Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 181

AD VALVAS — 16 NOVEMBER 1984

/

;

5

Drie afgestudeerde wetenschapsdynamici voeren sinds een jaar bedrijfje „ScienceBiz"

Kennistransfer als huiskamervlijt Kennis is macht en science is business. Een drietal afgestudeerde wetenschapsdynamici van de Universiteit van Amsterdam zijn een jaar geleden een bedrijfje begonnen. Het bureau „ScienceBiz", zoals zij hun onderneming hebben gedoopt, bemiddelt tussen wetenschap en bedrijfsleven. De in- en verkoop van kennis verloopt blijkbaar voorspoedig, want binnen enkele maanden hopen zij zich zelf te kunnen bedruipen. Middels een lening van een bank schaften de jonge ondernemers een computer aan en richtten de achterkamer van één hunner in als kantoorruimte. Enkele tientallen klanten wisten ondertussen de weg te vinden naar de research-contractors (kennis-makelaars) aan de Nieuwe Prinsengracht, waar men volgens een folder in vierkleurendruk, kan worden voorzien van kennis en onderzoek voor uw bedrijf. ScienceBiz is een kleine onderneming, maar telt wel drie directeuren. Drs. Emiel de Koekkoek, drs. Peter Schnel en drs. Bart van der Lugt, zijn niet alleen directie, maar ook de drie enige werknemers. De bedrijfsruimte zou ook niet veel mensen meer kunnen herbergen. Achter een gordijn dat de voorkamer scheidt van de achterkamer ontwaren we een bed dat één van de directeuren toebehoort. Naast het naambordje van de onderneming prijkt zijn naam boven de bel. Bij het gesprek is alleen Peter Schnek aanwezig, zijn compagnons staan op een beurs in Rotterdam met een idee. Een handelsonderneming had een geweldig idee voor een professionele luidsprekerbox en deze heeft ScienceBiz benaderd om een fabrikant te zoeken die het idee kan ontwikkelen tot een produkt. Zij hebben contact gezocht met onderzoeksinstelUngen, wat een groot aanial interessante ideeën opleverde, zodat zij n u op zoek zijn naar fabrikanten, onder andere vi adeze muziekbeurs. Dit is een voorbeeld van wat zij zelf research-contracting noemen,

Maarten de Hoog één van de gebieden waar men actief op is. Centraal in het werk van ScienceBiz staat het leveren van kennis aan bedrijven. Tot n u toe is „information-retrieval" het meest aangeslagen. Via een computer, die door een bank is gefinancierd, heeft men toegang tot zo'n 500 databanken over de gehele wereld en kan men uittreksels van artikelen opzoeken met behulp van een trefwoordensysteem. Na het kiezen van een aantal trefwoorden braakt de compu-

met behoud van uitkering. Hoe zijn ze er toe gekomen om een eigen bedrijf te beginnen? Peter Schnek: „In de eerste plaats natuurlijk door het gebrek aan arbeidsperspectief voor academici, w y zijn alle drie wetenschapsdynamici en wellicht was er n a enige tijd wel een baantje te vinden bij deze zich nog steeds uitbreidende vakgroep, maar het avontuur en de vrijheid van het eigen bedrijf trok ons meer. Wij zijn begonnen als vennootschap onder firma. Dat is een zeer eenvoudige constructie. Je stapt bij de Kamer van Koophandel binnen en n a een u u r k u n je je eigen

De wetenschapsdynamica richt sich op sturing van wetenschap en technologie, willen jullie ook met ScienceBis invloed uitoefenen op de richting van de technologische vernieuwing? „Dat is natuurlijk ontzettend moeilijk, wij zijn dienstverlenend en hebben als zodanig natuurlijk geen greep op de technologische ontwikkeling. Kijk, Philips en Siemens kunnen zeggen: we trekken zoveel honderd miljoen uit voor de ontwikkeling van een superchip en het is dan ook zeker dat die er over tien jaar is. En dat Ugt niet alleen a a n de hoeveelheid geld en de organisatie. Binnen de wetenschapsdynamica leer je dat de sturing van technologie niet zo eenvoudig verloopt. Je zult dan veel meer de interactie tussen sociale processen en de inhoudelijke ontwikkeling van wetenschap moeten bestuderen."

bedrijf beginnen. Van een bank hebben we vervolgens een lening en een rekening-courapt losgekregen en daarmee zijn we begonnen. Net als ieder startend bedrijf hebben we een fraaie folder gemaakt en bedrijven toegestuurd, maar dat werkt erg slecht." „Wil je succes hebben bij het bedrijfsleven, dan zul je moeten laten zien datje iets k u n t en verder moet je het van mond op mond reclame hebben. We proberen onze organisatie zo flexibel mogelijk te houden, dus weinig overhead en (nog) geen arbeidsdeling. Iedereen kan dus overal voor worden ingezet. We zijn erg klantgericht, de projecten zijn sterk gefaseerd, zodat een klant n a iedere fase steeds uit een aantal opties kan kiezen."

Vind je dat Nederland sich moet richten op een „hijgerig scenario", achter de Verenigde Staten en Japan aan blijven hollen, of moet Nederland een eigen, alternatief, technologiebeleid ontwikkelen, waarin bij voorbeeld de kwaliteit van het bestaan prioriteit krijgt? „Wat de speerpunten van de technologische ontwikkeling betreft komt Nederland er n a t u u r lijk niet meer aan te pas. Het is toeval dat Philips in Nederland zijn hoofdkantoor heeft en we daardoor op het gebied van de micro-electronica bij kunnen blijven. Maar we moeten ook niet bang zijn voor Amerika of Japan. We moeten goed op de hoogte blijven van de nieuwe ontwikkelingen daar. Als ScienceBiz proberen we daaraan een bijdrage te leveren. Voor wat betreft andere doelstellingen van een technologiebeleid zie ik een belangrijke rol voor de vakbeweging. De FNV heeft al een stap in die richting gedaan, bij voorbeeld met het ext e m onderzoeksplan."

nige vakgroep niet al te rijkelijk aanwezige onderzoekspotentieel". Met een „die bloedarmoede zie ik wel" deed Deetman weinig om die vrees weg te nemen. De kwaliteit van de sociale wetenschappen zal overigens, op aandringen van de socialist Wallage, gemeten worden door een onafhankelijke Verkenningscommissie. De Kamer had overigens weinig toe te voegen aan de overheidsplannen (een extra stimulans voor onderzoek naar arbeids- en bevolkingsvraagstukken, probleemgroepen en vraagstukken, op het gebied van openbaar bestuur). Deetman zal, op verzoek van de liberale woordvoerster Den Ouden-Dekkers, bij nieuwe projecten geld laten reserveren voor de evaluatie van die projecten. Hij vindt het ook prima om sociale wetenschappers in te zetten bij ontwikkelingssamenwerking, voor het inzicht in de „specifieke economische, sociale en politieke problemen van de derde wereld", zoals Den Ouden het in een motie formuleerde. Maar ex-

t r a geld heeft hij daarvoor niet over. Dat moet komen van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. Op één opmerking uit de nota kreeg Deetman uitgebreide kritiek. „Het probleemoplossend vermogen van de gedrags- en maatschappijwetenschappen," had hij geschreven, „zal de komende jaren sterk worden aangesproken." Dat kan helemaal niet, wisten de kamerleden uit de krant, de literatuur en uit eigen ervaring. „Al in '65 werd me gezegd dat de sociologie er niet is om de maatschappij te verbeteren,"zei Wallage. Waaraan Den Ouden toevoegde: „De sociale wetenschappen bieden geen garantie voor het geluk van de mensen" en Beinema: „Alsof de maatschappij repareerbaar, maakbaar zou zijn." De sociale wetenschappen mogen een analyse geven, stelden ze, maar moeten de keuze van oplossingen overlaten aan anderen. Hetgeeil echter voor de inhoud van de nota geen enkel gevolg had. (UP/Lin Tabak)

De drie van liet buro „ScienceBis". V.l.n.r. Bart v.d. Lugt, Emiel de Koekkoek en Peter Schnek. (Foto Bram de Hollander). ter de informatie op het gevraagde terrein uit. ScienceBiz is hier eenjaar geleden mee begonnen en sinds mei is het systeem operationeel. Hoe kreeg men in zo korte tijd deze zaak rond? Peter Schnek: „We hebben bij voorbeeld toegang tot 150 databanken die beheerd worden door de ESA (European Space Agency). Voor twee- a driehonderd gulden per u u r mag je zoeken in het gegevensbestand van een databank. Verder betaal je per referentie een paar dubbeltjes tot een paar gulden. Wij hebben n u toegang tot vijfhonderd databanken en zijn daarmee de grootste in Nederland. Je moet wel slim in zo'n systeem zoeken en vooral de juiste trefwoorden kiezen, anders kost een onderzoek handenvol geld."

Deetman dreigt met onafhankelijke instituten Instituten voor toponderzoek komen er, hoe dan ook. Als de Kamer ze niet aan faculteiten wil koppelen, dan worden ze wel buiten het wetenschappelijk onderwijs om opgericht en verliezen ze zeker het contact met het onderwijs. Dit althans voorspelde minister Deetman afgelopen maandag de onderwijsspecialisten van de Tweede Kamer tijdens een commissievergadering over de

Voor de andere activiteiten van ScienceBiz worden ook prachtige Engelse termen gebruikt, maar het draait allemaal om de contacten tussen wetenschap en bedrijfsleven. Er is een eigen databank opgezet waarin gegevens van alle universitaire onderzoeksgroepen zijn ondergebracht. Naar eigen zeggen is dit een unieke voorziening. Als een ondernemer een probleem heeft, kan hij ScienceBiz bellen en n a een paar toetsen ingedrukt te hebben verschijnt de naam van de meest aangewezen onderzoeker op het beeldscherm. Naast universiteiten en hogescholen zitten ook

Wetenschapsdynamica is nu niet de eerste vakgroep op de UvA die klaar staat ojn het bedrijfsleven te omhelsen en één van de directieleden heeft veel binnen de wetenschapswinkel gewerkt, hoe vinden jullie het om vanuit die achtergrond voor het bedrijfsleven te werken? „Wil je je brood verdienen met dit soort werk, dan moet je voor die groep werken die er geld voor heeft en dat is het bedrijfsleven. Bart van der Lugt heeft eens gezegd: ,We hebben de ideologie in de gracht gemieterd want dat kunnen we ons op dit moment niet veroorloven.' Het betekent echter niet dat ik iets tegen het bedrijfsleven zou hebben, integendeel. Ik heb tijdens mijn studie een onderzoek voor het transferpunt gedaan n a a r de behoefte a a n kennis bij het klein- en middenbedrijf en in de Universiteitsraad heb ik gepleit voor de oprichting van een transferpunt. Ik vind het belangrijk dat binnen kleine en middelgrote ondernemingen technologische vernieuwing plaatsvindt, want dat schept of behoudt werkgelegenheid."

nota Gredrags- en Maatschappijwetenschappen. Het zogenaamde „facultaire onderzoeksinstituut" dook vorig jaar voor het eerst op in deze nota. J l e t moet een vrij zelfstandige onderneming worden waar de hoogleraar-directeur de scepter zwaait, gespecialiseerd toponderzoek primair is en de student slechts een ondergeschikte rol speelt. Of het er komt, zal de Kamer pas beslissen als de nieuwe wet op het wetenschappelijk onderwijs aan de orde is. Verschillende kamerleden echter uitten afgelopen maandag reeds h u n twijfels, met name over de band met het onderwijs.

commerciële laboratoria, ingenieursbureaus en TNO in het systeem. ScienceBiz bemiddelt ook de andere k a n t op: als een wetenschapper iets heeft uitgevonden kan tegen betaling een mogelijke producent worden gezocht. Hiernaast begeeft men zich ook op het terrein van de bestaande transferpunten, die a a n universiteiten en hogescholen zijn verbonden; de acquisitie van derde-geldstroomonderzoek. Overigens onderhoudt men uitstekende relaties met het Transferpunt Amsterdam, dat bemiddelt tussen bedrijfsleven, de VU, UvA en NIKHEF. De zaken verlopen zo voorspoedig dat binnen enkele maanden de directie van de zaak kan leven. Tot n u toe werkte men

„Het is volstrekt niet de bedoeling onderwijs en onderzoek los te koppelen," antwoordde Deetman. „Maar als er landelijke taken zijn komt toch de vraag n a a r beter onderzoeksmanagemènt. En als het wettelijk instrumentarium niet wordt geboden," dreigde hij met een verwijzing n a a r butienuniversitaire instituten waarin de onderzoekers helemaal geen binding meer hebben met het wetenschappelijk onderwijs, „dan is het onvermijdelijk datje naar zo'n situatie toeholt."

Weinig vleiend

Op de vraag of de relatie met het onderwijs wel veiUg is als het instituut binnen de universtaire organisatie blijft, ging hij niet in. Niettemin toonden de meeste kamerleden zich gerustgesteld n a deze uitleg. Alleen de christendemocraat Beinema bleef ongerust, en wel op een voor de sociale wetenschappen weinig vleiende manier. Hij vroeg om terughoudendheid bij het instellen van dergelijke instituten „gezien het bij me-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen