: „Wat er n u gebeurd is zal de positie van de deelnemers uit Potchefstroom a a n h u n universiteit wel bijzonder moeilijk maken." Hulst: „Dat denk ik ook.""

Schandalig „Ook Potchefstroom kan dus onbeperkt zwarte studenten toelaten, maar ze hebben besloten dat niet te doen. In het verleden kon Potchefstroom altijd zeggen: ja, de regering wil het niet hebben. Maar wat ze n u doen, alleen zwarten toelaten tot avondklassen, dat vind ik absoluut schandalig," aldus V. d. Vijver. „Maar het gevecht is maar half gewonnen, want de quotaregel staat nog wel in het wetboek. En de regel geldt wel voor de medische studies. Daarvoor had de regering een economisch argument. Er was pas een nieuwe zwarte school voor in Hammanskraal begonnen en als zwarte studenten daarvandaan door andere universiteiten zouden worden overgenomen zou dat verlies betekenen. Maar de feiten zijn anders. Ze hebben, n a a r ik heb begrepen, 700 aanmeldingen afgewezen. Daarom hebben we weer bij de regering geprotesteerd. Wij gaan door met de strijd. Wy weigeren beslist de toelating tot de universiteit te laten bepalen door onderscheid n a a r ras. Daarom moet de quotaregel ook uit het wetboek verdwijnen. Want dat doet denken aan het systeem van nazi-Duitsland."

Prof. J. S. Escobar uit Peru bekijkt in een pause sijn portret in Ad Valvas bij een artikel over een Camaror-lesing die hij na de conferentie op de VU sou houden (Foto Bram de Hollander)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen